ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 308




                                               

Bruksrett

Bruksrett er ein avgrensa rett til å bruke ein fast eigedom som ein ikkje har eigedomsrett til. Bruksretten kan vere knytt til ein person, som t.d. kan ha vegrett over annan manns land eller rett til å hogge ved i annan manns skog. Slik rett kan ...

                                               

Bygdeallmenning

Allmenningane var opphavleg område som ingen hadde eigedomsrett til, der det foregjekk ein felles bruk i form av jakt, innlandsfiske, hogst og anna. Naturleg nok var det folk frå de næraste bygdene som stod for denne bruken av allmenningen. Konge ...

                                               

Felleseige

Felleseige er eit juridisk omgrep for den formua som skal delast mellom ektefellane ved skifte når eit ekteskap tar slutt ved separasjon og skilsmisse. Reglane om felleige står i Ekteskapslova. Felleseige er ikkje det same som sameige. Ekteskapet ...

                                               

Finnmarkseiendommen

FeFo eller Finnmarkseiendommen består av grunneigedommar i Finnmark som inntil 1. juni 2006 var statlege. Eigedommen har eit areal på om lag 44 000 km²; om lag 96 % av landarealet i Finnmark fylke. Eigedommane vart overførte frå staten til Finnma ...

                                               

Hålogalandsallmenningen

"Hålogalandsallmenningen" er føreslått som namn på eit eigedomsselskap som i framtida kan komme til å forvalte den statlege grunnen i Nordland og Troms. Grunnen er i dag fovalta av Statskog, men i NOU 2007:13 Den nye sameretten er eigedomsretten ...

                                               

Odelsrett

Odelsrett er eit gammalt germansk rettsinstitutt som i Noreg er lovfesta i Lov av 28. juni 1974 om odelsretten og åsetesretten. Odelsretten er òg sikra i Grunnlova §107. Odelsretten er ein rett til å løyse inn ein eigedom når han er gått ut av od ...

                                               

Offentleg eigedom

Offentleg eigedom er eit omgrep som viser til noko som er eigd av samfunnet, hovudsakleg fast eigedom eller åndsverk. Når omgrepet er brukt om fast eigedom, som jord og bygningar, viser det vanlegvis til eigedom der staten er eigaren. Nokre slike ...

                                               

Sameige

Sameige ligg føre når to eller fleire personar eig ein ting saman. Sameige kan oppstå på mange ulike måtar, t.d. ved at to eller fleire kjøper eller arvar ein ting saman. Ein skil mellom fritt sameige der sameigarane sjølve har valt å eige ein sa ...

                                               

Statsallmenning

Statsallmenningar er område som Statskog SF har grunnbokheimel til, men som bygdefolk har sterke bruksrettar i. Jordbruksegedommar i bygdelag som frå gammalt har utøvd hogstrett i ein statsallmenning, har rett til skogsvyrke eigedommen treng ved ...

                                               

Særeige

Særeige er eit juridisk omgrep innan ekteskapsretten sine reglar om ektefellar sine formuestilhøve. Den vanlege formuesordninga for ektefellar er felleseige, som er den formuesordninga dei har viss dei ikkje har avtalt nokon anna, og her heller i ...

                                               

Tinglysing

Tinglysing er ei offentleg registrering av dokument om eigedomsrett, bruksrett, panterett og andre rettar i fast eigedom. I registeret har kvar eigedom i landet eit grunnboksblad der dokumenta vert noterte. Ansvaret for tinglysinga har lege hos s ...

                                               

Åsetesrett

Åsetesrett er ein rett til å ta over landbrukseigedom ved skifte etter ein slektning i rett oppstigande line. Åsetesarvingen har krav på at det ved skjøn blir fastsett ein overtakingspris som er rimeleg etter dei tilhøva som ligg føre. Verdsetjin ...

                                               

Allmenning

Allmenning eller ålmenning, også skrive almenning, viser til ein stad det er allmenn rett til å bruka. Det kan til dømes vera snakk om eit beiteområde i skog eller hei, om ei eng i ein landsby eller ein open plass i ein by. For få bruksrett på al ...

                                               

Bygsel

Bygsel eller feste viser til det å leiga ein jordeigedom frå eigaren. Den som mottek leige for eigedomen, er bygseleigar eller bortfestar, og dei som betaler, er bygslarar eller festarar tidlegare gjerne kalla bygselfolk. Leiga vert kalla bygsels ...

                                               

Fast eigedom

Fast eigedom er i juridisk samanheng grunn, og dessutan eventuell busetnad som finst på denne. Utvinnbare naturressursar, som mineralførekomstar, er også rekna som del av den faste eigedomen fram til dei vert utvunne og dermed går over til å vert ...

                                               

Festenummer

Eit festenummer er ein del av ei eining i det norske eigedomsregisteret, matrikkelen. Forkortinga er fnr. Festenummer kan brukast når eit bruk med bruksnummer vert delt inn i enno mindre einingar. Denne eininga vil då vere unikt identifisert i No ...

                                               

Gardsbruk

Sjå òg bruk Gardsbruk, eller berre bruk, er ei eining i ein matrikkelgard. Kvart bruk kan vere ein eigedom, driftseining eller bustad. Eit bruk har gardsnummer etter matrikkelgarden og sitt eige bruksnummer. Frådelte bruk, parsellar og tomter får ...

                                               

Gardsnummer

Gardsnummer er eit nummer gitt ei geografisk eining i ein kommune. Nummeret er som regel i bruk saman med eit eller fleire bruksnummer for å gi ein eigedom, driftseining eller bustad ein unik nøkkel i det offentlege registeret over grunneigedomma ...

                                               

Marbakke

Marbakke er ei bratt skråning i botnen utanfor strandområdet ved sjø eller vatn. Dei største marbakkane førekjem derfor ofte i elvedelta, område der elver renn ut og førar med seg mange sediment.

                                               

Matrikkelgard

Matrikkelgard er ein gard som er registrert i matrikkelen med eit gardsnummer. Ein matrikkelgard er eit område som oftast tilsvarar ein grunnkrins. Utstrekninga av området er i utgangspunktet basert på den opphavlege garden med same namn som låg ...

                                               

Pant

Med Pant meinast at ein formuesgjenstand tener som tryggleik for at eit krav skal verta oppfylt. Den som har panterett vil ha ein eksklusiv særrett til å søkje dekning for sitt krav i formuesgodet, til fortrengsel for eigarens øvrige kreditorer. ...

                                               

Skylddalar

Skylddalar var målestokken for verdi for matrikkelskyld som blei innført ved matrikkelrevisjonen i 1838. Som matrikkelskyld: 1 ort = 24 skilling. 1 skylddalar = 5 ort Skylddalaren blei innført som erstatning for distriktsvis varierande einingar s ...

                                               

Skyldmark

Skyldmark var målestokken for verdi for matrikkelskyld som blei innført ved matrikkelrevisjonen i 1886. Ved denne matrikkelrevisjonen blei alle matrikulerte eigedomar i landet samla sett til 500 000 skyldmark, og kvar enkelt eigedom blei tildelt ...

                                               

Småhus

Småhus er mindre bustader som anten er frittståande eller er knytt til andre bustader gjennom éin eller fleire fellesveggar. I visse samanhengar er dei definert som hus bundne saman med andre, som rekkjehus, kjedehus og tomannsbustad. Ofte kan sm ...

                                               

Ferist

Ferist, som òg ofte vert kalla flatgrind, er ei rist av tre eller jarn lagt som ei bru over ei utgraven grop i ein køyreveg for å hindre at husdyr som går fritt innanfor eit innegjerda beiteområde kan kome seg ut av området ved hjelp av vegen. Et ...

                                               

Gjerde

Gjerde eller gard er eit fysisk skilje mellom to område. Det kan vera eit symbolsk skilje for å markera ei grense, eller ein fysisk barriere for folk eller dyr. Gjerde kan markera eigarskap eller visa skilje mellom ulike område, som innmark og ut ...

                                               

Grensevakt

Grensevakt er nasjonale tryggingsstyrkar som utfører kontroll langs ei landegrense. Grensevakter er ofte militære, og har politimyndigheit. Nokre av dei kan også ha oppgåver som kystvakt og redningstenester. Mellom oppgåvene til grensevakter er k ...

                                               

Hengsel

Hengsel, hengsle eller gangjarn er ei innretning av jarn, stål eller anna metall, til dømes messing, i gamal tid òg av tre, som er laga slik at eit stykke med eit holrom festa til ein glasramme, eit dørblad, ei grind, eit lokk eller liknande, kan ...

                                               

Crozetøyane

Crozetøyane er ei subantarktisk øygruppe sør i Indiahavet. Dei utgjer ein av fem administrative distrikt i Dei franske sørterritoria.

                                               

Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane

Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane er eit britisk oversjøisk territorium sør i Atlanterhavet. Det er ei avsidesliggande og vêrhard øygruppe som består av Sør-Georgia og ei rekkje av mindre øyar kalla Sør-Sandwichøyane. Sør-Georgia er 167.4 km lang ...

                                               

Allopatrisk artsdanning

Allopatrisk artsdanning viser til artsdanninga som kan skje når ulike bestandar av ein art blir skilde frå kvarandre på ein måte som hindrar genflyt. Individ frå to allopatriske populasjonar kan vanlegvis ikkje formeira seg fritt med kvarandre på ...

                                               

Alpin tundra

Alpin tundra er ei økosone eller klimasone karakterisert av mangel på skog på grunn av høgda over havet. Alpin tundra ligg høgare enn skoggrensa, og skil seg frå arktisk tundra ved å ikkje ha permafrost. Dessutan er jorda i alpine strøk vanlegvis ...

                                               

Endemisme

For endemisk sjukdom, sjå endemi Endemisme, det å vere endemisk for eit område, viser til biologiske grupper som berre finst i eitt område, og ingen annan stad. Som regel snakkar ein om endemiske grupper i høve til geografiske område som er enkle ...

                                               

Grasslette

Grasslette er opne, flate område med ulike grasslag som den viktigaste veksttypen. Det finst naturlege grassletter på alle kontinenta bortsett frå Antarktis, og i dei fleste økoregionane i verda. Nokre døme på slike område er prærie i Nord-Amerik ...

                                               

Invasiv art

Ein invasiv art er ein art som er introdusert av menneske til eit område utanfor sitt ophavlege utbreiiningsområde og som spreier seg ved eiga hjelp, som skadar økosystemet som dei blir introdusert i, har negative effekter på jordbruk og liknande ...

                                               

Kosmopolitisk utbreiing

Kosmopolitisk utbreiing eller kosmopolitisk distribusjon er eit uttrykk i biologien for at ein art eller ein biologisk kategori, til dømes familie, er utbreidd over heile verda. Ein art som har kosmopolitisk utbreiing kan omtalast som kosmopolitt ...

                                               

Pantropisk utbreiing

Pantropisk er eit biogeografisk omgrep for ei utbreiing som omfattar tropiske regionar i alle verdsdelar. Omgrepet kan omfatta ein enkelt art, ei biologisk slekt eller ein større familie. Grupper med utviklingslinjer ein kan føra langt tilbake ha ...

                                               

Sirkumpolar utbreiing

Sirkumpolar utbreiing er eit utbreiingsområde hjå ein art eller ei biologisk gruppe som er meir eller mindre samanhengande rundt enten nord- eller sørpolen. Utbreiingsområdet kan ligge både i den tempererte og i den kalde sona. ei snever tyding k ...

                                               

Skoggrense

Skoggrense er ei nemning for yttergrensa for utbreiingsområdet til skogen. Skoggrensa opp mot fjellet vert kalla alpin skoggrense, medan skoggrensa mot nord vert kalla den polare skoggrensa. Grovt sett fell den polare skoggrensa saman med isoterm ...

                                               

Wallace-linja

Wallace-linja er ei grenselinje for fauna som den britiske naturforskaren Alfred Russel Wallace definerte i 1859. Ho skil den asiatiske økosona frå Wallacea, der Wallacea representerer ei overgangssone mellom Asia og Australia. Vest for Wallace-l ...

                                               

Byliknande busetnad

Byliknande busetnad type) er ei offisiell eining for visse typar urbane busetnader i enkelte land i det tidlegare Sovjetunionen. Ein byliknande busetnad var eit resultat av sovjetisk byplanlegging, ein stad med status og utsjånad mellom byar og l ...

                                               

Flyktningleir

Flyktningleir eller flyktninglæger er ei mellombels busetjing for flyktningar. Slike leirar blir gjerna laga av styresmakter, SN sin høgkommissær for flyktningar, andre internasjonale organisasjonar som Raudekrossen) eller ulike ikkje-statlege or ...

                                               

Koloni

Ein koloni er eit land eller landområde som er formelt underlagt eit anna, ei kolonimakt. Det finst to måtar ein kan danna ein koloni på, som ofte vert blanda: Ved at nybyggjarar slår seg ned i eit nytt område, eller ved at styrkar frå kolonimakt ...

                                               

Slektsgard

Familiegard eller slektsgard er ein gard som ein familie eig og driv. Som mange andre familieverksemder og eigedommar går slike gardar ofte i arv frå ein generasjon til ein annan. Slektsgardar eller familiegardar har vore vanlege ei rekkje økonom ...

                                               

Sloboda

Sloboda var ein slag busetnad i Russland, Kviterussland og Ukraina. Namnet kjem av det tidlege slaviske ordet for fridom og kan omtrent omsetjast til fri busetnad. Statusen til ein sloboda har variert frå tid til tid og frå stad til stad. Opphavl ...

                                               

Slum

Eit slumområde, definert av UN-HABITAT for Dei sameinte nasjonane, er eit område av ein by som blir karakterisert ved bustader under normalstandard, eit skittent miljø og manglande tryggleik.

                                               

Småby

Småby er eit folkesett område med bykarakter. Småbyar har ofte ikkje så utprega område for industri, handel og bustadar som ein større by. Sosiøkonomisk segregering finst ofte ikkje heller i same utstrekking som i større byar. Mange småbyar har e ...

                                               

Afrikamassivet

Afrikamassivet er ein geologisk region som omfatter høgdeområda i sentrale og vestlege delar av Afrika. I nord grensar Afrikamassivet til det afrikanske alpinsystemet og i aust til Det austafrikanske høglandet. Afrikamassivet består av eit oppbro ...

                                               

Det austafrikanske høglandet

Det austafrikanske høglandet er ei fjellkjede aust i Zimbabwe og ein av fire særskilde fysikografiske regionar i Afrika. Fjella dannar den austlege grensa i Zimbabwe mot Mosambik og består av tre fjellgrupper Chimanimani i sør. Bvumbafjella, sent ...

                                               

Estuar

Eit estuar eller estuarium er eit delvis lukka vassområde ved kysten med fri opning til sjøen der ei eller fleire elvar munnar ut. Eit estuar har ofte høg biologisk produktivitet. Eit estuar er ofte tidvassmunningen til ei elv aestus er latin for ...