ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 301




                                               

Verden an der Aller

Verden er ein by i Niedersachsen i Tyskland ved elva Aller. Det er det administrative senteret til distriktet Verden. Verden er kjent for den påståtte massakren på saksarane i 782, gjennomført på ordrar frå Karl den store, då 4500 saksarar skal h ...

                                               

Revolusjon

Revolusjon, tyder i hovudsak ei omdanning eller omvelting av politiske eller sosiale system. Omgrepet kan òg nyttast om omdanningar innan teknologi og vitskap. Politiske revolusjonar kan vera valdelege og blodige, eller fredelege, jamvel pasifist ...

                                               

Kontra-revolusjonær

Kontrarevolusjonær betyr mot-revolusjonær, og kan visa til personar og grupper som er imot ein revolusjon som har skjedd eller er under gjennomføring. Ein kontrarevolusjonær kan vera ein tilhengjar eller støttespelar for ein motrevolusjon eller k ...

                                               

Kontrarevolusjon

Kontra-revolusjon betyr mot-revolusjon, og kan brukast både om det dei representerer som kjempar aktivt mot ein pågåande revolusjon og om ei samfunnsmessig endring bort frå viktige delar av det grunnlaget ein revolusjon opphavleg hadde. Det er li ...

                                               

Revolusjonar

Revolusjonar er eit oversyn over samfunnsomveltingar som er blitt kjende som revolusjonar. 1600-talet: Den ærerike revolusjonen i Storbritannia. 1700-talet: Den franske revolusjonen Den haitiske revolusjonen Den amerikanske revolusjonen 1800-tale ...

                                               

Julimonarkiet

Julimonarkiet, borgarkongedømmet, er det kongedømmet som vart oppretta i Frankrike 7. august 1830 for Huset Bourbon si yngre linje, Ludvig Filip og hans ætt. Under uroa i Paris 1830 vart kong Karl X av Frankrike tvinga til å abdisera til fordel f ...

                                               

Andre Internasjonalen

Andre Internasjonalen var ei samanslutning av sosialistiske parti hovudsakleg i Europa mellom 1889 og første verdskrigen. Det leiande partiet i Internasjonalen var det tyske sosialdemokratiske partiet SPD, både i kraft av oppslutninga det hadde i ...

                                               

Bund

Bund, opphavleg Algemeyner Yidisher Arbeterbund in Rusland, Lite un Poyln, er ein sosialistisk organisasjon som blei danna i Vilnius/Vilne/Vilna i 1897. Dei arbeider for å organisere jødiske arbeidarar til kamp for faglege, politiske og kulturell ...

                                               

IASP

Det Internasjonale Arbeidsfellesskapet av Sosialistiske Parti, òg kjent som toogeinhalv-internasjonalen eller Wienerinternasjonalen, var ein internasjonal organisasjon for samarbeid mellom sosialistar. IASP vart grunnlagt 27. februar 1921 på ein ...

                                               

Sosialistiske Internasjonalen

Den Sosialistiske Internasjonalen, danna etter andre verdskrigen, er eit framhald av den Sosialistiske Arbeidar-Internasjonalen danna etter første verdskrigen, som i sin tur var eit framhald av den Andre Internasjonalen, danna i 1889. Det norske ...

                                               

Firenze

Firenze er ein by i Italia ved elva Arno. Han er hovudstad i provinsen Firenze og i regionen Toscana og har om lag 377 207 innbyggjarar, medan storbyområdet har over 500 000. Byen vert rekna som fødestaden til den italienske renessansen. Firenze ...

                                               

Hertugdømet Benevento

Hertudømet Benevento, og seinare Fyrstedømet Benevento var det sørlegaste hertugdømet til langobardane i Italia. Det låg rundt byen Benevento, sentralt i Sør-Italia. Hertugdømet var i praksis sjølvstyrt og berre under regjeringstida til Grimoald ...

                                               

Hertugdømet Kurland og Semigallen

Hertugdømet Kurland og Semigallen er namnet på eit hertugdøme i Baltikum som eksisterte frå 1562 til 1569 som ein vasallstat i Storhertugdømet Litauen og frå 1569 til 1726 i Det polsk-litauiske samveldet. Det vart innlemma i Det polsk-litauiske s ...

                                               

Hertugdømet Mantova

Hertugdømet Mantova var eit hertugdøme i Lombardia i Nord-Italia, og ein del av Det tysk-romerske riket. Området vart erobra av Pinamonte Bonacolsi under Investiturstriden i 1273. I 1328 overtok Huset Gonzaga makta i området etter eit opprør, og ...

                                               

Hertugdømet Pommern

Hertugdømet Pommern var eit hertugdøme som omfatta landskapet Pommern, ved sørlege kysten av Austersjøen, som i dag er delen til Polen og Tyskland. Hertugdømet var arveleg og i laupet av sin heile historie var styrt av Gryf-dynastiet. Dauden til ...

                                               

Hertugdømet Savoie

Hertugdømet Savoie var landområda som høyrte til huset Savoie frå 1416 til 1713. Hertugdømet var ein stat nord på Den italienske halvøya med nokre område i det som i dag er Frankrike. Hertugdømet var eit framhald av grevskapet Savoie og vart ette ...

                                               

Świdnica

Świdnica er ein by sørvest i Polen med kring 60 000 innbyggjarar. Han ligg i Nederschlesiske voivodskap og er den sjuande største byen der. 1975–1998 var han ein del av det tidlegare Wałbrzych voivodskap.

                                               

Warszawapakta

Warszawapakta var ein militærallianse mellom Sovjetunionen og den tidlegare austblokka. I alliansen var det både reelt uavhengige statar og statar som trass i formelt sjølvstende de facto var styrt frå Sovjetunionen. Forsøk på å bryte ut av pakta ...

                                               

Britisk Amerika

Britisk Amerika viser til dei engelske, og seinare britiske, territoria i Nord-Amerika og Karibia. Desse besittalsarna blei formelt kalt for Britisk Amerika og Britisk Vestindia.

                                               

Det nyassyriske riket

Det nyassyriske riket var eit rike i Mesopotamia som byrja i 934 f.Kr. og enda i 609 f.Kr. I løpet av denne perioden tok Assyria ein posisjon som den mektigaste nasjonen på jorda, og overgjekk Babylonia, Egypt, Urartu/Armenia og Elam i dominansen ...

                                               

Grevskapet Edessa

Grevskapet Edessa var ein av krossfararstatane på 1100-talet, og låg rundt byen Edessa. Grevskapet Edessa skilde seg frå dei andre krossfararstatene i at det var landlåst. Det låg fjernt frå dei andre statane og hadde ikkje særleg gode samband me ...

                                               

Grevskapet Tripoli

Grevskapet Tripoli var den siste av krossfararstatane. Det vart grunnlagd i Levanten, det vil sei den moderne regionen Tripoli, nord i Libanon og delar av det vestlege Syria, med ein folkesetnad av kristne, drusarar og muslimar.Då krossfararane e ...

                                               

Sovjetunionen

Sovjetunionen eller Sovjetsamveldet, i daglegtale ofte berre kalla Sovjet), var ein sosialistisk stat i Aust-Europa og Asia som eksisterte i perioden 1922 til 1991. Sovjetunionen var eit samvelde av 15 på papiret autonome republikkar, med Russlan ...

                                               

Sør-Jemen

Den demokratiske folkerepublikken Jemen, òg berre kalla Sør-Jemen, Demokratiske Jemen eller Jemen, var ein sosialiststat i dei sørlege og austlege områda av dagens Jemen, inkludert øya Sokotra. Det vart slått saman med Den arabiske republikken Je ...

                                               

Baathisme

Baathisme er ein politisk ideologi som vektlegg arabisk nasjonalisme, panarabisme og arabisk sosialisme. Ideologien byggjer på idéane til Michel Aflaq, ein kristen, Salah al-Alen din-Bitar, ein sunnimuslim, og Zaki al-Arsuzi, ein alawit. Irak var ...

                                               

Bonapartistar

Bonapartistar var ei politisk rørsle som hadde som mål å gjenoppretta keisardømet til Huset Bonaparte i Frankrike. Huset Bonaparte stamma frå Napoléon Bonaparte og syskena hans. Under restaurasjonstida hadde rørsla særleg tilhengjarar blant offis ...

                                               

Høgresida

Når ein snakkar om politikk er Høgresida ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom Høgresida snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om Sentrum og Venstresida. Den første kjende innde ...

                                               

Islamisme

Islamisme er ein politisk ideologi som baserer seg på ei yttarleggåande tolking av islam. Kjernen i islamismen er at islam blir sett på som eit politisk system der ei streng tolking av sjaria utgjer ryggraden i rettssystemet. Retninga kom til som ...

                                               

Konservatisme

Konservatismen som politisk retning oppstod etter den franske revolusjonen frå 1789 og frametter. Ein av dei fremste tenkjarane i den tidlege konservatismen var den britiske godseigaren Edmund Burke. Dei konservative var sjokkerte over den valden ...

                                               

Konservativ

Å vere konservativ er å ville ta vare på noko slik det er. Ordet kjem frå latin, conservare, å ta vare på. Som generelt ord er ordet konservativ såleis veldig vidt, og folk kan vere konservative på eitt område, men gå inn for endring på eit anna. ...

                                               

Liberal sosialisme

Liberal sosialisme betyr å vere sosialist i økonomiske spørsmål, liberal i spørsmål om staten og individet. Viktige bidrag til liberal tenking sidan 1970 har kome frå venstreliberale tenkjarar som John Rawls og Jürgen Habermas. Liberale sosialist ...

                                               

Maoisme

Maoisme, eller marxismen-leninismen Mao Tse Tung si tenking, er ein politisk ideologi. Namnet er etter den kinesiske politikaren Mao Zedong, 1893-1976. Han leidde ein bonderevolusjon under kommunistisk leiing i Kina, og proklamerte i 1949 Folkere ...

                                               

Marxisme-leninisme

Marxisme-leninisme er ein kommunistisk ideologi som vart hovudstraumdraget i dei kommunistiske partia frå midten av 1920-åra, då han vart vedteken som ideologisk grunnlag for den Tredje Internasjonalen då Josef Stalin vart leiar i Sovjetunionen. ...

                                               

Nazisme

Nazisme er kortforma for ordet "nasjonalsosialisme", som er nemninga dei tyske fascistane bruka om seg sjølve. Nazisme som ideologi byggjer blant anna på sosialdarwinisme og ei viss tolking av tankar frå den tyske filosofen Friedrich Nietzsche. D ...

                                               

Nazist

Ein nazist er ein tilhengjar av nazisme. Sjølv kalla dei opphavlege tyske nazistane seg "nasjonalsosialistar", det nazistiske partiet i landet heitte det Nasjonalsosialistiske Tyske Arbeidarpartiet, NSDAP. Nazismen er ein underkategori av den bre ...

                                               

Populisme

Populisme er ein ideologi som ønskjer å setje sunn fornuft og røynslene til vanlege menneske opp mot den kalde byråkratiske rasjonaliteten til politiske elitar og institusjonar. Omgrepet vert ofte brukt i nedsetjande tyding, men eit velfungerande ...

                                               

Radikalisme

Radikalisme femnar om ulike politiske retningar. Å vere radikal tyder eigentleg "gå til rota" av noko, det vil seie gå inn for grunnleggjande endringar i tilhøva på eitt eller anna område, kan hende i heile samfunnet, alt etter konteksten. Ordet ...

                                               

Sentrisme

Sentrisme som politisk omgrep tyder ofte ein uklar eller inkonsekvent sentrumsposisjon mellom to klarare eller meir konsekvente posisjonar, i auga til den som nyttar omgrepet. Nemninga vart iallfall bruka slik av kommunistar etter kløyvinga i den ...

                                               

Titoisme

‎ Titoisme er ei nemning bruka om den varianten av kommunisme som vart utvikla i Jugoslavia etter andre verdskrigen, under leiing av Josip Broz Tito. Nemninga vart først bruka som skjellsord av stalinistar, men har sidan vorte meir nøytral. Frigj ...

                                               

Venstresosialisme

Venstresosialisme er ei nemning som vert brukt av retningar eller tendensar innanfor etablerte sosialdemokratiske parti som står til venstre for partileiinga, eller om sosialistparti til venstre for dei tradisjonelt sosialdemokratiske partia. Des ...

                                               

Antisemittisme

Antisemittisme er fordommar mot, hat mot eller diskriminering av jødar som ei etnisk eller religiøs folkegruppe. Omgrepet er vanlegvis synonymt med jødehat. Jødehatet har i mestedelen av historia vore størst blant kristne i Europa, og knytt til f ...

                                               

Demokratisk sentralisme

Demokratisk sentralisme er eit organisasjonsprinsipp som går ut på at ein organisasjon har ein felles front eksternt etter den interne debatten er sagt å vere over og eit vedtak er gjort. Då skal alle partimedlemer arbeide for å gjennomføre dette ...

                                               

Fagleg-politisk

Fagleg-politisk vil seia at noko grip inn i politikken og fagrørsla samstundes. Omgrepet er vanleg på venstresida i politikken, sidan sosialistiske parti tradisjonelt har vore tilknytt eller sympatisert med fagrørsla. Både politiske parti og fago ...

                                               

Nasjonsbygging

Nasjonsbygging er arbeid for å styrkje nasjonalkjensle og samkjensle ei gruppe folk ein ønskjer skal oppfatta seg som ein nasjon. Slikt arbeid kan særleg vera viktig i nye statar, men ein kan også driva nasjonsbygging blant ei gruppe folk utan ei ...

                                               

Oppløysingsrett

Oppløysingsrett er i parlamentariske demokrati den retten regjeringa eller statsministeren på deira vegner, har til å løysa opp parlamentet og lysa ut nyval. Denne retten kan brukast for å løysa ei stoda med eit parlament utan nokon styringsfør k ...

                                               

Patriotisme

Patriotisme tyder fedrelandskjærleik eller nasjonalisme. Ordet patriotisme vart særleg teke i bruk etter den franske revolusjonen i 1789 og blir oftast bruka om ei kjensle av kjærleik, tilknyting og pliktkjensle i høve til sitt eige land, si eiga ...

                                               

Sosialsjåvinisme

Sosialsjåvinisme er ei form for patriotisme, spesielt i krigstid, bruka om dei sosialistar som støttar regjeringa i sitt eige land i krigføringa mot andre land, trass i ulike politiske standpunkt. Uttrykket betyr "sosialisme i ord, sjåvinisme i h ...

                                               

Falske nyhende

Falske nyhende eller fake news er framstillingar som ser ut som nyhendesaker, men der føremålet er å villeie. Framstillinga bruker vanlege journalistiske verkemiddel for å fange merksemda til lesaren og skape tillit, og kan derfor vere effektivt ...

                                               

Arbeidar og kolkhozkvinne

Arbeidar og kolkhozkvinne er ein monumentalstatue på messehallen Det allrussiske utstillingssenteret i Moskva. Statuen blei skapt av den sovjetrussiske kunstnaren Vera Mukhina for å krona paviljongen til Sovjetunionen ved verdsutstillinga i Paris ...

                                               

Isaak Brodskij

Isaak Izrailevitsj Brodskij var ein sovjetisk målar. Verk frå hans hand vart nærast blåpapir for kunstretninga sosialistisk realisme. Han er kjend for sine framstillingar av Lenin og idealiserte, grundig utførte måleri som viser til hendingar und ...