ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 76




                                               

Målrørsla

Målrørsla er i Noreg den rørsla som arbeider for å reise det nynorske skriftmålet til full vørdnad og fulle rettar, i hovudsak organisasjonane Noregs Mållag og Norsk Målungdom. Også i andre land er det og har det vore målrørsler som strir for rei ...

                                               

Noa-ord

Noa-ord eller noanamn er erstatningsord for ord som er tabu eller farlege i følgje religion eller folketru. Slike namn eller nemningar er ulike eufemistiske omskrivingar av dei korrekte namna for guddommar, menneske, dyr, gjenstandar eller anna s ...

                                               

Omsetjing

Omsetjing er å tolka eller gjeva att meininga i ein tekst som finst på eitt språk, på eit anna. Tradisjonelt vil ein omsetjar vera ein person som kan både det opphavlege kjeldespråket og målspråket det skal omsetjast til godt. I dataalderen er de ...

                                               

Ordforråd

Ordforråd eller leksikon er det samla settet av ord som blir brukt i eit språk, ein dialekt, eit spesialisert språk eller av eit enkeltindivid. Lingvistisk sett kan det definerast som settet av medlemmane i dei opne og lukka ordklassene. Hjå ein ...

                                               

Setning

Setning er ei språkleg ytring som følgjer grammatikalske reglar og kan stå åleine. Ei setning består typisk av minst eit verb, og i språk som krev det, også eit subjekt. Ulike setningar blir ofte skilde frå kvarandre gjennom pausar i tale og teik ...

                                               

Skriftspråk

Skriftspråk er språk som blir uttrykt eller representert av teikn, som hieroglyfar eller bokstavar, gjennom eit skriftsystem. Omgrepet kan òg bli brukt for å visa til tale som ligg nær nedskrive språk. Skriftspråk er kunstige språk, til forskjell ...

                                               

Smoi

Smoi er ei form for løyndespråk som vart utvikla i Mandal i tida før fyrste verdskrigen. Ordet smoi tyder smug på Mandalsdialekt. Prinsippet for smoi er at ord og lydar vert stokka om på så det blir vanskeleg for utanforståande å skjøne. Soleis e ...

                                               

Språkstrid

Språkstrid eller målstrid er uttrykk nytta om diskusjonar kring språkbruk i mange land. Noreg har ein pågåande og til tider heftig språkstrid som gjeld dei to målformene bokmål og nynorsk. Men i mange andre land au er det språkstridar. Det kan gj ...

                                               

Språktabu

Språktabu er avgrensingar av språkbruk på grunn av ulike tabu. Det kan visa til forbod mot visse ord eller ordgrupper, ofte fordi dei viser til noko som har samband med eit tabu, namnetabu som gjer at ein ikkje kan omtala noko med namn, sensur av ...

                                               

Språkteigen

Språkteigen er eit radioprogram som vert sendt på NRK P2 kvar måndag kl. 9.03 og kvar sundag kl. 9.30 og 19.03. Programmet tek føre seg spørsmål som dreier seg om norsk språk og språkbruk. Programleiar i 2010 er Gøril Grov Sørdal. Språkteigen avl ...

                                               

Tale

Tale er det å forma lydar til ord ved hjelp av organ i hovudet og halsen - taleorgana. Tale er ei særs utbreidd kommunikasjonsmåte blant menneske, gjennom til dømes samtale eller einetale. Å halde ein tale vil seia å tala til ei samling menneske ...

                                               

Talespråk

Talespråk er språk som blir snakka, i motsetnad til når det same språket blir skrive, då kan vi kalle det skriftspråk. Sjølv om det i utgangspunktet dreier seg om to ulike versjonar av same språk vil val av medium føre til at ein del særdrag knyt ...

                                               

Teiknspråk

Teiknspråk er eit gestuelt-visuelt språk. Det vil seie at ein brukar hendene, ansiktsbevegelsar, kroppen og rommet for å teikne meiningar som blir oppfatta gjennom synet. Teiknspråk i verda har utvikla seg naturleg for brukarane etter behov. Mang ...

                                               

Tolk

Ein tolk er ein person som overfører innhald munnleg frå eitt språk til eit anna. Tolking kan gjerast på fleire måtar, og dei mest vanlege formene er konsekutivtolking og simultantolking. Å tolke konsekutivt vil seie at innhaldet vert overført i ...

                                               

Verdas språk etter utbreiing

Dette er ei liste over dei 46 mest tala språka i verda. Talet på brukarar av dei einskilde språka er frå rundt 1995. Tala inkluderer morsmålstalarar og dei som har språket som fyrstespråk.

                                               

Ytring

Ei ytring er ein språkleg heilskap som blir ytra av ein særskild person ved eit særskilt høve. At ho er ein heilskap, inneber at ho kan stå åleine, at det korkje rett før eller rett etter kjem ei ytring eller ein del av ei ytring som er ein direk ...

                                               

Kulturår

1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510 1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520 1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1 ...

                                               

Mem

Mem er ei nemning inna sosiobiologien for ei eining innan kulturell evolusjon. Omgrepet er reint teoretisk, og står for læring eller imitering av idéar, haldningar, moter, vaner og antakingar. Uttrykket er ei neologisme laga av Richard Dawkins, s ...

                                               

Arkiv

Arkiv har fleire tydingar. Ei tyding er ein bygning der dokument vert lagra. Ei anna tyding er samling av dokument. Formålet med arkiv er å dokumentere samtida for framtidig forsking, og å ta vare på naudsynt dokumentasjon. Arkiv kan vere offentl ...

                                               

Privatarkiv

Privatarkiv vert definert som eit arkiv produsert av andre enn offentlege instansar. Sjølve omgrepet omfattar ei stor gruppe arkiv av nokså ulik art, både når det gjeld opphav, omfang og struktur. Til vanleg omfattar omgrepet arkiv etter bedrifte ...

                                               

Wayback Machine

Wayback Machine er eit digitalt arkiv av sider frå Verdsveven og andre delar av Internettet. Det blei lansert i 2001 av Internet Archive, ein ideell organisasjon frå USA. Dei to grunnleggjarane av Internet Archive, Brewster Kahle og Bruce Gilliat ...

                                               

Barne-TV på NRK

Barne-TV er nemninga på TV-program på NRK med barn i alderen 4–12 år som målgruppe. Denne programtittelen vart brukt første gong i 1970. Omgrepet vert ofte brukt i ein noka utvida form som òg omfattar program for eldre barn. Nemninga "barne-TV" e ...

                                               

Lørdagsbarnetimen

Lørdagsbarnetimen var eit radioprogram for born som vart sendt kvar veke av Norsk rikskringkasting frå 1924 til 2010. Barnetimen vart fyrste gongen kringkasta 20. desember 1924. Det siste programmet vart sendt 11. september 2010. Like før det var ...

                                               

Familie

For det taksonomiske omgrepet, sjå biologisk familie Familie, av latin famulus tenar var i romarretten ei nemning for personar som budde saman i eit hushald. I nyare tyding er familien personar som deler hushald og som er bundne til kvarandre gje ...

                                               

Helse

Helse er eit uttrykk for graden av opplevd velvære eller liding og korleis det står til med kroppslege og mentale funksjonar hjå eit individ eller ei gruppe. Ein kan definera god helse negativt, som fråvær av sjukdom og andre plager, eller positi ...

                                               

Improvisasjon

Improvisasjon er å gjere noko "på ståande fot" utan å ha førebudd det eller å ha tenkt det ut på førehand. Improvisasjon er viktig innanfor musikk, teater, dans, poesi og livet generelt.

                                               

Kommunikasjon

Kommunikasjon kjem frå det latinske communicare, som tyder å gjere felles. Menneske kommuniserer for å utveksla kunnskap, røynsler og kjensler. Vanlege uttrykk er teiknspråk, talespråk, skriftspråk, rørsler og kringkasting. Den ikkje-verbale komm ...

                                               

Kommunikasjon over straumnettet

Kommunikasjon over straumnettet er ein mogeleg måte å skaffe billeg samband til grisgrendte strok. Dei nye straummålarane kan nytta slikt samband. Utstyr for kommunikasjon over straumnettet finst i ulike variantar for fleire bruksområde. Utstyret ...

                                               

Kvardag

Kvardag, arbeidsdag, yrkesdag eller sykn er ein dag der det er vanleg å arbeida, til forskjell frå ein helge- eller fridag. Kvardagar er gjerne dagar prega av rutine og gjentekne gjeremål. Dette er dagar då ein kan venta vanlege opningstider i bu ...

                                               

Landbruk

Landbruk er eit omgrep som omfattar næringane jordbruk, hagebruk og skogbruk og omfattar ei rekkje næringsgreiner der dyrking av jord er grunnleggjande for produksjonen. Agrikultur er eit omgrep på fleire språk for det same. Det har latinsk oppha ...

                                               

Sosiale roller

Sosiale roller er summen av dei normene som knyter seg til den oppgåva eller stillinga du har i eit bestemt sosialt system eller ei sosial gruppe. Normalt sett spelar du fleire ulike roller på ein dag. Det kan vere som familiemedlem, skuleelev, m ...

                                               

Søppelfylling

Eit deponi, tidlegare kalla søppelfylling/bòsfylling, er ein open plass der avfall blir deponert. Deponering var lenge den vanlegaste måten å kvitte seg med avfall på. I dag er det eit uttalt mål at ein vil leggje minst mogleg avfall på deponi. O ...

                                               

Transport

Transport er flytting av personar eller gods frå ein stad til ein annan ved hjelp av eit transportmiddel. Ordet kjem frå latin trans, den andre sida, og portare, å bera. Ein vel utvikla transport er hovudføresettinga for dagens viktige verdshande ...

                                               

Trivialnamn

Trivialnamn er namn på kjemiske stoff og sambindindingar vi bruker i kvardagen. Dei er som regel enklare å seia, men er ikkje litterære, systematiske eller latinske namn.

                                               

Tur

Tur er ei ferd eller utflukt som kan ha nytteføremål eller gjerast mest for hygge. Turar kan vera korte eller lange, og føregå med eller utan fargreier. Turar ender gjerne opp tilbake ved utgangspunket, men ein kan også skilja mellom ein tur ein ...

                                               

Utdanning

Utdanning er det å lære ei spesifikk kunne, og kan også visa til å oppnå kunnskap, god dømmekraft og visdom. Utdanninga startar det augeblikket eit barn blir født og fortsett heile livet. For somme er kampane og triumfane i det daglege livet mykj ...

                                               

Breikdans

Breikdans, etter engelsk breakdance, er ein dansestil innan hiphopkulturen som oppstod i New York på slutten av 1960-talet. Han er kjend for visse særmerke, som snurring på hovudet og at dansaren frys ei viss, gjerne krevjande, stilling. Det er v ...

                                               

Capoeira

Capoeira er ein afrobrasiliansk blanding mellom kampsport, leik og dans. Capoeira er kjenneteikna av store, mjuke rørsler langs bakken og i lufta. Ein dansar til musikk i sjangeren capoeira, der ein brukar enkle rytmeinstrument, klapping og song. ...

                                               

Folkedans

Folkedans viser til ulike former for dans som blir framført i lokalsamfunn ulike stader i verda som leik, underhaldning eller ritual. Som omgrep står folkedans i motsetnad til klassisk dans, selskapsdans eller motedans. Historisk har ein ofte bru ...

                                               

Hula

Hula er ei rekkje rituelle, pantomimiske dansar frå Polynesia, særleg kjende frå Hawaii. Dei byggjer på uttrykksfulle arm-, hand- og overkroppsrørsler. Dansane blir gjerne utført i sitjande, knelande eller ståande stilling. Dei er ledsaga av song ...

                                               

Koreografi

Koreografi er kunsten å skapa ein dans og å skildra dans slik at dei ulike delane av dansen, som rørsle, steg og posisjonar, kan uttrykkast som eit heile. Ordet "koreografi" visr også til den feridge dansekomposisjonen. I den vidaste tydinga blir ...

                                               

Limbo

Limbo er ein tradisjonell danseleik som stammar frå den karibiske øya Trinidad. Under dansen blir ei horisontal stong sett opp mellom to vertikale stenger. Deltakarane skal dermed prøve å bukte seg under stonga med bøygde bein og bakoverbøygd ove ...

                                               

Maskindans

Maskindans er ei form for dataspel som får folk i aktivitet. Aktiviteten er godkjend som idrett av Norges danseforbund der lag og utøvarar kan registrera seg. Maskindans er også kjend under namnet Dance Revolution som blei utvikla av Konami i 199 ...

                                               

Nasjonaldans

Nasjonaldans er ein type dans som blir knytt til og eventuelt brukt som symbol for ein viss nasjon. Dette kan vera ei offisiell eller uoffisiell klassifisering. Historisk har ein ofte brukt omgrepa folkedans og nasjonaldans om kvarandre, og folke ...

                                               

Pardans

Pardans viser til dansar som blir utført av eit koordinert par, ofte ein mann og ei kvinne. Slike dansar kan brukast til selskapsdans, i dansetevlingar eller til oppvising. Nokre kjende pardansar er vals, polka, salsa og tango. Para i pardans hel ...

                                               

Selskapsdans

Selskapsdans, engelsk "ballroom dance", er eit samleomgrep på fleire pardansar som har opphav i den vestlege verda og som no er til glede både i selskapslivet og i konkurransesamanheng over heile verda. I vidaste forstand kan ein kalle alle dansa ...

                                               

Swingdans

Swingdans eller swing er eit samnamn på fleire pardansar som blir dansa både som konkurransedans og sosial dans over store delar av verda. Swingdansen oppstod saman med swingjazzen på 1920- og 30-talet i USA. Swingdansen som internasjonalt fenome ...

                                               

Thailandsk dans

Thailandsk dans er ei rekkje ulike former for dans som blir utøvd i Thailand. Dans har tradisjonelt vore den viktigaste dramatiske uttrykksforma i Thailand, gjennom "klassisk dans" og meir folkelege dansedrama. Landet har også ei rekkje folkedans ...

                                               

Turdans

Turdans er folkedansar oppbygde av turar som følgjer i fast rekkjefølgje og samsvarer med den regelmessige oppbygginga av musikken det vert dansa til. Det finst ulike grupper av turdansar - rekkjedansar, pardans, tremannsdansar og ringdansar. Inn ...

                                               

Zumba

Zumba er ei treningsform basert på aerobic og dans utført til latinamerikansk musikk. Ho blei skapt på 1990-talet av Alberto "Beto" Perez. Namnet "zumba" har inga spesiell tyding, men blei vald tilfeldig som eit merkevarenamn.