ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 321




                                               

Demping

Demping syner til eit effekttap i ein elektrisk krins, ein kabel eller ei transmisjonslinje, ein akustisk krins, eit mekanisk oscillerande system, etc. Demping tyder at systemet taper energi, som vert omforma til termisk energi og absorbert. Di s ...

                                               

Desibel

Denne sida finst òg på høgnorsk - sjå "Hn/Desibel". Desibel, dB er ei måleeining som seier noko om det relative tilhøvet mellom to verdiar. Måleeininga vert særleg mykje nytta i teleteknikk, akustikk, elektronikk og fysikk generelt. Mest kjent er ...

                                               

Filter i signalhandsaming

Eit filter innanføre signalhandsaming er eit apparat eller ein prossess som endrar eit signal sine spektrale eigenskapar. Målet med eit filter er å endre dei spektrale eigenskapane til eit inngangssignal ved ei amplitudevrenging eller fasevrengin ...

                                               

Frekvens

Frekvens er eit mål på kor mange gongar per tidseining ei periodisk hending vert gjenteken. Som oftast meiner ein temporal frekvens, men ikkje alltid. Det kan til dømes vera talet på regndropar per sekund, talet på bilar per time, talet på period ...

                                               

Gruppefart

Gruppefarten til ei bølgje er farten som endringane av bølgjeamplituden forplantar seg med. Desse endringane vert òg kalla modulasjonen eller omhyllningskurva til bølgja. Gruppefarten vert definert som v g ≡ ∂ ω ∂ k {\displaystyle v_{g}\ \equiv \ ...

                                               

Inmarsat

Inmarsat plc er eit britisk kommunikasjonsselskap med hovudkvarter i London. Det leverer telefoni- og datatenester via mobile terminalar som kommuniserer med bakkestasjonar gjennom elleve geostasjonære kommunikasjonssatellittar. Selskapet har bak ...

                                               

Lystelefon

Ein lystelefon er eit apparat for å overføre lydar ved hjelp av lysstrålar. Prinsippet for lystelefoni er at lysstrålen blir modulert i takt med lydsvingingane. Det modulerte lyset blir registrert ved hjelp av t.d. ei fotocelle og skapar ein stra ...

                                               

NVIS

NVIS er ein måte brukt til å etablere samband i frekvensområdet kortbølgje på korte avstander uten at fenomenet skip zone hindrar sambandet. Fenomenet vert særleg nytta i militært og paramilitært samband, særleg i tropane, og av radioamatørar for ...

                                               

R-423-1

{{språkvask^^ R-423-1 er ein militær, mobil troposcatter eller Troposfærisk spreiing stasjon. Stasjonen er meint for etablering av radiolinjesamband av typen troposcatter eller Troposfærisk spreiing i område med vanskeleg terreng, og i spesielle ...

                                               

Tekst-TV

Tekst-TV eller tekst-tv er eit system for kringkasting av tekst og enkle grafiske figurar saman med fjernsynskanalar. Systemet er hovudsakleg brukt til overføring av korte meldingar, samandrag av nyhende, programoversyn og liknande. Tekst-TV vart ...

                                               

Troposfærisk spreiing

Troposfærisk spreiing, engelsk troposcatter, er ein metode å kommunisera med radiosignal i mikrobølgjeområdet over store avstandar – ofte opp til 300 kilometer, og ytterlegare avhengig av terreng- og klimafaktorar. Denne metoden for bølgeforplant ...

                                               

Den Internasjonale Transportarbeidarføderasjonen

Den Internasjonale Transportarbeidarføderasjonen er ein verdsomspennande samanslutning av fagforbund for transportarbeidarar, og vart grunnlagt i 1896. Samanslutninga hadde i 2005 over 600 medlemsforbund med til saman over fem millionar medlemmar ...

                                               

Dyretransport

Dyretransport er transport av krøter med bil, tog, skip eller luftfartøy. Ein kan transportera dyr til og frå beite, for sal, til fesjå, rodeo og andre tilstellingar, eller til slakting. Ofte vert ein lastebil nytta til dyretransport. I Noreg er ...

                                               

Emballasje

Emballasje er utstyr til å pakka inn, lagra og verna produkt. Emballasjen kan også gje informasjon om og reklamera for produktet. Emballasje blir brukt både til råvarer og ferdig tilverka varer, og kan vera laga av mange ulike materiale som glas, ...

                                               

Kabotasje

Kabotasje, som opphavleg var eit fransk ord nytta for innanriks skipsfart langsetter kysten, er no vorte ei sams nemning for transport av personar og gods med alle slags transportmiddel i eit anna land enn det landet som transportmiddelet høyrer ...

                                               

Kiste

Kiste er ein avlang boks med hengsla lokk og ofte med lås, laga i ulike storleiker for både lagring og transport av klede eller anna. Kistene er mellom dei eldste typane av møblar som er kjende i Europa. Fint dekorerte kister var vanleg inventar ...

                                               

Skycar

Moller Skycar er ein såkalla personleg VTOL. Det vil seie ein flymaskin som skal brukast av privatpersonar. Han vert utvikla av Paul Moller, Professor Emeritus ved UC Davis. Professor Moller har arbeidd med å utvikle ein VTOL til personleg bruk i ...

                                               

Trafikk

Trafikk er ferdsel, transport eller omsetnad av folk, dyr, varer, fargreier og i utvida tyding via kommunikasjonskanalar som telefon- eller radionett. Ordet "trafikk" har opphav i det italienske ordet traffico, som tyder handel, ferdsel. Trafikk ...

                                               

Vegtransport

Vegtransport er transport av personar og gods etter veg. Ein skil ofte mellom persontransport, som kan føregå til fots, med dyr, sykkel, drosje, bil, buss og liknande, og godstransport som kan femna om lokaltransport, til dømes med varebilar, og ...

                                               

Manipulator

Ein manipulator er eit instrument som blir brukt til å handsama noko i staden for at ein bruker handkraft. Instrumentet nyttast til å utføre funksjonane til handa i eit utilgjengelig område i vakuum, ved svært låge eller høge temperaturar og likn ...

                                               

Vocoder

Vocoder er innan musikkteknologi eit elektronisk musikkinstrument som smelter saman ulike lydkjelder til éin lyd. Det kan til dømes vere ei stemme som snakkar inn i ein mikrofon som vert kombinert med lyden av ein akkord på ein gitar. Vocoderen k ...

                                               

Badekar

Eit badekar er ein møbel som kan fyllast med vatn slik at ein kan senka seg ned i det for å vaska seg eller slappa av. Tradisjonelt har badekar ofte vore laga av porselen eller emaljert stålplate, men i dag har glasfiber og liknande teke over. Li ...

                                               

Fordampingsavkjøling

Fordampingsavkjøling er eit fysisk fenomen der fordamping av ei væske, vanlegvis i lufta, kjøler ned ein lekam eller ei væske som kjem i kontakt med ho. Latent varme skildrar varmemengda som ein treng for å fordampe væska, og denne varmen kjem fr ...

                                               

Frysing

Frysing er ein avkjølingsprosess av ei væske til temperaturen der væska går over til fast stoff. Denne temperaturen vert kalla frysepunktet. Smelting er det motsette av frysing, og er ein prosess der fast stoff går over til væskeform. For dei fle ...

                                               

Joule–Thomson-effekt

Joule–Thomson-effekt er ein effekt der ein gass som ekspanderar synker i temperatur, mens ein gass som kompromerast øykar i temperatur. Som forsøk kan ein få ei temperaturendring i ein gass som følgje av at han langsamt strøymer gjennom ein porøs ...

                                               

Pissoar

Pissoar, eller pissehus, er eit lite ope hus på offentlege stader der gutar og menn kan skjule seg for omverda medan dei urinerer i eit urinal, ei renne eller ei skål med avløp. På fransk vert slike pissehus på offentlege stader, til dømes på for ...

                                               

Røyr

Eit røyr er ein langstrakt struktur med gjennomgåande hol, laga av eit hardt materiale som metall, plast eller liknande. Røyr vert brukte til å transportera gass eller væske. Tilsvarande strukturar av mjuke materiale kallast slangar. Ordet røyr v ...

                                               

Termostat

Ein termostat er ein temperaturstyrt brytar. Termostatar vert først og fremst brukte til å styra varmeelement og kjøleelement med. I eit system for regulering av temperatur har ein termostat fordelen at han er mykje billegare enn ein regulator. V ...

                                               

Arbeidsluft

Arbeidsluft er trykksett luft som vert brukt til å driva pneumatiske anlegg og verktøy, og i sandblåsin o.l. Lufta vert ofte berre kalla trykkluft. Trykket på arbeidsluft ligg vanlegvis mellom fem og ti bar. Om ein treng gass med svært høgt trykk ...

                                               

Ventil

Ein ventil er ein mekanisk komponent som har som oppgåva å sleppa gjennom, stoppa eller bremsa ein gass- eller væskestraum, eller å styra retninga på straumen. Ventilar er eigentleg røyrdelar, og vert brukte alle stader der ein brukar røyr for å ...

                                               

Laplace-transformasjon

Laplacetransformasjon er ein matematisk operasjon som overfører ein funksjon frå tidsplanet til eit komplekst plan, kalla s {\displaystyle s} -planet. Ved å gjere det vil enkelte matematiske operasjonar kunne bli enklare å utføre. Dette gjeld spe ...

                                               

Reguleringsventil

Ein reguleringsventil er eit pådragsorgan i eit prosessanlegg. Ved å opna eller stengja ventilen heilt eller delvis, kan ein regulera væske- eller gasstraumen gjennom eit røyr slik at ein oppnår den ønskte prosessverdien. Ventilen vert styrt elek ...

                                               

Transferfunksjon

Transferfunksjon i ingeniørvitskapen, eller systemfunksjonen, skildrar eit kontinuerleg lineært system i s-planet, eller eit diskret lineært system z-planet. Føremonen med å arbeida med transferfunksjonar og signal i s {\displaystyle s} -planet e ...

                                               

Trepunktsoppheng

Trepunktsoppheng er eit reiskapskopling for bakmontert reiskap på traktorar. Det vart utvikla av Harry Ferguson, saman med Willie Sands, Thomas McGregor Greer og John Chambers, alle irar. Trepunktsopphenget kombinert med djupnregulering må sjåast ...

                                               

Elektrisitet

Elektrisitet er fysiske fenomen knytte til negativt eller positivt ladde partiklar i ro eller i rørsle. Læra om elektrisitet i ro, statisk elektrisitet, blir kalla elektrostatikk, medan læra om elektrisitet i rørsle, elektrisk straum, blir kalla ...

                                               

Elektrisk element

Elektriske element er idealiserte elektriske komponentar, som resistorar, kondensatorar og induktorar, nytta i analysar av elektriske nettverk. Alle elektriske nettverk kan analyserast som samansette elektriske element i eit prinsippdiagram eller ...

                                               

Elektrisk konduktivitet

Elektrisk konduktivitet eller elektrisk leiingsevne er eit mål for evna eit stoff har til å leie elektrisitet. Målet for elektrisk konduktivitet er siemens per meter, oppkalla etter den tyske ingeniøren Werner von Siemens, grunnleggjaren av bedri ...

                                               

Elektrisk kraft

Elektrisk kraft er den krafta som verkar mellom to ladde partiklar. Like ladningar frastøyter kvarandre medan ulike ladninger tiltrekker kvarandre. Krafta blir bestemt av Coulombs lov og er proporsjonal med produktet av ladningane og omvendt prop ...

                                               

Elektrisk motstand

Elektrisk motstand eller elektrisk resistans er ein storleik som uttrykkjer i kva grad ein leiar hindrar elektrisk straum i ein i å flyta i eit materiale. Elektrisk motstand er forholdet mellom elektrisk spenning og elektrisk straum: R = U I {\di ...

                                               

Elektrode

Ein elektrode er eit materiale som fungerer som leiar for elektrisk straum til eller frå ei væske, ein gass, ein lekamsdel osv, eller til ein annan elektrode. Ved elektrolyse er det vanleg å bruke elektrodar av karbon, sidan metall lett kan oksid ...

                                               

Elektrometer

Eit electrometer er eit elektrisk instrument for å måle elektrisk ladning eller elektrisk potensialskilnadar. Det finst mange forskjellige typar, får historiske handlaga mekaniske instrument til elektroniske apparat med stor presisjon. Moderne el ...

                                               

Elektrostatisk induksjon

Elektrostatisk induksjon, elektrisk influens eller elektrisk fordeling er ei omfordeling av elektrisk lading i ein lekam, som kjem av påverknad frå nærliggande ladingar. Induksjon vart oppdaga av den britiske forskaren John Canton i 1753 og den s ...

                                               

Joulelovene

I varmelæren blir Joulelova nytta som nemning på den lova som seier at den indre energien av ein gass er uavhengig av volumet. Joule stilte opp denne loven på grunnlag av eksperiment han hadde utført. Seinare er det vist at lova berre gjeld eksak ...

                                               

Kapasitans

Kapasitans er ein elektrisk eigenskap for to nærliggande, isolerte elektriske leiarar. Eigenskapen kapasitans fører til at det må tilførast elektrisk energi for å leggje ein potensialskilnad mellom leiarane. Energien blir halde i eit elektrisk fe ...

                                               

Konduktans

Konduktans eller leiingsevne er den inverse storleiken til resistans, eller elektrisk motstand. G = 1 R {\displaystyle \ G={1 \over R}} Konduktans har symbolet og vert målt med eininga Siemens der 1 S er 1 ohm -1, som då vert kalla mho ohm baklengs.

                                               

Kulelyn

Kulelyn er eit gåtefullt fenomen i form av ein kortvarig, glødande og svevande lekam som ofte har same storleik og form som ein basketball, men kan òg ha storleik som ein golfball eller mindre. Fenomenet er ikkje vitskapleg anerkjent sidan ein ik ...

                                               

Elektrisk ladning

Elektrisk ladning òg kalla elektrisitetsmengd er ein grunnleggjande fysisk eigenskap for eit stoff som gjer at det verkar ei kraft på stoffet når det er i nærleiken av andre elektrisk ladde stoff. Det finst to typar elektrisk ladning, kalla posit ...

                                               

Lichtenberg-figur

Lichtenberg-figur, lichtenbergsk figur eller elektrisk figur er ein figur som oppstår på overflata av ei isolerande plate når ho vert utsett for ein punktladning. Ein kan påvise figuren ved å drysse elektrisk ladd pulver ned på plata. Pulveret or ...

                                               

Megawatt

Megawatt med symbol MW er ein SI-avleidd eining for effekt som svarar til ein million watt. Ein MW tilsvarar 1360 hestekrefter. Effekten til dei elektriske generatorane til kraftverka vert ofte målt i MW. Til dømes har Kvilldal kraftverk installe ...

                                               

Peltiereffekt

Peltiereffekt er ein termoelektrisk effekt som vart oppdaga av den franske fysikaren Jean Charles Athanase Peltier i 1834. Når det blir sendt straum gjennom to ulike metall som er i kontakt med kvarandre, vil kontaktstaden bli oppvarma eller avkj ...