ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 319




                                               

Pied

Pied eller pied de roi, òg kalla parisarfot, er ei gammal fransk måleining for lengd som var i bruk frå Ludvig XIV si tid og fram til 1793. Ei stund etter den franske revolusjonen, frå 1812 til 1837, vart ein pied sett til 1/3 meter. Ein gammal f ...

                                               

Toise

Toise er ei gammal fransk måleining for lengd lik 1.949 meter. Han var delt i 6 pieds og 12 pouces eller 12 lignes. Den franske standarden for lengd på 1600- og 1700-talet, Toise du Chatelet, var målt inn i trappa på festningstårnet Grand Chatele ...

                                               

Indisk matematikk

Indisk matematikk er eit namn på matematikken som vart utvikla i India. Denne utvikla seg relativt sjølvstendig frå andre kulturar. Den første perioden varte fram til kring 200 evt. og omhandla hovudsakleg geometri. Dei viktigaste kjeldene til de ...

                                               

Maund

Maund, mun, mam eller mama er ei eldre måleining for masse som vart nytta i India, Pakistan og einskilde land i Midtausten. Storleiken har variert mellom 15 og 40 kg med tid og stad. I India var han offisielt sett lik 37.3 kg og delt i 40 ser. Ei ...

                                               

Eininga li

Li er ei eldre kinesisk måleining for lengd og masse. Frå 1929 vart eininga tilpassa metersystemet. Som lengdeeining er 1 li lik 1800 chi fot. Dette var før 1929 ca. 650 meter og seinare 500 meter. I metersystemet er ein gong li lik 1 km, medan l ...

                                               

Polsk notasjon

Polsk notasjon er ein skrivemåte for aritmetiske og logiske uttrykk som ikkje krev bruk av parantesar eller ei bestemt rangfølgje for operatorane. Notasjonen vart utvikla av den polske matematikaren Jan Łukasiewicz. Notasjonen finst i to varianta ...

                                               

Tokamak

Ein tokamak er ei innretning som skaper eit toroidisk magnetfelt for innelukking av plasma i tilnærma termisk likevekt. Dette er ein av fleire typar magnetiske innelukkingssystem, og den vanlegaste forma nytta for kjernefysisk fusjon. Omgrepet to ...

                                               

SANAE

SANAE er Den sørafrikanske nasjonale antarktisekspedisjonen. Namnet syner både til overvintringsbasane og laga som overvintra. Den noverande basen, SANAE IV, ligg på Vesleskarvet i Dronning Maud Land i Antarktis. Denne kan ta opp til 100 mann om ...

                                               

Hamburger Sternwarte

Hamburger Sternwarte er eit astronomisk observatorium som ligg i bydelen Bergedorf i Hamburg i Nord-Tyskland. Universität Hamburg har ått og drive observatoriet sidan 1968. Det blei grunnlagd i byen Hamburg og flytta til sin noverande stad i 1912 ...

                                               

Vernadskij-stasjonen

Vernadskij-stasjonen er ein ukrainsk forskingsstasjon ved Marina Point på IÎles Galindez i Argentine Islands i Antarktis.

                                               

National Science Foundation

National Science Foundation er eit offentleg organ i USA som støttar grunnleggande forsking og utdanning i alle ikkje-medisinske felt av vitskap og teknologi. Den medisinske forskinga er dekt av National Institutes of Health. Med eit årleg budsje ...

                                               

Verst

Verst er ei gamal russisk lengdemålseining som svarar til 1066.78 meter, soleis om lag ein kilometer. Eininga svarar til sjudelen av ein russisk mil, og vart delt inn i500 sasjen eller 1500 arsjin. Ettersom eininga var i bruk på 1800-talet, vil h ...

                                               

CERN

Den europeiske organisasjonen for kjernefysisk forsking eller CERN er verdas største forskingssenter for partikkelfysikk. Senteret ligg på grensa mellom Sveits og Frankrike, størstedelen ligg i byen Meyrin på den sveitsiske sida av landegrensa. D ...

                                               

Det europeiske sørobservatoriet

Det europeiske sørobservatoriet er eit samarbeid mellom 11 europeiske land om å driva eit astronomisk observatorium. Forskningsinstituttet har hovudkvarter i Garching nær München, men observasjonane blir gjort frå La Silla-observatoriet i Chile. ...

                                               

Antarctic Meteorological Research Center

Antarctic Meteorological Research Center er eit antarktisk forskingsprosjekt under National Science Foundation med base i Space Science and Engineering Center ved University of Wisconsin. AMRC vart starta som eit samband mellom UW-Madison det aut ...

                                               

Forskingsstasjonar i Antarktis

Fleire nasjonar har permanent forskingsstasjonar i Antarktis og desse bassane er spreidde over store område. I motsetnad til basane i Arktis er stasjonane i Antarktis anten bygde på fjell eller is som ikkje flyttar på seg. Mange av stasjonane er ...

                                               

Den vitskapelege komiteen for antarktisforsking

Den vitskaplege komiteen for antarktisforsking er ein komité under Det internasjonale vitskapsrådet som vart oppretta i 1958 i samband med Det internasjonale geofysiske året. Arbeidsområdet til SCAR er initiering, utvikling og koordinering av vit ...

                                               

Fleirsporsinnspeling

Fleirsporsinnspeling er ein metode for lydinnspeling som gjer at ein kan spele inn fleire forskjellige lydkjelder og danna ein heilskap. Veldig mykje av popmusikken er spelt inn med fleire spor. Dette gjer at ein artist til dømes kan spele inn på ...

                                               

Hi-Fi-utstyr

"Hi-Fi" er eit engelsk omgrep som dukka opp på 1940-talet og som opphavleg vart nytta om lydattgjevingsuttsyr som hadde betre kvalitet enn vanleg. Ei ordrett omsetting til norsk ville verta noko slikt som "høg naturlegheit", med dette omgrepet ve ...

                                               

Hovudtelefon

Hovudtelefonar eller øyretelefonar er små høgtalarar som enten er plasserte rett utanpå det ytre øyret, eller sette eit lite stykkje inn i øyregangen. Når ein brukar øyretelefonar kan ein høyra på til dømes musikk, nyhende, osb., utan å forstyrra ...

                                               

Høgtalar

Ein høgtalar er ein akustoelektrisk omformar som konverterer frå elektrisk til akustisk energi. Høgtalarar arbeider i det høyrbare området for menneske, som grovt sett dekkjer frekvensintervallet 20 Hz til 20 kHz.

                                               

Høgtalarprodusentar

Dette er ei liste over høgtalarprodusentar. Lista inkluderer berre produsentar av ferdige høgtalarsystem. For produsentar av drivarar sjå drivarprodusentar.

                                               

Mikrofon

Mikrofon er akustoelektrisk omformar som omformar lydtrykk til eit elektrisk signal. Mikrofonar har ein membran som vert sett i rørsle når trykket varierer. Membranrørsla vert så konvertert til ei elektrisk spenning, enten ved hjelp av ein variab ...

                                               

Opptaksbuss

Opptaksbuss er ein buss eller skåpbil innreidd som lyd- eller fjernsynstudio og nytta for feltopptak av musikk, reportasjar, osb. Avhengig av kva slags utstyr som er installert kan storleiken variera frå ein stor varebil til ein semitrailer.

                                               

Proaudio

Proaudio står for profesjonel audio og syner til audioutstyr som vert nytta i profesjonel samanheng. Typiske døme er utsstyr nytta av kringkastarar, til feltopptak, i lydstydio, osb. Profesjonelt audioutstyr skil seg frå forbrukarutstyr som Hi-Fi ...

                                               

Signal-til-støy-tilhøve

Signal-til-støytilhøve er eit uttrykk om det relative tilhøvet mellom støy og signal til dømes frå ei antenne inn til ein forsterkar. For at ein skal kunne kjenne igjen eit signal er det viktig at det ikkje forsvinn i bakgrunnsstøy. Til dømes må ...

                                               

Stereofoni

Stereofoni, eller stereofonisk lydattgjeving er attgjeving av det romlege perspektivet i musikk, eller annan lyd. Ordet "stereofoni" er sett saman av dei greske orda στερεος, som tyder "rom", og φονη, som tyder "lyd", eller "klang". For at lyden ...

                                               

Bioteknologi

Bioteknologi er teknologi som tek i bruk biologiske system, som mikroorganismar, gener eller biologiske prosessar, til ulike føremål. Faget byggjer på tre viktige område: Biokjemi, genetikk og molekylærbiologi. Ein nyttar mellom anna bioteknologi ...

                                               

DNA

DNA er eit makromolekyl som inneheld genetisk informasjon, og som er grunnlaget for utviklinga av alle kjende levande organismar og ein del virus. Hovudrolla til DNA er å lagra informasjon på lang sikt. DNA inneheld "oppskrifta" på alle cellekomp ...

                                               

Ribonukleinsyre

Ribonukleinsyre er ei nukleinsyre og ein polymer. Det er arvestoffet i retrovirus og er ledd i mange viktige trinn før og under proteinsyntesen. RNA finst i fleire ulike variantar; mRNA, tRNA, rRNA, snRNA, siRNA og miRNA er seks av dei.

                                               

Digital

Ordet digital vert mykje nytta når ein snakkar om ulike former for diskrete, oppdelte, verdiar. Desse verdiane er vanlegvis representerte med talverdiar. Eit døme kan vere tala. Eit analogt system brukar ei samanhengande mengde med tal for å repr ...

                                               

Geotermisk energi

Geotermisk energi er energi som er omgjort frå varme lagra i jorda. Denne varmen kjem av restvarme etter jorda vart skapt, frå radioaktiv nedbryting av mineral og frå solenergi absorbert av jordoverflata. Han har vore nytta til bading sidan yngre ...

                                               

Fjernkontroll

Fjernkontroll er eit elektrisk system for styring og kontroll av noko på ligg i ein avstand frå kontrollstaden. Nemninga er særleg nytta om sendareiningar for styring av apparat eller mekanismar utan samband via leidning. Fjernkontrollar kan styr ...

                                               

Katodestråle

Ein katodestråle eller elektronstråle er frie elektron som flyttar seg med stor snøggleik, som regel i høgvakuum eller fortynna luft. Elektronstrålar vart oppdaga av Julius Plücker i 1858. Strålane vert observert i eit glasrøyr i vakuum. Glasrøyr ...

                                               

Litografi

Litografi er ein grafisk teknikk for trykking av bilete. Trykkmetoden er såkalla plantrykk og byggjer på at feitt og vatn støyter kvarandre vekk. Opphavleg vart bileta teikna på litosteinar, men seinare er også metallplater og spesiell film tatt ...

                                               

Informasjonsteknologi

Informasjonsteknologi, tidlegare òg elektronisk databehandling eller berre databehandling, er bruk av datamaskinar for å lagre, hente, overføre og manipulere data eller informasjon. IT blir vanlegvis brukt i samanheng med forretningsdrift i motse ...

                                               

Bit

Ein bit er ei grunnleggande eining for diskret informasjon. Ein bit kan ha éin av to ulike verdiar, vanlegvis representert ved "0" og "1", "sann" og "usann", "av" og "på" eller ein kva som helst annan kombinasjon av to gjensidig utelukkande tilst ...

                                               

Blåtann

Blåtann eller på engelsk bluetooth er ein radiooverføringsprotokoll som vert nytta for å senda og motta data trådlaust over korte avstandar mellom einingar i eit personleg datanett samansett av mobiltelefon, datamaskin, eller andre einingar som s ...

                                               

Brukargrensesnitt

Brukargrensesnitt eller berre grensesnitt er kontaktflata mellom eit brukarprogram eller eit operativsystem og brukaren av programmet. Gjennom brukargrensesnittet kan brukaren kommunisere med programmet, ved at han gjennom ein meny, eit søkjeord ...

                                               

CeBIT

CeBIT er ei datamesse som blir arrangert årleg i Hannover. Tidlegare var datamessa ein del av den generelle Hannover Messe, men frå 1986 har CeBIT vore eit eige arrangement. Namnet kjem frå "Centrum für Büro und InformationsTechnik" CeBIT blir ar ...

                                               

Datavirus

Datavirus eller virus er eit slags program som har som eigenskap at den kan reprodusere seg sjølv frå ei infisert vertsmaskin til ein anna. Eit datavirus kan spreie seg ved å kopiere programkoda inn i andre køyrbare filer, datamaskinas oppstartse ...

                                               

Digital kompetanse

"Digital kompetanse er ferdigheter, kunnskaper, kreativitet og holdninger som alle trenger for å kunne bruke digitale medier for læring og mestring i kunnskapssamfunnet." Stortingsmeldinga Kultur for læring definerer digital kompetanse som beståa ...

                                               

Gigabyte

Gigabyte er ei måleeining for datamengder. Ein gigabyte er 1 024 1 024 1 024 = 1 073 741 824 byte, eller 1 024 megabyte. Dét er nok til å lagra ein symfoni med hifi-lyd eller ein heil spelefilm for fjernsyn.

                                               

Kilobyte

Kilobyte er ei måleeining for datamengder. Ein kilobyte er det same som 1 024 byte, eller om lag like mykje informasjon som ei halv side med maskinskriven tekst. IKT-verda bruker prefiksa kilo-, mega-, giga- og tera- litt annleis enn SI. Dette sk ...

                                               

Kodek

Kodek er ei fornorsking av det engelske order Codec, som står for "Co der- Dec oder". Ein kodek kan realiserast i form av maskinvare eller som programvare. Ei av oppgåvene til kodaren i ein kodek kan vera å fjerna mindre viktig, eller overfløding ...

                                               

Open kjeldekode

Open kjeldekode tyder at kjeldekoden til eit dataprogram er gjort tilgjengeleg for alle. Det finst mange forskjellige lisensar for open kjeldekode, to av dei mest kjende er BSD og GNU GPL. Den siste er òg fri programvare. Mange programvareselskap ...

                                               

Paritetsbit

Ein paritetsbit er eit binært tal som indikerer om talet på bitar med verdi 1 ei gruppe bitar er eit partal eller oddetal. Paritetsbitar er brukt som den enklaste forma for feilfinning. Det er to typar paritetsbitar: partalsparitetsbit og oddetal ...

                                               

PC World

PC World er eit globalt PC-magasin som vert gjeve ut ein gong i månaden av IDG. Bladet gjev råd og informasjon om datamaskinar, maskin- og programvare og anna relatert teknologiutstyr. Første USA-utgåve kom ut i 1983. PC World Norge kom ut første ...

                                               

Terabyte

Terabyte abajt, forkorta TB) er ei måleeining for datamengder. Ein terabyte er 1 024 1 024 1 024 1 024 = 1 099 511 627 776 byte, eller 1 024 gigabyte. 10 terabyte ville vera nok til å lagra alle tekstane i verdas største bibliotek.

                                               

Kybernetikk

Kybernetikk er eit fagfelt som tek for seg matematisk modellering, styring og regulering av fysiske system. Dynamikken til systema som skal regulerast vert grundig studert før ein tek til med å konstruera regulatorar. Simulering spelar ei sentral ...