ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 31




                                               

Lauffen am Neckar-ulukka

Lauffen am Neckar-ulukka fann stad 20. juni 1959 i Lauffen am Neckar i Vest-Tyskland då ein buss kolliderte med eit ekspresstog på ein planovergang og 45 personar omkom. På den tida var det den verste bussulukka sidan den andre verdskrigen. Busse ...

                                               

DS "Lindaas"

DS "Lindaas" vart bygd i 1909 av Kristiansands mek. Verksted for Lindaas-Masfjorden Dampskibsselskab. Etter at Noreg vart med i andre verdskrig vart båten overtatt av tyskarane som døypte båten NB 03 OTTER. Slik vart den heitande til den vart til ...

                                               

Malmbanan

Malmbanan er ei svensk nemning på den kring 50 mil lange jarnbanen som går frå Narvik i Noreg i nord til Luleå i Sverige i sør. Den norske delen av Malmbanan mellom Narvik og riksgrensa går under namnet Ofotbanen. Gruveføretaket Luossavaara, Kiir ...

                                               

Metroen i Moskva

Metroen i Moskva består av 12 linjer og 194 stasjonar. Den første linja vart opna i 1935 og då den andre verdskrigen starta bestod han av tre linjer. Han har sidan vorte utvida fleire gonger og i 2003 fekk nettverket den noverande utstrekninga. H ...

                                               

Metrostasjonen Charles de Gaulle - Étoile

Charles de Gaulle - Étoile er ein stasjon på både metroen i Paris og på forstadsbanen RER, linje A, gjennom Paris. Stasjonen ligg på grensa mellom arrondissementa VIIIe og XVIIe. I byrjinga var han kalla Étoile etter Place de l’Étoile. No er stas ...

                                               

Metrostasjonen Porte Dauphine

Porte Dauphine er ein stasjon på metroen i Paris, og er endestasjon på linje 2. Stasjonen opna 13. desember 1900. På det tidspunktet hadde linjenetet for linje 2 ikkje kome lenger enn til Charles de Gaulle - Étoile. Inngangspartiet er formgitt av ...

                                               

Millennium Bridge i London

Millennium Bridge i London er ei gangbru over Themsen i London mellom Bankside og City of London. Den sørlege enden av brua ligg nær Globe Theatre, Bankside Gallery og Tate Modern, medan nordenden ligg ved St. Pauls katedral. Brua blei opna den 1 ...

                                               

Nasjonalitetsmerke

Eit nasjonalitetsmerke er eit merke som alle sivilfly og motorkøyretøy må ha i internasjonal trafikk. På fly skal merke vere synleg på minst to stader. I tillegg må det vere etterfølgt av ein bokstav, ei siffergruppe eller ein kombinasjon av boks ...

                                               

Passasjerfly

Eit passasjerfly er eit fly som har som føremål å frakta betalande passasjerar frå ein stad til ein annan. Passasjerfly vert eigd og drive av eit flyselskap som driv flyruter mellom ulike flyplassar innanlands eller utanfor landegrensene. Lengre ...

                                               

Peugeot

Peugeot er ein fransk bilprodusent, grunnlagt i 1889. Firmaet starta med produksjon av syklar, men kan spore historia si tilbake til den gongen brørne Jean-Pierre og Jean-Frédéric Peugeot bygde om ei mølle til ei smie i Sous-Cradet i det nordvest ...

                                               

Romferja "Enterprise"

"Enterprise" var den første romferja som vart bygd for NASA. "Enterprise" hadde verken motor eller brukbart varmeskjold ettersom den ikkje var meint for romferder, men berre å utføre aerodynamiske glideflytestar. Eigentleg var det avgjord at romf ...

                                               

S-Bahn Rhein-Main

S-Bahn Rhein-Main og S-Bahn Frankfurt er eit nettverk av lokaltog i Rhein-Main-området. Nettverket fungerer som eit metro- eller tunnelbanesystem, men dekkjer eit større område enn den eigentlege Frankfurtsmetroen, og avstanden mellom stasjonane ...

                                               

Scottish Aviation Twin Pioneer

Scottish Aviation Twin Pioneer var eit britisk STOL militært transport- og sivilt passasjerfly frå 1950-åra, konstruert med tanke å nytte korte landingsbanar. Det var utstyrt med to Alvis Leonides-motorar og var eit høgvinga fly som var lett gjen ...

                                               

Seglskip

Eit seglskip eller ei seglskute er eit sjøgåande skip kor segl som utnyttar vindkrafta sørgjer for framdrifta. Seglskipa hadde storheitstida si på 1700- og 1800-talet. Etter kvart overtok dampskip og seinare motorskip. For mindre skuter eller båt ...

                                               

Skip

Skip eller skute er ein større farkost ein kan segla med. Dei fleste skipa er store båtar, men ordet har også blitt brukt om fargreier som har oppstått i nyare tid - luftskip og romskip. Skip er ofte havgåande farkostar med plass til mykje last e ...

                                               

Sporvognstrafikk i Afrika

Sporvogn var og er mindre vanlege i Afrika enn i dei andre verdsdelane. Men i Egypt har både Kairo og Alexandria sporvognsliner som delvis er i drift framleis, og i Sør-Afrika var det tidlegare sporvogn i byar som Johannesburg og Pretoria. I Kair ...

                                               

Sporvognstrafikk i Asia

Fleire japanske byar har trikkesystem. Dette gjeld mellom anna Sapporo og Hakodate på Hokkaido; Tokyo, Kamakura, Kyoto, Osaka og Hiroshima på Honshu; Matsuyama og Kochi på Shikoku; og Fukuoka, Nagasaki, Kumamoto og Kagoshima på Kyushu. Nokre av d ...

                                               

Sporvognstrafikk i Aust-Europa

Sporvognstrafikk i Aust-Europa finst i alle dei tidlegare austblokklanda, bortsett frå Litauen. Den travlaste tradisjonelle trikkelinja i verda er linje 4/6 i Budapest, der togsett på 50 meter fullpakka av folk kan gå kvart 60. til 90. sekund und ...

                                               

Sporvognstrafikk i Oseania

Sporvognstrafikk i Oseania er i dag lite utbreidd. Hovudsakleg har ein brukt sporvogner i byar i Australia og New Zealand, der dei fleste større nettverka blei lagt ned i løpet av 1900-talet. I dag har Melbourne eit stort og Adelaide eit mindre s ...

                                               

George Stephenson

George Stephenson var ein engelsk ingeniør og forretningsmann som konstruerte det dampdrivne lokomotivet Rocket. Han stod bak byggjinga av den fyrste jarnvegen i verda, ein jarnveg som gjekk mellom byane Liverpool og Manchester, og som vart bygt ...

                                               

Tazama

The Tanzania Zambia Pipeline Ltd er ein oljerøyrleidning som transporterer råolje mellom Dar-es-Salaam hamn i Tanzania og oljeraffineriet Indeni i Ndola i Zambia.

                                               

Trafikkulukke

Ei trafikkulukke er ei ulukke som ofte fører til personskade, og endå oftare til skade på køyretøy. Biltrafikken er skuld i mange ulukker kvar dag, som oftast i form av kollisjonar.

                                               

Tunnelbane

Tunnelbane, forkorta T-bane, òg kalla undergrunn og metro, er ein jarnbane for persontransport i by, og som for det meste går i tunnel under byen og med stasjonane under jorda. I Noreg er det berre Oslo som har T-bane. T-banane er vanlegvis kjenn ...

                                               

United Airlines

United Airlines er eit amerikansk flyselskap med IATA-koden UA og ICAO-koden UAL. Det er verdas største om ein tel talet på destinasjonar. Hovudkontoret er i Willis Tower i Chicago i Illinois. Selskapet har rundt 88 500 tilsette og opererer over ...

                                               

US Airways

US Airways er eit amerikansk flyselskap. Det er det sjuande-største flyselskapet i USA, med ein flåte på 282 fly og 89 destinasjonar i Nord-Amerika, Mellom-Amerika og Karibia og Europa. Selskapet brukar IATA-koden US og ICAO-koden USA.

                                               

Vegkryss

Vegkryss er ein møtestad mellom to vegar som fører til at trafikk som går i ulike retningar må kryssa banane til kvarandre. For å gjera trafikken i vegkryss meir ordna kan ein bruka trafikklys, rundkøyring, fotgjengarfelt og liknande. I folketru ...

                                               

Vogn

Vogn er eit køyretøy eller transportmiddel med overstell og hjul på minst éin aksling. Ei vogn kan trekkast eller dyttast av menneske, dyr, ein motor eller ein maskin. Nokre vogner drivne med handkraft er barnevogn, handlevogn eller handkjerre. E ...

                                               

Autopilot

Autopilot er eit hjelpemiddelsystem som vert brukt i skip og fly. Det er forbunde med instrumenta slik at det i fly kan avlesa m.a. høgd og retning, og med hjelp av flyets ror, styra flyet. Høgd: Autopiloten kan innstillast til å halda ein gjeven ...

                                               

Fly-by-wire

Fly-by-wire er ei engelsk nemning som tydar at eit fly er konstruert slik flygaren flyr flyet ved å instruere ein datamaskin, og datamaskinen manøvrerer flyet ved å stille inn roret og dei andre innretningane i samsvar med instruksane datamaskine ...

                                               

Gyrokompass

Eit gyrokompass er eit ikkje-magnetisk kompass basert på ei raskt roterande plate og rotasjonen til jorda for å finne geografisk retning automatisk. Bruk av gyrokompass er ein av sju grunleggjande måtar å avgjere retninga til eit fartøy. Sjølv om ...

                                               

Pitotrøyr

Pitotrøyr er eit vinkelforma røyr brukt til måling av trykk i strøymande væsker. Den eine opninga til røyret blir retta mot væskestraumen, og den andre er knytt til eit manometer som viser totaltrykket i væska. Dette røyret blir gjerne kombinert ...

                                               

Maskin

Maskinar er menneskelaga gjenstandar som overfører eller omformar energi slik at dei kan utføra eller hjelpa til med ei oppgåve. Ofte vert maskinar nytta for oppgåver der det er bruk for store krefter og det er naudsynt å omsetta mykje energi frå ...

                                               

Trykkokar

Trykkokar eller trykk-kokar er eit apparat som gjer at ein kan koka noko ved eit høgare trykk enn det som finst i omverda. Trykket blir halde høgt ved å forsegla ilåtet ein kokar i, slik at verken gass eller væske slepp ut før det ønskte trykket ...

                                               

Arbeid i fysikk

Arbeid i fysikk eller mekanisk arbeid er ein skalar storleik som kan skildrast som produktet av krafta som påverkar ein lekam og strekninga lekamen vert forflytta i retninga til krafta. Om krafta verkar vinkelrett på forflyttinga, slik sentripeta ...

                                               

Forbrenningsmotor

Det finst mange ulike forbrenningsmotorar, som kan klassifiserast på ulike måtar. Ei vanleg klassifisering er å dela dei inn i to hovudgrupper: motorar med utvendig forbrenning og motorar med innvendig forbrenning. Desse to hovudgruppene kan så k ...

                                               

Ionemotor

Ein ionemotor er ein elektrisk dreven framdriftsmotor, som støyter ut ion igjennom ei dyse. Den per i dag einast brukt til romfart. Ein finn han i elektrostatisk eller elektromagnetisk type. Ved å akselerere eitt stoff, som Xenon-atom, igjennom e ...

                                               

Motor

Ein motor omset potensiell energi i form av til dømes mekanisk, elektrisk eller kjemisk bunden energi, til kinetisk energi. Den finst mange typar motorar: Pneumatisk motor – Ein maskin som omdannar statisk energi i komprimeret luft til mekanisk a ...

                                               

Analysator

Ein analysator er eit apparat til analyse, som vert nytta til å påvise bestanddelar med ein særskild eigenskap eller storleik. Elektriske og magnetiske spektrometer vert nytta som energianalysator og masseanalysator for å velje ut partiklar med e ...

                                               

Bolometer

Bolometer er eit instrument til måling av strålingsvarme og vart funnen opp av amerikanaren Samuel Pierpont Langley. Strålinga fell på eit sverta metallband og varmar opp dette. Den elektriske motstanden i bandet vert då endra og denne vert målt ...

                                               

Bourdonrøyr

Eit bourdonrøyr vert brukt til å måla trykk og temperatur med. Bourdonrøyret er eit bøygd eller spiralforma, ofte ovalt røyr. Når trykket aukar inni røyret, vil det prøva å retta seg ut. Den franske urmakaren Eugene Bourdon tok patent på bourdonr ...

                                               

Coulombmeter

Coulombmeter eller coulometer er eit instrument til måling av transportert elektrisk ladning ved elektrolyse. Tidlegare vart instrumentet kalla voltameter, eit namn ein bør unngå då det lett kan forvekslast med voltmeter. Stoffmengda som vert ski ...

                                               

Elektronmultiplikator

Elektronmultiplikator er eit apparat som vert nytta til å forsterke ein elektronstraum. Sjølve forsterkinga skjer ved hjelp av sekundæremisjon frå metall. Elektronmultiplikatoren består av eit vakuumrøyr med ein katode og fleire andre elektrodar, ...

                                               

Gyroskop

Eit gyroskop er ei enkel innretning som demonstrerer prinsippet om bevaring av rørslemengd innanfor fysikken. Han består av eit balansert, masserikt og rundt hjul som er festa på ein aksling som igjen er festa med to dreielager ei ytre rame. Når ...

                                               

Hydrometer

Eit hydrometer eller areometer er eit måleinstrument som blir nytta til å måle tettleiken eller spesifikk graviteten i væsker. Hydrometeret er vanlegvis laga av glas med eit tungt lodd nedst i ein behaldar for å flyte riktig veg. Frå denne går de ...

                                               

Hypsometer

Hypsometer er eit måleinstrument for å kalkulere høgder. I hovudsak er det snakk om to vidt ulike innretningar med ulik bruksområde; anten eit vanleg vinkelhypsometer eller eit termobarometer.

                                               

Kalorimeter

Eit kalorimeter er eit apparat nytta innan kalorimetri eller varmemåling, der ein måler varmen skapt av kjemiske reaksjonar eller fysiske endringar, i tillegg til varmekapasitet. Eit enkelt kalorimeter består berre av eit termometer festa til ein ...

                                               

Linjal

Linjal er ein reiskap ein kan bruka til å teikna og måla rette linjer med. Han har gjerne form som ei lang, smal og rett plate som kan vera av tre, metall eller plast. Ei eller begge sidene kan vera delte opp i måleiningar som centimeter og milli ...

                                               

Reiskapen lære

Ei lære er ein arbeidsmodell eller mal og ein målereiskap til å avgjere små lengder, tjukkleikar og djupner. Ein skil mellom faste og innstillbare lærer. Fast lære kan vere ei stålplate med ei rekkje innsnitt av jamt aukande breidd, med hol med j ...

                                               

Magnetometer

Eit magnetometer er eit vitskapleg måleinstrument som vert nytta for å måle styrken og/eller retninga til eit magnetfelt. Magnetometer vert nytta i geologien for å måle magnetfeltet til jorda magnetosfæren. Framfor alt gjev jernhaldige mineral ut ...

                                               

Meterstokk

Meterstokk eller tommestokk er ein rett stokk av ei viss lengd som blir brukt for å måla avstand, særleg i samband med bygg- og anleggsarbeid. Ein meterstokk er som regel ein meter lang og delt inn i metriske einingar. Ein tommestokk kan vera ein ...