ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 344




                                               

Fredsmonumentet i Karlstad

Fredsmonumentet er ei statue på Stora Torget i Karlstad i Värmland til minne om Unionsoppløysinga av unionen mellom Noreg og Sverige i 1905. Statuen er laga av Ivar Johnsson og vart avduka 23. september 1955. Tilstades ved avdukinga var dåverande ...

                                               

Statssekretær

Etter andre verdskrigen kom spørsmålet om avlasting av statsrådane opp, og ei saksutgreiing foreslo å opprette politiske stillingar som statssekretærar som kunne ta noko av arbeidsbøra i nokre av departementa. Dette vart også vedteke, og dei førs ...

                                               

14. august

986: Slaget i Hjørungavåg. 1986: Kong Olav V avduka på Overåneset i Hjørungavåg minnesmerket over slaget i Hjørungavåg. 1814: Mossekonvensjonen la grunnlaget for unionen mellom Noreg og Sverige. 1925: Bjørnøya og Svalbard vart underlagt den norsk ...

                                               

The Union

The Union er eit samarbeidsalbum av Elton John og Leon Russell. Det kom ut 19. oktober 2010 i USA og 25. oktober 2010 i Storbritannia. Det er det 30. studioalbumet til Elton John og det første sidan Victim of Love frå 1979 utan nokon av dei faste ...

                                               

Maud

Maud er eit engelsk kvinnenamn som kjem frå det franske Maude. Dette igjen er avleia av det germanske namnet Matilde. Namnet kom til Noreg frå England gjennom den engelske prinsessa Maud Charlotte Mary Victoria, best kjend som Dronning Maud. Prin ...

                                               

Pål i Dronning Maud Land

Pål er ei klippe som ligg mellom Per og Oskeladden i Arkticheskiy Institut Rocks ved nordvestenden av Wohlthatmassivet i Dronning Maud Land. Ho vart oppdaga og fotografert av Den tyske antarktisekspedisjonen i 1938-39 og kartlagt av Noreg frå fly ...

                                               

Oskeladden i Dronning Maud Land

Oskeladden er ei klippe som ligg 1.7 km sør for Pål i Arkticheskiy Institut Rocks, ved nordvestenden av Wohlthatmassivet i Dronning Maud Land. Ho vart oppdaga og fotografert av Den tyske antarktisekspedisjonen i 1938-39 og kartlagt av Noreg frå f ...

                                               

Per i Dronning Maud Land

Per er ei klippe som ligg 1.5 km nord for Pål i Arkticheskiy Institut Rocks, ved nordvestenden av Wohlthatmassivet i Dronning Maud Land. Ho vart oppdaga og fotografert av Den tyske antarktisekspedisjonen i 1938-39 og av Noreg frå flyfoto og landm ...

                                               

Storeidet i Dronning Maud Land

Storeidet er eit markant pass som ligg 3.5 nautiske mil vest for Eidshaugane sentralt i Humboldtfjella i Dronning Maud Land. Det vart oppdaga og fotografert av Den tyske antarktisekspedisjonen, 1938-39. Det vart kartlagd av Noreg frå flyfoto og l ...

                                               

Nikolaj II av Russland

Nikolaj II, òg kalla "den siste tsaren", var tsar av Russland frå han etterfølgde faren Aleksandr III i 1894 til han abdiserte den 15. mars 1917. Nikolaj II vart fødd i St. Petersburg. Han høyrde til fyrstehuset Romanov. Mora, Maria Fjodorovna, v ...

                                               

Jøkulkyrkja

Jøkulkyrkja, òg kalla Massiv Jakova Gakkelja, er eit breitt, isdekt fjell med fleire utspring, aust for Lundebreen i Mühlig-Hofmannfjella i Dronning Maud Land i Aust-Antarktis. Med ei høgd på 3148 meter over havet er fjellet det høgaste punktet i ...

                                               

20. november

1959: I Stockholm grunnla Sverige, Danmark, Noreg, Portugal, Storbritannia, Sveits og Austerrike Det Europeiske Frihandelssambandet EFTA. 1947: Den engelske prinsessa Elizabeth vart gift med Phillip Mountbatten av Hellas. Seinare vart ho dronning ...

                                               

Hånuten

Hånuten er ein fjelltopp, 2885 moh, som ligg i Humboldtfjella i Dronning Maud Land. Den er den høgste av Skeidsnutane i Betechtinkjeda. Hånuten vart oppdaga og fotografert av Den tyske antarktisekspedisjonen, 1938-39. Den vart kartlagd av Noreg f ...

                                               

1870-åra

1870-talet byrja med Den fransk-tyske krigen, som enda gjennom Frankfurtfreden den 10. mai 1871, der Frankrike avstod frå Alsace/Elsass. Også i 1871 blei kong Vilhelm I av Preussen utropt til keisar av Det tyske keisardømet. Deretter følgde ein p ...

                                               

1939

22. desember: Birger Ljungberg vart forsvarsminister. Christian Fredrik Monsen gjekk av. 17. mai: Sverige, Noreg og Finland gjekk ikkje med på å inngå ei ikkje- åtaksavtale med Tyskland. 2. oktober: Forsyningsdepartementet vart oppretta. Trygve L ...

                                               

7. april

1934: Tafjord-ulukka: Eit ras i Tafjord på Sunnmøre tok livet av 40 menneske. 1903: Fredrikstad FK blei stifta. 1895: Fridtjof Nansen og Hjalmar Johansen nådde 86° 14 N, det nordlegaste punktet nokon hadde vore til då. 1990: Passasjerferja MS "Sc ...

                                               

Vasaloppet

Vasaloppet er verdas eldste og største turrenn i langrenn. Det blir halde den første søndagen i mars kvart år, og går frå Sälen til Mora i Dalarna i Sverige, eit strekk på 90 km. Det blir alltid gått i klassisk stil. Rennet vart halde første gong ...

                                               

Together Through Life

Together Through Life er det 33. studioalbumet til Bob Dylan, utgjeve 28. april 2009 på Columbia Records. Albumet gjekk rett inn på førsteplassen i fleire land, mellom anna i USA og Storbritannia. Det var det første albumet til Dylan på toppen av ...

                                               

Fredrik

Fredrik og Frederik er skandinaviske mannsnamn sett saman av fred og -rik, herskar, mektig. Fredrik har norsk namnedag den 14. november. Dei eldste formene av namnet er gammaltysk Frithuric og angelsaksisk Freodheric. Ein finn att namnet som forl ...

                                               

Fredrik I

Fredrik I av Danmark-Noreg 1471-1533, dansk-norsk konge frå 1523 Fredrik I av Sverige, Fredrik av Hessen 1676-1751, konge av Sverige frå 1720 Fredrik I av Böhmen, vinterkongen 1596–1632, konge av Böhmen 1619-1620. Sjå Fredrik av Pfalz Fredrik I a ...

                                               

Fredrik IV av Holstein-Gottorp

Fredrik IV av Holstein-Gottorp var hertug av Holstein-Gottorp frå 1694. Han var son til hertug Christian Albrecht av Holstein-Gottorp. Han hadde eit liv i stadig konflikt med Danmark. Då faren døydde i 1695, forsterka han banda til den svenske ko ...

                                               

1751

21. september: Grensetraktaten mellom Danmark-Noreg og Sverige blei underteikna. Han danna grunnlaget for mykje av utforminga til dagens norsk-svenske grense. Ein byrja setja opp grenserøyser, eit arbeid som kom til å pågå til 1768.

                                               

Karl Fredrik av Holstein-Gottorp

Hertug Karl Fredrik av Holstein-Gottorp var son av Fredrik IV av Holstein-Gottorp og kona hans, Hedvig Sophia, dotter til kong Karl XI av Sverige. Han vart regjerande hertug som toåring då faren døydde i 1702, og heile livet sitt var han den rett ...

                                               

Johan Gunder Adler

Johan Gunder Adler var ein dansk statsmann. Han er særleg kjend for si rolle i Noreg i 1814 da han og Christian Magnus Falsen utforma det fyrste utkastet til den norske grunnlova. Adler hadde vore ven med Georg Sverdrup og Falsen medan dei studer ...

                                               

1730

April – ei kongeleg forordning gjer kong Fredrik IV det klårt at det no er forbode å halde maskeradar, spele komedie og halde gilder og gjestebod på sun- og heilagdagar. Kong Fredrik IV av Danmark-Noreg døyr 12. oktober og overlet trona til sonen ...

                                               

Høgskolen i Bergen

Høgskolen i Bergen er ein tidlegare norsk høgskule som blei etablert 1. august 1994. HiB, Høgskolen Stord/Haugesund og Høgskolen i Sogn og Fjordane gjekk i 2016 inn for å slå seg saman. Den samanslåtte Høgskolen på Vestlandet blei oppretta 1. jan ...

                                               

Bottheim stoppestad

Bottheim stoppestad er ein tidlegare stoppestad på Raumabanen. Stoppestaden vart bygd samstundes med jarnbanestrekninga, mellom 1917 og 1921. Stasjonsbygninga, som er riven, var teikna av Norges Statsbaners arkitektkontor ved Gudmund Hoel og Bjar ...

                                               

Anke

Anke er eit rettsmiddel som blir nytta for å bringe ein dom eller orskurd inn for ein høgare rettsinstans til ny prøving. Omgrepet blir brukt både i sivile saker og i straffesaker.

                                               

23. juni

1959: 24 utanlandske turistar omkom då Stalheim Hotell i Voss brann ned. 2000: Frøyatunnelen mellom øyane Hitra og Frøya vart opna. 1948: Høgsterett dømde Knut Hamsun til å betale kr 325 000 i skadebot for sitt hopehav med det norske nazi-styret. ...

                                               

Aktor

Aktor er ein person med juridisk embetseksamen som representerer påtalemakta ei straffesak for domstolane. Aktor skal føre prov for at sakgjevne er skuldig, og argumentere for at den som vert kjend skuldig, skal ha ein viss straff. Det er ein før ...

                                               

Grubbegata

Grubbegata er ei gate i nordleg lei i det sentrale Oslo, frå gata Grensen til gata Fredensborgveien, namnsett i gamal tid etter kjøpmannen Ulrik Grubbe, som budde ein stad i dette området på 1700-talet. Då var dette hovudsambandet mellom byen Chr ...

                                               

1815

12. januar: Lova om det norske handelsflagget blei sanksjonert. 30. april: Folketeljing. Noreg hadde 885 431 innbyggjarar. Høgsterett starta verksemda si. 12. oktober: Bomullspinneriet i Tistedalen, den eldste mekaniske industribedrifta i Noreg, ...

                                               

1844

1844 var eit skotår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

                                               

Kjosfossen haldeplass

For haldeplassen som fram til 1977 heitte Kjosfoss haldeplass, sjå Reinunga haldeplass. Kjosfossen haldeplass ligg over Kjosfossen øvst i Flåmsdalen i Aurland kommune, og er ein haldeplass på Flåmsbana. Haldeplassen vart opna i 1951 for å gje tur ...

                                               

Obiter dictum

Obiter dictum er eit latinsk omgrep som direkte omsett betyr "i forbifarta", "tilfeldigvis" og "uttale", "fråsegn". Omgrepet blir brukt om dei uttalane i ein dom som ikkje har hatt noko å seie for resultatet - altså meir som slengmerknader - særl ...

                                               

21. desember

Tomasmesse til minne om Apostelen Tomas, markerte med hand, kross eller tønne. Denne dagen skulle ein ha juleølet i tønne og folk drog rundt og smakte på det.

                                               

Niels Christensen Gjelstad

Niels Christensen Gjelstad, eller Nils Kristensen Gjelstad, var ein norsk-amerikansk skipsbyggjar og stortingsmann, fødd i Våle i Vestfold. Niels Christensen busette seg i Hedrum i 1848. Han kjøpte då gardsbruket Øvre Gjelstad. Ned ved Numedalslå ...

                                               

4. november

1923: Norges Kommunistiske Parti vart skipa av ei mindretalgruppe som braut ut av Det norske arbeidarpartiet. 1981: Eit sjøfly styrtar ved Lysefjorden. Alle fem ombord omkom. 1985: Sementblandeskipet "Concem", eit ombygd tankskip, kantrar i Gands ...

                                               

Sparebank

Ein sparebank er ein bank som er organisert som ein sjølveigande institusjon, det vil seie utan nokon eigar. Dette til forskjell frå ein forretningsbank organisert som eit aksjeselskap, og altså med aksjonærane som eigarar. Sjå liste på sida Bank ...

                                               

Forretningsbank

Forretningsbankar i Noreg er regulert av Forretningsbanklova av 24. mai 1961 nr. 2. Lova seier mellom anna at ein norsk forretningsbank minst må ha ein aksjekapital som tilsvarar 5 millionar Euro. Kongen kan i spesielle tilfelle samtykke i ein lå ...

                                               

Fond

Fond er kapital som er sett til sides for gitte formål. Det finst mange ulike fond. I eit aksjeselskap er reservefond og skattefond påbode ved lov. Eit føretak kan velje å opprette frivillige fond. Dei fonda som er oppretta for humanitære eller i ...

                                               

Bankkonto

Ein bankkonto er ein monetær konto der ein bank skriv den fortløpande balansen til ein kunde. Bankkonti kan ha ein positiv eller kredit balanse der banken tar vare på pengane til kunden, eller ein negativ eller debet balanse der kunden skyldar ba ...

                                               

1835

1835 var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

                                               

Arnold Holmboe

Arnold Holmboe var ein norsk jurist, næringsdrivar og Venstre-politikar, fødd i Beitstad. Han var i 1920-åra statsråd i Blehr II-regjeringa og den fyrste Mowinckel-regjeringa. Holmboe tok juridisk embetseksamen 1900. Han hadde så advokatpraksis i ...

                                               

Nysølv

Nysølv er ei legering av kopar, sink og nikkel med høg motstandskraft mot korrosjon, og som av utsjånad kan likne på sølv. Legeringa vert bruka som myntmetall, i bestikk og smykke. Nysølv vert også kalla alpakka eller tysk sølv. I norske tikroner ...

                                               

Anton Carl Hartmann

Anton Carl Hartmann var ein tysk-norsk kjøpmann og stortingsmann, fødd i Flensburg og død i Kristiansand. Hartmann innvandra til Noreg då han var 21 år gammal. Han byrja arbeide hos kjøpmann Josias Schmidt i Kristiansand. Etter Schmidt døydde, gi ...

                                               

Sigmund Mjelve

Sigmund Mjelve var ein norsk lyrikar. Forfattarskapen hans var prega av motsetnaden mellom aust og vest. Mjelve var fødd i 1926 i Hubei i Kina. Foreldra hans var misjonærar, og han levde dei første tolv åra av livet i Kina. Han var tilsett i Nore ...

                                               

1816

1816 var eit skotår som byrja på ein mandag i den gregorianske kalenderen. 1816 er kjend som "året utan sommar" på grunn av eit uvanleg stort klimaavik som førte til svikt i avlingane.

                                               

1472

20. februar: Shetland og Orknøyane gjekk tilbake til Skottland frå Noreg på grunn av manglande medgiftsbetaling.

                                               

Kharkiv

Kharkiv er den nest største byen i Ukraina. Byen vart grunnlagd i 1654 og var eit stort senter for ukrainsk kultur i Det russiske imperiet. Kharkiv vart den første byen i Ukraina som godtok sovjetisk makt i desember 1917 og vart seinare hovudstad ...