ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 346




                                               

Flamsk

Flamsk er ein nederlandsk dialekt som vert tala i Belgia. Flamsk vert ofte delt inn i aust- og vestflamsk. Flamsk er eit talespråk; skriftspråket er nederlandsk.

                                               

Fonologisk trykk

Trykk blir i lingvistikken definert relativt: ei ordform med fleire enn ei staving, vil ei av stavingane stå fram som meir prominent, eller meir tydeleg for øyret, enn dei andre stavingane. Denne stavinga har trykk. Ei trykkveik staving, som den ...

                                               

Forenkla kinesisk

Forenkla kinesisk er ei skrift avleidd frå tradisjonell kinesisk skrift, og er eitt av to standardteiknsett for å skriva kinesisk. Skriftspråket blei utarbeidd og innført i 1950- og 1960-åra i Folkerepublikken Kina for å fremja lesekunne. Det er ...

                                               

Franglais

Franglais, eller frenglish, er eit samantrekt ord beståande av "français" og "anglais" som er dei franske orda for høvesvis fransk og engelsk. Det vert nytta for å beskrive ulike blandingar mellom fransk og engelsk.

                                               

Frikativ

Ein frikativ er ein konsonant som er kjenneteikna ved at lufta blir hindra når ho kjem ut via taleorgana, men ikkje hindra så mykje at ho blir stoppa. Frikativar i norsk er labiodentalen /f, laminalalveolaren /s, retrofleksen /ʂ, dorsal-palatalen ...

                                               

Galatisk

Galatisk er eit utdøydd keltisk språk. Det blei bruka i Galatia i Litleasia frå 200-talet til 400-talet e.Kr. Det er berre nokre få ord og kommentarar frå klassiske forfattarar og spreidde namn på inskripsjonar som er kjent i dag. Dette er til sa ...

                                               

Gamaljapansk

Gamaljapansk er den eldste kjende forma av det japanske språket. Det er vanskeleg å datera det til ein bestemt tidsbolk, men det er vanleg å rekna med at denne forma heldt seg til 794, då hovudstaden vart flytta frå Heijōkyō til Heiankyō. Å setta ...

                                               

Gamma

Gamma er den tredje bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven har gjeve opphav til både C og G i det latinske alfabetet. I nygresk språk står gamma som oftast for ein stemt velar frikativ. Bruksområde for gamma: I matematikk er gamma mellom ann ...

                                               

Richard Gendall

Richard Gendall er ein språkforskar og aktivist for kornisk. Han er grunnleggjaren av "moderne kornisk" / Curnoack Nowedga. Gendall byggjer på dei yngste versjonane av tradisjonell kornisk frå 1800-talet, slik som John og Nicholas Boson. Ein anna ...

                                               

Genitiv

Tidlegare var det vanleg å rekne med at genitiv fanst i norsk, men da slik at det av dei gamle genitivformene på -s, -ar, -a, -e/i og -o/u var berre formene på -s som hadde halde seg levande i språket, mens dei andre formene var å finne berre i f ...

                                               

Germanske språk

Dei germanske språka er ei grein av den indoeuropeiske språkfamilien, dei går attende til eit felles opphavsspråk, urgermansk, eit språk som vart snakka i det som i dag er sørlege Skandinavia og nordlegaste delar av Tyskland. Dei fleste talarane ...

                                               

Greske språk

Greske språk er ei grein av indoeuropeiske språk som omfattar det moderne språket gresk. Tradisjonelt har ein rekna gresk som det einaste levande moderne språket i familien, men nokre språkforskarar deler gresk opp i dialektar som er ulike nok ti ...

                                               

Gutnisk

Gutnisk og gotlandsk er ei gruppe skandinaviske mål frå Gotland. Gutnisk blir rekna som eit eige språk, gotlandsk som dialekt av svensk. Gutnisk stammar ikkje frå den vestnordiske eller austnordiske forma av norrønt, men frå gammalgotlandsk, forn ...

                                               

Hangul

Hangul er eit fonetisk koreansk alfabet. Det blir brukt for å skrive koreansk i både Nord-Korea og Sør-Korea, men i einskilde samanhengar blir det komplettert i Sør-Korea med kinesiske skriftteikn i form av hanja. Det er verdas einaste tilrettela ...

                                               

Hn/Latin

Latin høyrer til den italiske greini av indoeuropeiske mål. Upphavleg vart latin tala av latinarane, eit bonde- og gjætarfolk i umrådet Latium, der Roma vart den førande byen. Med nye landvinningar breidde latinen seg utyver Italia, og sidan til ...

                                               

Hn/Nederlendsk

Nederlendsk er eit vest-germansk, nedertysk mål. Um lag 21 millionar i verda snakkar dette språket. Den avvikande formi av nederlendsk tala i Belgia vert uhøgtideleg kalla flamsk. Det nederlendske namnet fyr målet er Nederlands. På norsk vert ogs ...

                                               

Hn/Nynorsk

Denne artikkelen tek fyre seg den nolevande nynorske målformi. Sjå nynorsk talemål for artikkelen um det yngste målstiget i norskt mål, til skilnad frå gamalnorsk og millomnorsk. Nynorsk er ein rettskrivingsnormal for norsk, bygd på eit utval av ...

                                               

IJ

For bukta med same namn, sjå IJbukta IJ er ein digraf av bokstavane i og j. Han vert ofte skildra som ein ligatur, men i dei fleste skrifttypar er heng ikkje dei to teikna saman, men er stundom kerna saman. I nederlandsk vert det stundom rekna som ...

                                               

Indikativ

Indikativ er eit grammatisk trekk i kategorien modus. Indikativ uttrykkjer ikkje noka spesiell haldning til talehandlinga frå talaren si side. I norsk står alle verb som står i presens eller preteritum, også i indikativ.

                                               

Indoeuropearar

Indoeuropearar viser til alle folkegrupper som talar indoeuropeiske språk. I snevrare tyding viser nemninga til protoindoeuropearar, ei tenkt gruppe folk som tala opphavsspråket til dei indoeuropeiske språka. Ein tenkjer seg at desse folk levde p ...

                                               

Indoiranske språk

Indoiranske språk utgjer ei av hovudgreinene i den indoeuropeiske språkfamilien, den austlegaste av dei greinene som ikkje er utdøydde. Dei indoiranske språka blir delte i to hovudgrupper, indoariske språk og iranske språk, men i overgangsområdet ...

                                               

Interjeksjon

Interjeksjon, utropsord eller ropeord er ei ordklasse som består av ord som står heilt utanfor syntaksen, det vil seie utanfor setningsbygninga. Vi kan seie at interjeksjonane ikkje står ei setning, men i staden for ei setning. Interjeksjonar bli ...

                                               

Interrobang

Interrobang, ‽, spørjeropsteiknet, er eit moderne og sjeldant brukt skiljeteikn i typografien. Teiknet er ei blanding av eit utropsteikn og eit spørjeteikn, og tyder det same som begge desse teikna brukt etter kvarandre, ein kombinasjon ofte bruk ...

                                               

Jamska

Jamsk eller Jamtsk er ein dialekt som vert tala i Jamtland, Sverige. I motsetnad til svensk vert han rekna til dei vestnordiske språka. Eit særtrekk med jamsk grammatikk er den følgjerette bøygninga av dativ, som på dalmål, mange norske målføre, ...

                                               

Kausativ

Kausativ er ei verbform der tydinga kan skildrast som ‘å vera årsak til at noko anna gjer/blir noko’. Kausativformer er typisk sett avleidde av verb, men kan òg vera avleidde av adjektiv. I norsk har vi kausative verb som: Vekkje få nokon til å v ...

                                               

Konjunksjon

Konjunksjon eller bindeord er ei ordklasse som består av ord som bind saman grammatisk like ledd. Konjunksjonar på norsk er og, både – og, eller, enten – eller, verken / korkje – eller, men, for og så.

                                               

Kwaspråk

Kwaspråka er ei språkgruppe som blir snakka i dei søraustre delane av Elfenbeinskysten, i Ghana, Togo og Benin, og det sørvestre hjørnet av Nigeria. Namnet vart danna i 1885 av Gottlob Krause og brukt av Westermann og Greenberg. Det er avleidd av ...

                                               

Lambda

Lambda er den ellevte bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til L i det latinske alfabetet. Somme omgrep: I økologien brukar mange λ som eit symbol for netto reproduksjonsrate, eller bestandsvekstrate per tidseining. Symbolet er i my ...

                                               

Malayalam-skrift

Malayalamskrift er ei brahmisk skrift brukt til å skriva det sørindiske språket malayalam, hovudspråket i delstaten Kerala. Som mange andre indiske skriftsystem er det ein abugida, ei skrift som er delvis alfabetisk og delvis stavingsbasert. Mode ...

                                               

Mariske språk

Mariske språk er språka austmari og vestmari. Desse to språka utgjer den mariske greina i den uralske språkfamilien. Tidlegare vart dei, i lag med mordvinsk, sett på som ei felles grein volgaiske språk, dette synet har no ikkje lenger støtte, i o ...

                                               

Mellomengelsk

Mellomengelsk viser til språksteget til engelske språk frå om lag byrjinga av 1100-talet til slutten av 1400-talet. Perioden tok til noko etter dei fransktalande normannarane erobra England i 1066, og ende med at Chancery-standarden, ein variant ...

                                               

Monegaskisk

Monegaskisk er eit romansk språk eller dialekt av ligurisk. Monegaskisk er eit i lilleputtstaten Monaco, der det blir undervist i på skulane. Monegaskisk er ein del av det vestromanske dialektkontinuumet. Som alle liguriske mål stammar monegaskis ...

                                               

Morsealfabetet

Morsealfabetet er eit signalsystem som nyttar lange og korte signal til å kommunisera. Det er kalla opp etter oppfinnaren Samuel Morse til bruk i den elektriske telegrafen.

                                               

Nasal

Ein nasal er ein konsonant som blir danna med at munnhola er heilt lukka, ved at velum er senka, men slik at lufta kjem ut av nasen i staden. Nasale lydar i norsk er /m, n, ŋ, skilnaden dei i mellom kjem av at munnhola er lukka på ulike stader, b ...

                                               

Nordvestkaukasiske språk

Nordvestkaukasiske eller pontiske språk er ein språkfamilie som blir snakka i Kaukasus, framfor alt i Russland i republikkane Adygeia, Kabardi-Balkaria og Karatsjai-Tsjerkessia, i Abkhasia, i Tyrkia og i små grupper rundt i Midtausten.

                                               

Onkel

Onkel er ei slektskapsnemning eller eit tiltaleord til ein eldre mann. I norsk samanheng er "onkel" bror til mor eller far, eller svogeren deira. Synonyme ord som tydelegare viser kva slektskap det er snakk om er morbror og farbror. Motsvaret til ...

                                               

Ordbog over det danske Sprog

Ordbog over det danske Sprog er ei ordbok som gjev eit oversyn over dansk i tida 1700-1955. Det kom 28 bind frå 1919 til 1956, og sidan 1992 kjem det eit Supplement. Det var professor Verner Dahlerup som starta arbeidet. ODS har klåre grenser: mo ...

                                               

Oxford English Dictionary

Oxford English Dictionary, ofte forkorta til OED, er ei omfattande engelsk ordbok utgjeven av Oxford University Press. Boka oppgjev uttale, etymologi, kryssreferansar og ei rekke sitat frå eit ord først var brukt og vidare. Ho inneheld rundt 301 ...

                                               

Pākehā

Pākehā er eit uttrykk få New Zealand brukt for å omtala folk som ikkje reknar seg som maoriar, særleg folk med europeisk bakgrunn. Namnet tyder utlending på maori, medan "maori" tyder heimleg. Ordet kom i bruk snart etter at nybyggjarar frå Europ ...

                                               

Palindrom

Verdas lengste eitt-ordspalindrom er det finske ordet for "lutsteinhandlar" ; saippuakivikauppias. Nokre palindrom på norsk er ord som tut, anna, radar, tillit og malayalam, namn som Anna, Otto og Ege, setningar som "Agnes i senga" eller "Anne va ...

                                               

Panini

Sjå òg Panini fleirtyding Pāṇini, med devanagari पाणिनि, var ein indisk grammatikar som truleg levde på 400-talet f.Kr. og er kjend for systematiseringa av sanskrit. Verket hans aṣṭādhyāyī er den eldste overlevande sanskrit-grammatikken. Det er r ...

                                               

Papuaspråk

Papuaspråk er ei gruppe språk som blir brukt på øyar vest i Oseania, frå Molukkane og Timor i vest til Salomonøyane i aust. Gruppa omfattar rundt 1 200 språk, der dei fleste blir tala på Ny-Guinea. Gruppa omfattar språk som ikkje kan knytast til ...

                                               

Passiv

Passiv er eit grammatisk trekk i kategorien diatese. Det er ei form av verbet som typisk tillèt tilordning av den semantiske rolla patiens til subjektet i setninga.

                                               

Permiske språk

Permiske språk utgjer ei av dei sju greinene i den uralske språkfamilien, og ho består av komi, komipermjakisk og udmurtisk. Karakteristisk for dei permjakiske språka er svært mange kasus.

                                               

Pinyin

Pinyin er den offisielle metoden for å transkribere mandarin i Folkerepublikken Kina, Hong Kong, Macau, Republikken Kina, Malaysia og Singapore og har dei siste 50 åra vore den mest brukte metoden for å skrive mandarin i det latinske alfabetet. P ...

                                               

Pronomen

Pronomen eller varaord er eit ord som kan setjast i staden for eit substantiv, og danne substantivfrase aleine.

                                               

Radjasthani

Radjasthani er ei gruppe indoariske dialektar som blir tala i Rajasthan og i tilstøytande delstatar i India, og av handelsfolk som reiser over heile landet. Radjasthani kan delast inn i fire dialektgrupper: Marvari, vestlege målføre, snakka av om ...

                                               

Retorikk

Ordet retorikk kjem via tysk Rhetorik frå latin rhētorica, ei forkorting av ars rhētorica talekunst, som er laga etter mønster av klassisk gresk rhētorikḕ tékhnē ῥητορικὴ τέχνη talekunst. Adjektivet rhētorikḗ ῥητορική er avleitt av substantivet r ...

                                               

Samojediske språk

Samojediske språk er ei språkgruppe tala av samojedar, og er den austlegaste av dei sju greinene i den uralske språkfamilien. Denne familien deler seg i to hovudgreiner, sør og nord. Dei samojediske språka skil seg frå dei andre uralske språka ve ...

                                               

Ferdinand de Saussure

Ferdinand de Saussure var ein sveitsisk lingvist. Saussure blir rekna som grunnleggjaren av strukturalistisk lingvistikk. Hovudverket til Saussure, "Kurs i generell lingvistikk", vart utgjeve i 1916 etter at han var død, basert på notat som stude ...