ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 329




                                               

Oktant

Ein oktant eller ein reflekterande kvadrant er eit geometrisk måleinstrument som først og fremst blir bruka i navigasjon. Namnet oktant kjem av at sjølve bogen på måleinstrumentet utgjer ein åttedels sirkel, og namnet reflekterande kvadrant viser ...

                                               

Passbit

Ein passbit er ein nøyaktig handsama og herda stålbit som vert nytta til justering av instrument for lengdemåling. Passbitane har parallelle endeflater med nøyaktig utmålt avstand, og er så godt polerte at dei festar saman. For dei mest nøyaktige ...

                                               

Pyrometer

Eit pyrometer er eit instrument for måling av helst høge temperaturar. Strålinga frå lekamen ein skal avgjere temperaturen til vert fokusert ved hjelp av eit objektiv inn i instrumentet der strålinga vert analysert og temperaturen avgjort. Forskj ...

                                               

Radiosonde

Ein radiosonde er eit apparat som vert festa til vêrballongar for å måle atmosfæriske variablar og sender dei tilbake til ein mottakar på bakken. Radiosondar sender vanlegvis med frekvensen 403 MHz eller 1680 MHz. Enkelte sondar, men ikkje alle, ...

                                               

Seismograf

Seismograf eller seismometer er apparat som måler og nedteiknar seismiske bølger forårsaka av jordskjelv eller eksplosjonar. Ved hjelp av desse kan ein rekna ut storleiken av eit skjelv ut frå Richters skala. Ein enkel seismograf kan vera laga av ...

                                               

Skritteljar

Ein skritteljar eller pedometer er eit apparat til å telje mengda skritt brukaren går. Ein pendel i skritteljaren svingar i takt med rørsla til kroppen for kvart skritt ein tek, og verkar på eit teljeverk som angjev dei mengder skritt som er gjor ...

                                               

Spegelavlesing

Spegelavlesing er ein metode får å avlese små vridingar. Metoden vert nytta i kjenslevare måleinstrument, som galvanometer. I staden for å feste ein visar til systemet, set ein på ein liten spegel. Ein lysstråle blir retta mot spegelen og blir re ...

                                               

SQUID

Ein SQUID er eit særs kjenselvart magnetometer nytta til å måle særs svake magnetfelt, basert på superleiande sløyfer med Josephson-samband. SQUID-apparat er sensitive nok til å måle felt så svake som 5 aT 5×10 −18 T i løpet av eit par dagar med ...

                                               

Stroboskop

Eit stroboskop er eit apparat til undersøking av roterande rørsler ved glimtvis belysning. Det er utstyrt med ein gassfylt lampe, konstruert for å gje hurtige lysglimt med nøyaktig innstillbare tidsintervall som kan regulerast. I slik belysning s ...

                                               

Tømmerklave

Tømmerklave er ein reiskap som vert nytta til å måla diameteren på tømmer og er utforma som eit stort skyvelære. Tømmerklavar var fyrst og fremst nytta til å måla skurtømmer og slip, men dei er òg nyttige ved lafting. Tommerklavar kan ha forskjel ...

                                               

Vater

Vater eller vaterpass er eit måleinstrument som blir brukt til å kontrollera om flater, linjer eller gjenstandar er nøyaktig vassrette eller loddrette. Vater blir særleg brukt ved arbeid som bygging, snekring og dekorering. Namnet vaterpass kjem ...

                                               

Vekt

Ei vekt er eit instrument som skal kunne måle massen til ein lekam. Måleprosessen vert kalla veging frå verbet å vege. Måleresultatet vert kalla massen. Feilaktig vert instrument som måler krefter òg ofte kalla vekter. Instrumentet vekt blir hovu ...

                                               

Berestol

Berestol er ei innretning for persontransport som blir bore av to eller fleire menneske. Det kan vera eit praktisk transportmiddel i tronge gater eller ulendt terreng. Ein berestol er som regel utstyrt med to berestenger og blir som regel boren a ...

                                               

Bøtte

For bytte som byttedyr, sjå predasjon Bytte, bøtte eller spann er eit vasstett kar som kan brukast til å frakta eller oppbevara noko i. Bøtter er ofte sylinderforma og noko utvidande mot toppen, som ein kjegle. Dei har gjerne rørleg handtak festa ...

                                               

Piknikkorg

Piknikkorg er ei korg som kan brukast til å ha med mat og utstyr til ein piknik. Ei piknikkorg, ofte fletta av vidje, blir ofte sett på som nødvendig utstyr ved ein piknik. Pikknikkorga kan vera alt frå ei enkel korg med mat og utstyr ein har pak ...

                                               

Sekk

Sekk er ein stor, mjuk og poseforma behaldar som kan brukast som emballasje for tørre varer korn, potet, sukker, bomull, ved, koks og sement. Historisk laga ein sekkar av skinn eller naturstoff som lerret eller strie. I moderne tid bruker ein ogs ...

                                               

Åk

Åk er ein bere- eller dragereiskap for menneske eller dyr. Åk for menneske kan òg kallast børetre, herdatre eller vassele. Det er laga av eit trestykke som blir lagt over skuldrene, bak nakken, eller over eine skuldra. På kvar side heng ein ei bø ...

                                               

Stereoskop

Stereoskop er eit apparat for å gje tredimensjonalitet og djupnesyn når ein ser på ein type tilrettelagde bilete eller fotografi, ofte kalla stereofotografi eller stereokort. Teknikken blir kalla stereoskopi og omfattar ulike teknikkar, òg tredim ...

                                               

Fuglekasse

I vanlege fuglekassar får ein oftast stare, kjøttmeis, blåmeis, raudstjert og svartkvit flugesnappar. I skogområde kan ein òg få kattugle i kassane, og nær vatn kan ein, i høvelege kassar, få kvinand og fiskeand til å hekke.

                                               

Grill

Grill, steikerist, via engelsk) er eit apparat eller ein reiskap brukt til grilling. Det kan også visa til ein stad der det blir servert grillmat. Ein grill kan vera svært enkel, som ei grillrist som kan leggjast over eit bål eller montert på ein ...

                                               

Hekksaks

Hekksaks er ein hagereiskap brukt til å klippa hekkar, buskar og greiner med. Manuelle hekksakser kan vera forma som ei stor saks, medan motoriserte hekksakser kan ha fleire knivar som skjer av greinene. Handdrivne hekksakser har vore i bruk sida ...

                                               

Støypejern

Støypejern eller gråjern er ei legering av jern og karbon der karboninnhaldet er høgare enn 2.1 %. Material med lågare karboninnhald blir rekna som stål. Støypejern er sterkt, lett å støypa, er nokså støytdempande og rimeleg å laga, men er òg gan ...

                                               

Juletrefot

Ein juletrefot er ei innretning som held eit juletre ståande. Ein slik haldar kan vera laga av tre, metall eller plast. Juletrefoten skal halda treet stødig, samstundes som han skal vera liten nok til at ein kan gå rundt treet. Han kan også inneh ...

                                               

Knivhaldar

Knivhaldar er ein type utstyr der ein kan setja eller leggja frå seg ein kniv når han ikkje er ei bruk. Det finst mange former for knivhaldarar. Dei kan vera del av utstyret til ein handverkar som nytter knivar, som ei kjuke nytta av ein treskjer ...

                                               

Kopphaldar

Kopphaldar er ei innretning som kan sitja rundt ein kopp, glas eller flaske og halda innhaldet trygt eller gjera det lettare å bruka ilåtet. Innan ulike drikketradisjonar finst det eigne typar kopphaldarar. Innan russisk tekultur har ein til døme ...

                                               

Madrass

Ein madrass er eit underlag ei seng. Det er den mjuke delen av senga som ein trekkjer laken over. Ordet madrass kjem via latin materas frå arabiske al-Matrah, som opphavleg betydde det ein kan kaste eller legge noko på, men som etter kvart vart n ...

                                               

Mugge

Ei mugge er ei vid, rund kanne med hank, vanlegvis utan lok og tut, men med lite nebb. Mugger vert brukt som serveringbehaldarar for væsker, særlege drikke som vatn, saft, mjølk eller fløyte, og skal vera lette å hella frå. Muggar vert vanlegvis ...

                                               

Pute

Pute er ein gjensydd pose som er fylt med eit mjukt materiale, til bruk som støtte for nokon som kviler, ligg, sit eller kneler. Puter kan også brukast som dekor. Ordet "pute" tydde opphavleg "noko som er oppsvulma eller oppblese", og blir framle ...

                                               

Ryggsekk

Ryggsekk er ein sekk til å bere på ryggen i reim over skuldrene og eventuelt supplert med eit hofteberebelte. Ryggsekkar er populære for å frakte eigendelar under reiser og utflukter. Beresystema på moderne ryggsekkar er utvikla med tanke på anat ...

                                               

Sikringsnål

Sikringsnål er eit festemiddel danna av ei nål festa i ein boge og ei klemme. Bogen er fjøra og gjer at nåla sprett ut når ho ikkje er festa i klemma. Klemma gjer også at ein ikkje stikk seg på spissen av nåla. Ein kan til dømes bruka sikringsnål ...

                                               

Termosflaske

Termosflaske, gjerne forkorta til termos, er ei flaske med isolerande vegger slik mat eller drikke held på temperaturen. Termosflask vart oppfunnen av den skotske fysikaren sir James Dewar i 1901. Namnet kjem av Thermos, som er ein produsent av t ...

                                               

Hårtørkar

Ein hårtørkar eller fønar er eit elektrisk apparat som bles varm luft på vått eller fuktig hår slik at det tørker raskt og kan formast til ønskt frisyre. Hårtørkarar kan vera små, handhaldne apparat som ein gjerne bruker heime, eller større maski ...

                                               

Hårnål

Hårnål er ei nål som kan festast i håret som del av ein frisyre eller som pynt. Hårnåler kan vera enkle nåler, men er ofte også sett saman av to parallele metallnåler som både sit fast og held på ein del av håret. Hårnåler med ein smal opning har ...

                                               

Binders

Binders er ei klemme, oftast av bøygd ståltråd, til å halde papir saman. Ordet kan vere lånt frå engelsk som ei fleitalsform av ordet binder, men det engelske ordet for binders er "paper clip". Når ein binders vert klemt over ein høveleg papirbun ...

                                               

Blyant

Blyantar er skrivereiskaper hovudsakleg bygd opp av ei "blykjerne" og virke, som er eit beskyttande tredekke rundt kjernen. Namnet blyant kjem frå det tyske Bleierz som tyder blymalm, og byggjer på den mistydinga at det skulle vere bly-haldig mal ...

                                               

Papirkniv

Papirkniv er ein kniv med uskarp egg ein kan bruka til å opna brev, spretta opp uoppskorne bøker eller folda papir med og liknande. Slike knivar kan vera av ulike materiale som tre, metall, plast, bein eller elfenbein. Ofte er skaftet meir dekore ...

                                               

Pennekniv

Pennekniv er eit knivverktøy som kan brukast til å snitta fjørpennar og å kvessa blyantar med, og i tillegg til å skjera sigarar. Ofte er han i form av ein liten lommekniv, ikkje sjeldan med eit par ytterlegare verktøy, til dømes korketrekkar og ...

                                               

Dør

Dør) er ei innretning som gjer at ein kan opna og lukka for ei opning, som ei døropning eller eit møbel. Dørblad, den delen av ei dør som er rørleg, er ofte montert i ein dørkarm. Dei fleste dørblad er festa langs ei langside og svinger opp og at ...

                                               

Arbeidsplattform

Sjølvstendige arbeidsplattformer vert nytta når dei ikkje treng å flyttast så ofte. Desse har etter måten liten masse og er ofte utstyrte med hydraulisk manøvrerte støttelabbar for at dei stå stødig. Dei har ofte elektrisk drift av hydraulikkpump ...

                                               

Bakløft

Bakløft, eller løftelem, er ein hydraulisk operert platt montert i bakkant av ein lastebil, som vert nytta for lasting og lossing. Ved lasting vert platten senka heilt ned og varene vert trilla inn på lemmen med jekktralle eller lasta manuelt. Le ...

                                               

Gaffeltruck

Gaffeltruck er ei maskin som vert nytta for å lasta av og på lastebilar og jarnbanevogner, for å stabla varer på lager, transportera varer over korte avstandar på lager, hamner, flyplassar, industriområde, osb. Gaffeltruckar har eit tårn heilt fr ...

                                               

Heis

Heis eller elevator er ein kabin som er lagd for å transportere folk eller gods vertikalt frå eit nivå til eit anna i eit hus, eit tårn, eller mellom ulike nivå i ein by, ein park etc. Prinsippet går ut på at kabinen, òg kalla heisstolen, vert lø ...

                                               

Kjetting

Kjetting er ei fleksibel kjede av ovale metallringar som går gjennom kvarandre. Det finst mange ulike former av kjetting, frå tynne kjettinglenkjer som fester toppa i ein vask til tjukke ankerkjettingar på skip.

                                               

Stubbrytar

Maskina er bygga opp av tre føter som er heldt saman i midten. Den eine foten er var ofte ein dobbelfot, der det var plassert ein manuell vinsj. Ståltauet gjekk frå vinsjen til ei talje i toppen der føtene møttest. For å auka lyftekrafta kunne de ...

                                               

Talje

Talje er eit hjelpemiddel som vert bruka til lyfteoperasjonar og stramming som ein kraftutvekslar for rettlina rørsle. Ein vanleg talje er sett saman av to blokker med eit innskore taljereip. Taljar vert bruka til stramming og lyfting og er mykje ...

                                               

Teleskoplastar

Teleskoplastar er ei nærskyld maskin til gaffeltruckar, hjullastarar og mobilkraner. Teleskoplastarar har ein gaffel plassert på enden av ein teleskopisk bom som kan skuvast ut og trekkjast saman hydraulisk. Maskinane finst i mange ulike storleik ...

                                               

Gassmaske

Ei gassmaske er ei maske som vert nytta til å verne brukaren mot røyk, giftig eller skadeleg gass i lufta. Maska dekkjer munn og nase, men kan òg verne auge og hud. Ein vanleg variant er gassmasker med kolfilter.

                                               

Multirolleradio

Multirolleradio er eit militært VHF-mobilradiosystem for taktisk samband. Systemet er berekna på tale- og dataoverføring i frekvensbandet 30-88 MHz. MRR kan senda tale, data og tekstmeldingar med høg tryggleik. Tryggleiken vert oppndd ved krypter ...

                                               

Boge for strykeinstrument

Ein boge er ein musikalsk reiskap, hovudsakleg nytta til å skapa musikk ved å stryka over strengene til strykeinstrument. Han er gjort av tre delar: taglet, som dannar lyden i møtet med strengene, bogeryggen, og froschen, der utøvaren har grepet ...

                                               

Fotskammel

Ein fotskammel er eit lite møbel som kan brukast til å ha føtene på. Det kan brukast som støtte medan ein gjer noko eller til å gje føtene kvile. Det finst to ulie typar fotskamlar; ein enkel, låg krakk utan polstring og eit meir omfattande, pols ...