ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 5




                                               

Programvareutvikling

Dei aller fleste programma vert skrive i eit såkalla høgnivåspråk som tillet programmeraren å arbeida på eit høgare abstraksjonsnivå, noko som aukar større produktiviteten. Høgnivåspråk kan òg i stor grad nyttast for ulik maskinvare og operativsy ...

                                               

Radarkontroll

Radarkontontroll er ei vanleg nemning på fartsmåling på køyretøy som bilar. Målinga blir utført med dopplerradar som er mykje enklere enn fly- og skipsnavigeringsradarar. Radaren sender ut kontinuerlege radiobølgjer ei viss retning og mottar dei ...

                                               

Rammesag

Rammesag er ei sag med fleire parallelle sagblad som kan saga plankar og bord av tømmerstokkar. Rammesaga har også vore kalla grindsag, gittersag. Eit anna namn er silkesag. Rammesager er fortsatt i bruk sjøl om ho er erstatta av sirkelsager i ma ...

                                               

Ridespore

Ein ridespore eller berre spore er ein metallbøyle med spiss eller eit takka hjul bak som kan spennast fast til støvlehælen til ein ryttar. Sporen blir brukt til å driva fram og styra hesten ved å forsterka sjenkelverknaden når ein rir, ein "spor ...

                                               

Romfartøyet "Orion"

Orion er eit manna romfartøy under utvikling i USA som ein del av Constellation-programmet. Tidlegare i prosessen vart fartøyet kalla Crew Exploration Vehicle. Det nye romfartøyet skal erstatte romferjeflåten etter at dei tre siste romferjene var ...

                                               

Romteknologi

Romteknologi er eit tverrfagleg felt, som tek opp i seg mange ulike teknologiar, som materialteknologi, rakettmotorteknologi, elektronikk, signalhandsaming, telekommunikasjon, reguleringsteknikk, etc.

                                               

RS-232

RC-232 er ein standard for seriell overføring av binær data mellom ulike datahandsamingseiningar. CCITT/ITU-T-standaren V.24 tilsvarar RS-232. Etter den siste modifikasjonen av standarden i 1991 er den offisielle nemninga EIA-232, men på folkemun ...

                                               

Rustfritt stål

Rustfritt stål er stål som er legert med minst 12% krom. Stålet får då ei hinna av kromoksid som vernar stålet mot korrosjon. Heilt rustfritt vert stålet aldri, i tydinga at det ikkje rustar, men det vert mykje meir motstandsdyktig mot rust. Stål ...

                                               

Røykvarslar

Røykvarslar er ei innretning med batteridrive apparat som gjev varsel når ho oppdagar røyk. Oftast skjer varslinga ved hjelp av lydsignal i form av høge pipelydar.

                                               

Saljut 7

Saljut 7 var ein sovjetisk romstasjon. Det var den siste romstasjonen i Saljut-programmet. Saljut 7 var reserve for Saljut 6 og var difor identisk med førgjengaren, som etter planen skulle vere den siste av Saljut-romstasjonane. Då Mir-programmet ...

                                               

Samsung

Samsung er eit fleirnasjonalt elektronikkfirma frå Sør-Korea som mellom anna produserer flatskjermar, nettbrett, mobiltelefonar og datamaskinar. I dag er Samsung den største IT-produsenten i verda, ein tittel dei tok frå Hewlett-Packard i 2010.

                                               

Saum

Saum, det å sy eller saume, er å festa eller endra materiale med tråd som ein trer gjennom det ved hjelp av ei nål. Saum er ein utbreidd tekstilteknikk om blir brukt til å laga og dekorera mellom anna klede, møblar, bøker og transportutstyr som s ...

                                               

Scintillometer

Eit scintillometer er eit vitskapleg apparat som vert brukt til å måle optiske forstyrringar i atmosfæren kalla funkling eller scintillasjon. Årsaka til desse scintillasjonane er små svingingar i brytingsindeksen til luft. Apparatet kan òg brukas ...

                                               

Sement

Sement er eit materiale med adhesive eigenskapar. Finmolne materialar blandast med vatn og herdar eit sterkt bindemiddel. Sement blir stort sett nytta som mørtel eller betong. Namnet kjem frå latin caementum, "små steinar", som opphavleg er ein r ...

                                               

Septiktank

Ein septiktank er eit kammer av betong, glasfiber eller plast som kloakk frå hushaldning kan renne gjennom for å bli reinsa. Eit septiktank-anlegg er ei enkel form for kloakkrenseanlegg. Det er vanlegare å installere tankar ned i jorda enn oppå j ...

                                               

Skrivar

Skrivar eller printar er ei eining for utskrift av tekst og grafikk frå ein datamaskin. Dei første skrivarane brukte ferdig forma bokstavar som vart overførte på papiret. I nyare tid er blekkskrivarar vorte det mest vanlege, der små dyser sprutar ...

                                               

Skrue

Ein skrue er eit skaft med ein heliks på overflata. Dei to viktigaste bruksområda er som festemiddel og som ei enkel maskin for å omdanne ei roterande kraft til ei lineær kraft. Skruar vert klassifiserte mellom anna etter fastleiken til materiale ...

                                               

Slange

For krypdyr utan lemer, sjå ormar. Ein slange er ein langstrekt struktur med hol gjennom, laga av eit mjukt materiale som gummi eller mjuk plast. Slangar vert brukt til å transportera eit medium i væske- eller gassform med. Det at dei er mjuke, g ...

                                               

Sleipner motorfabrikk

Sleipner Motorfabrikk vart stifta i Sarpsborg, i 1908, av Ole Klemsdal og Hans Johansen. I 1912 flytta dei fabrikken til Fredrikstad. Sleipner produserte små innanbords båtmotorar heilt til 1976.

                                               

Snedbetning

Nemninga snedbetning viser til byggjemåten til sunnmørsbåten. Ordet sned uttale; snid, sne tyder på skrå, skråande. Nemninga snedbetning viser til måten botnborda skrår. Dei fleste norske bruksbåtane er bygde med heile bordgangar. Borda går saman ...

                                               

Snøkanon

Ein snøkanon er ein maskin brukt til å laga kunstig snø. Maskinen verker ved å atomisera vatn ved hjelp av trykkluft for så å lata det kondensera til kunstsnø. Maskinen blir ofte brukt i skibakkar i tillegg til vanleg snø for å forlenga skisesong ...

                                               

Sovepose

Sovepose er eit hylster ein kan legga seg inni for å sova om ein ikkje har ei oppreidd seng. Soveposar kan til dømes brukast når ein overnattar ute eller er på reise elles, og kan verna den sovande mot kulde eller skadedyr ved å verka som eit tet ...

                                               

SpaceX

SpaceX er ei amerikansk verksemd som produserer rakettar. Ho vart grunnlagd i 2002 med eit langtidsmål om at menneske skal bu på andre planetar. Verksemda har hovudkvarter i Hawthorne i California. SpaceX er det fyrste private selskapet som har s ...

                                               

Spelekassett

Ein spelekassett er ei slags øskje som inneheld eit kretskort med ROM-brikker der programvara, som oftast eit spel, er lagt inn under produksjonsfasen. Fordelen med å bruke spelekassettar istaden for tradisjonelle lagringsmedium er at programmet/ ...

                                               

Spinnerokk

Spinnerokk eller rokk er ein reiskap for spinning av garn. Ein spinnerokk har eit spinnehjul som driv teinen rundt. Rokken var ei tids- og arbeidssparande nyvinning då han tok over for handtein. I Noreg skal dette ha skjedd utover på 1600-talet.

                                               

Sprengstoff

Sprengstoff er eit eksplosiv eigna til sprenging fordi det kan utvida seg kraftig over kort tid. Dei er typisk kjemisk ustabile stoff som har lett for å reagera og kan avgje mykje energi raskt. Dette skjer vanlegvis i samband med varmeutvikling, ...

                                               

Sputnik-programmet

Sputnik) var namnet på dei 10 fyrste sovtetiske romfarkostane. Sputnik 6 Спутник-6, som vart skoten opp den 1. desember 1960, hadde òg med to hundar, Pchelka og Mushka.

                                               

Stoppeklokke

Ei stoppeklokke er ei klokke som måler tida mellom ho vert starta og ho vert stoppa. Stoppeklokka kan vera bygt inn ei anna klokke eller vera sjølvstendig. Stoppeklokker er mykje nytta i sport, som til dømes sprint og alpint. Tradisjonelt brukte ...

                                               

Stridshovud

Eit stridshovud er den delen av eit missil, rakett eller torpedo som skal gje verknad i målet. Ofte er dette sprengstoffet, men òg kjemiske og biologiske stridshovud finst, i tillegg til atomstridshovud. For få dette sprengstoffet til å tenne, må ...

                                               

Svart-kvitt

Svart-kvitt viser til ulike former for biletkunst som berre viser visse bølgjelengder av lys, som regel ulike gråfargar. Fleire teknologiar for overføring av bilete byrja som svart-kvitt, til dømes fotografi, film og fjernsyn. I dag kan svart-kvi ...

                                               

Tau

Eit tau, kollektivnamn tauverk, er ein tjukk, tvinna eller fletta streng som kan bli laga av naturfiber, kunstfiber eller metalltråd. Tau blir klassifisert etter materialet det er laga av eller måten det er framstilt på.

                                               

Teine

Teine er ein fiskereiskap med ein smal traktforma inngang og bytet kjem inn i eit rom det er vanskeleg å kome ut or. Teiner er som oftast laga av flettverk eller netting. Teiner vert nytta for å fange mellom anna ål, hummar, krabbe og stinter.

                                               

Tekstilgarn

Garn eller tekstilgarn er trådar danna av tekstilfibrar som typisk er spunne saman. Det kan brukast til tekstilproduksjon, som strikking, hekling, veving og broderi. Det kan også brukast til å laga fangst- og fiskegarn og andre nett.

                                               

Telefon

Dei opphavlege telefonane var det som i dag blir kalla analoge fastnettelefonar. Mange reknar Alexander Graham Bell som oppfinnaren av telefonen, da han laga si utgåve i 1876. Andre reknar Philipp Reis som oppfinnar i 1860, men oppfinninga hans b ...

                                               

Telefonnummer

Eit telefonnummer er ein sekvens av tal som vert brukt til å ringa mellom telefonlinjer i eit offentleg svitsja telefoninett. Norske mobilnummer startar med nummera 4 eller 9, og inneheld som regel 8 siffer. På mobiltelefonar er tastane som regel ...

                                               

The Sims 2

The Sims 2 er eit simulasjonsspel utvikla av Maxis og utgjeve av Electronic Arts. Det er oppfølgjaren til dataspelet The Sims, som kom ut i år 2000. The Sims 2 blei fyrst gjeve ut den 14. september 2004 for Microsoft Windows. Det var tilgjengeleg ...

                                               

Tilstandsromrepresentasjon

Tilstandsrom er ein matematisk representasjon av lineære system. Tilstandane til systemet vert representert med tilstandsvariablar som relater inngangs- og utgangs-signala med fyrste ordens differensiallignangar. For å forenkla notasjonen vert ti ...

                                               

Timeglas

Timeglas er ein tidsmålar danna av to kjegleforma glasilåt med fin sand eller anna granulært materiale inni. Dei to romma er bunde saman av eit trongt røyr. Når ein stiller timeglaset vertikalt renn sanden frå den eine til den andre glasdelen i l ...

                                               

Tjøre

Tjære eller tjøre er ei mørk, tjukk væske av organiske stoff. Tjøre blir danna ved tørrdestillasjon oppvarming utan lufttilgang av organiske materiale. Ho kan ha namn etter utgangsmaterialet, som steinkoltjøre, brunkoltjøre eller tretjøre. Steink ...

                                               

Trevirke

Trevirke eller trevyrke er den nyttbare delen av veden i bartre og lauvtre. Det vert brukt som material og råstoff for foredling, bearbeiding og bruk. Trevirke kan mellom anna brukast som råstoff i papirproduksjonen, ved til brensel, trelast til ...

                                               

Trykking

Trykking blei først utvikla i Kina, der blokktrykk med tre var i bruk på 500-talet. I 1040 utvikla oppfinnaren Bi Sheng lause typar i tre, og to århundre seinare blei det laga metalltypar i Korea. Utbreiinga av trykkekunsta førte til at kinesiske ...

                                               

Trykkjeri

Trykkjeri er ei verksemd eller stad der ein framstiller prenta materiale, som aviser, bøker, flygeblad, plakatar og liknande. Eit trykkjeri kan vera knytt til eitt eiskild forlag eller gjere arbeid for andre på oppdrag.

                                               

Turbin

Turbin er ei nemning på ein vasskraft- eller vindkraftmaskin som omset energien i ein væske- eller gassstraum til mekanisk energi i form av ei rotasjonsrørsle. Eit turbinhjul fangar opp rørsleenergien. Vassturbinar vert nytta i til dømes kraftver ...

                                               

Tvinna parkabel

Ein tvinna parkabel eller TP-kabel er ein signalkabel sett saman av to leiarpar som er tvinne kring kvarandre. Dette vert gjort for at støyspenning som vert indusert skal verta så lik som mogeleg i begge leiarane. Ei slik fellesmodespenning kan k ...

                                               

Van de Graaff-generator

Prinsippet er at eit ikkje-leiande band av silke eller liknande materiale blir spent over to rullar, der ein rull blir omgjeven av ein metallklode. Når bandet blir sett i rørsle blir kloden ladd opp med positive ladningar gjennom friksjonen til b ...

                                               

Varmepumpe

EI varmepumpe har eit lukka system, fylt med eit medium som vekslar mellom gass- og væskeform. Dette mediumet vert sirkulert av ein kompressor. Kompressoren aukar trykket, noko som fører til at temperaturen aukar på trykksida av kompressoren. Den ...

                                               

Vassenergi

Vassenergi eller hydroelektrisk energi, òg kalla vasskraft og hydroelektrisk kraft er ei nemning på energi lagra i vatn i eit gravitasjonsfelt. Energien har ofte vorte utnytta direkte, til drift av kvernkallar og vasshjul. Etter kvart har vassene ...

                                               

Vassturbin

Vassturbin er ein type turbin der rørsleenergien i vatn vert overført til mekanisk energi i eit turbinhjul som vert drive rundt av vatnet. I eit vasskraftverk er akslingen til turbinhjulet kopla til ein elektrisk generator for å generara elektris ...

                                               

Vektstong

Vektstong er ei innretning som vert bruka for å overføre kraft, enklast i reiskapen våg. Vektstongprinsippet vert nytta i mange mekaniske innretningar og verktøy.

                                               

Verkningsgrad

Verkningsgrad i ein fysisk prosess er tilhøvet mellom energi som kan nyttast og total energi: η = E n y t i g E t o t a l {\displaystyle \eta ={\frac {E_{\mathrm {nyttig} }}{E_{\mathrm {total} }}}}. Verkningsgrad ligg difor mellom 0 og 1.