ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 30




                                               

Fastleikslære

Fastleikslære er læra om utrekning av spenningar i konstruksjonar med og utan belastning. For å berekne styrken til ein konstruksjonsdel reknar ein mellom anna ut spenningar som opptrer og fastleiken til materialen. I vanlege konstruksjonar må ei ...

                                               

Spikar

Ein spikar er ein pinneforma gjenstand, framstilt av eit hardt metall, med ein spiss i den eine enden og ei utviding i den andre. Spikar vert nytta til å halde materiale saman, til dømes treverk mot treverk, eller treverk mot betong. I dag er det ...

                                               

Umgebindehaus

Umgebindehaus er den tyske nemninga på hustypar som er kjenneteikna av at andre høgda i huset og/eller taket ikkje kvilar på fyrste høgda fullt og heilt, men på ein konstruksjon som står utanfor eller utanpå ytterveggane i den fyrste høgda på to ...

                                               

Georadar

Georadar eller bakkepenetrerande radar er ein geofysisk metode som nyttar radarpulsar til å avbilde undergrunnen. Denne ikkje-destruktive metoden nyttar seg av elektromagnetisk stråling i mikrobølgje-bandet av radiospekteret, og detekterer reflek ...

                                               

Montmorillonitt

Montmorillonitt er eit av dei mest utbreidde leirminerala, med sjiktgitterstruktur. Det er avleidd av eit aluminiumsilikat med formel Al 2 Si 4 O 10 2 xH 2 O, der aluminium er delvis erstatta av eit toverdig ion som magnesium, og silisium kan ver ...

                                               

Global Positioning System

Global Positioning System er eit nettverk av minst 24 satellittar som er plassert i bane rundt jorda. Systemet gjer det mogleg for ein mottakar å finna eigen posisjon med svært stor grannsemd overalt i verda, under nær sagt alle vêrforhold. Syste ...

                                               

Radar

Den tradisjonelle oppfattinga av ein radar er den roterande radioantenna, sjølv om det òg finst mange andre radartypar. Radarantenna er svært avhengig av retning, dvs. han sender signalet sitt ut ei smal stråle beam og mottar berre signal frå sam ...

                                               

Rameffekt

Rameffekt er ei trykkstiging føre lekamar som rører seg gjennom atmosfæren. Den maksimalt oppnåelege rameffekten svarar til hastigheitshøgda til lufta relativt til lekamen, òg kalla stagnasjonstrykket. For fartar større enn lydhastigheita overlyd ...

                                               

TERCOM

Terrain Contour Matching, eller TERCOM, er ei etablert engelsk nemning på eit navigasjonssystem som primært vert brukt om kryssarmissil. På nynorsk vert dette omlag "landskaps-kontur-attkjenning". Systemet brukar eit tredimensjonalt konturkart te ...

                                               

Katapult

Katapult er ein kastemaskin som kan senda eit prosjektil over ein større avstand ved hjelp av ein kastearm. Katapultar blei brukt som beleiringsskyts i oldtida og mellomalderen. Maskinen blei funnen opp i det gamle Hellas. Ein katapult er danna a ...

                                               

Tessera

Tessera var firkanta merke av bronse, terrakotta, bein eller anna materiale som vart nytta i antikken som inngangsbillett, spelemerke, kvittering og liknande. Nemninga tessera eller diminutiv: tessella er dessutan nytta som faguttrykk for kvar av ...

                                               

Daguerreotypi

Daguerreotypi er den eldste forma for fotografi, ei vidareføring av camera obscura. Metoden fekk namn etter Louis Daguerre, som var med på å finna han opp og annonserte metoden i 1839. Daguerreotypien skilde seg frå tidlegare fotografiske metodar ...

                                               

Armilla

Armilla eller armillarsfære er eit kuleforma skjelett av sirkulære metallringar som representerer dei sirklane som er viktigast for observasjonar på stjernehimmelen. Apparatet vart innført i antikken av dei alexandrinske astronomane, som òg gjord ...

                                               

Ballistisk galvanometer

Ballistisk galvanometer er eit instrument til måling av kortvarige elektriske straumimpulsar. Om ein sender ein kortvarig straumstøyt gjennom eit ballistisk galvanometer, vert utslaget proporsjonalt med ladningen, det vil sei med produktet av str ...

                                               

Elektrofor

Ein elektrofor er ein kapasitiv generator som vert nytta til å produsere elektrostatisk ladning via prosessen elektrostatisk induksjon. Den første utgåva vart oppfunnen i 1762 av den svenske professoren Johan Carl Wilcke, Ein elektrofor består av ...

                                               

Elektroskop

Elektroskop er eit instrument til å påvise elektrisk spenning. Eit instrument som måler spenninga kvantitativt vert kalla eit elektrometer. Gullbladelektroskopet består av to strimlar av bladgull eller aluminiumfolie opphengt inntil kvarandre på ...

                                               

Elektrostatisk generator

Ein elektrostatisk generator, eller elektrostatisk maskin, er eit mekanisk apparat som produserer statisk elektristet, eller elektrisitet med høgspenning og låg likestraum. Kjennskapen til statisk elektrisitet går attende til dei tidlegaste sivil ...

                                               

Filarmikrometer

Eit filarmikrometer eller trådmikrometer er eit hjelpeapparat som vert festa innafor okularet i ein astronomisk kikkert. Det består av ein fast trådkross og ein rørleg tråd, mikrometertråden, som er parallell med den eine av dei faste. Mikrometer ...

                                               

Influensmaskin

Influensmaskin eller elektrisermaskin er ein maskin som verkar ved elektrostatisk induksjon. Han består av ein fast og ei roterande plate av isolerande material som glas, ebonitt eller liknande, forsynt med leiande, radielt stilte segment. Segmen ...

                                               

Leidnerflaske

Ei leidenflaske er eit apparat som "lagrar" statisk elektrisitet mellom to elektrodar på innsida og utsida av flaska. Apparatet vart funne opp av både den tyske presten Ewald Georg von Kleist den 11. oktober 1744 og av den nederlandske vitskapsma ...

                                               

Magdeburgske halvkuler

Magdeburgske halvkuler var eit par store halvkuler laga av kopar med ein diameter på kring 50 cm, og slipt slik at dei passa akkurat til kvarandre. Kantane var smørt inn med feitt og lufta pumpa ut. Det vart då danna eit vakuum inni holrommet, og ...

                                               

Reknestav

Ein reknestav er ein mekanisk innretning for numeriske utrekningar som var utbreidd før lommekalkulatoren vart alminneleg. Ein reknestav er eit linjalliknande verktøy med ein midtdel som kan skyvast sidelengs, medan den øvre og nedre delen står f ...

                                               

Internet Archive

Internet Archive er ein ideell organisasjon som arbeider med å skapa og oppretthalda eit nettbasert bibliotek og arkiv av internett- og multimediaressursar. Organisasjonen er geografisk plassert i San Francisco i California i USA. Internet Archiv ...

                                               

Brabazon-komiteen

Brabazon-komiteen vart sett saman av den britiske regjeringa under andre verdskrig for å forsikra om at britisk flyindustri ville vera konkurransekraftig på ein internasjonal marknad den dagen krigen var over. Formannen til komiteen var John Moor ...

                                               

Jakobsstav

Ein jakobsstav eller ein radius astronomicus er eit enkelt måleinstrument som blir bruka til å måle vinkelavstanden mellom to objekt. I samband med navigasjon galdt dette i all hovudsak måling av høgda til sola eller polarstjerna over horisonten. ...

                                               

Skyss-stasjon

Skyss-stasjon var ein sentralt plassert gard eller annan bygning der reisande i gamle dagar kunne få hest og kjerre for ferda vidare, i tillegg til kost og losji. Mot godtgjersle hadde skysstasjonane visse plikter som t.d. å halde nok reiseklare ...

                                               

Fotofon

Fotofon eller lystelefon er eit apparat til overføring av tale ved hjelp av lys. I mikrofonen i avsendarapparatet blir talelyden omsett til elektriske svingingar som blir forsterka og regulerer styrken av ei lyskjelde i same takt. Lyset blir send ...

                                               

Sony α7

Sony α7 er eit spegellaust systemkamera lansert 16. oktober 2013 av Sony. Det har ei CMOS-biletbrikke i 35 mm-format med ei oppløysing på 24.3 megapikslar. I lag med α7R er det fyrste spegellause systemkameraet for forbrukarar med 35 millimeter-s ...

                                               

Sony α7R

Sony α7R er eit spegellaust systemkamera lansert 16. oktober 2013 av Sony. Det har ei CMOS-biletbrikke i 35 mm-format med ei oppløysing på 36.4 megapikslar. Det har ikkje noko optisk lågpassfilter. I lag med α7 er det fyrste spegellause systemkam ...

                                               

Sony α7S

Sony α7S er eit spegellaust systemkamera lansert 6. april 2014 av Sony. Det har ei CMOS-biletbrikke i 35 mm-format med ei oppløysing på 12.2 megapikslar. Kameraet kan ta 5 bilete per sekund. Det kan òg ta opp video med 4K-oppløysing og ein biletf ...

                                               

Air Force One

Air Force One er kallesignalet som vert nytta over radioen når presidenten i USA er ombord på eit av det amerikanske flyvåpenet sine luftfartøy. Når presidenten oppheld seg ombord på eit av fartøya til flyvåpenet, er dette fartøyet altså per defi ...

                                               

RMS "Aquitania"

RMS "Aquitania" var eit linjeskip som tilhøyrde Cunard Line og verka frå 1914 til 1950. Skipet blei utforma av Leonard Peskett og bygd av John Brown & Company i Clydebank i Skottland. Skipet overlevde to verdskrigar, der det blei brukt til militæ ...

                                               

Asiana Airlines

Asiana Airlines er eit av Sør-Korea sine to store flyselskap. Det er både mindre og yngre enn Korean Air. Asiana sitt hovudkvarter og internasjonale hub er Incheon International Airport, og innanlandsknutepunktet er Gimpo. Asiana har floge sidan ...

                                               

Bark

Ein bark er eit seglskip med minst tre master - fokkemast, stormast og mesanmast - der dei to fremste er skværrigga mens den attaste masta har mesansegl. I tilegg er det tre stagsegl. Det fanst òg fire- og femmasta barkar. Barkar har ein noko enk ...

                                               

Bergen Storsenter

Bergen Storsenter, som òg vert kalla Bystasjonen, er eit kjøpesenter i eit bygningskompleks i sentrum av Bergen. Kjøpesenteret Bergen Storsenter, som ligg under eigedomsselskapet Thon Eiendom og har om lag 72 butikkar med om lag 700 tilsette, er ...

                                               

Bybane

Bybane er ei sporvognsline som i stor grad køyrer skild frå annan trafikk ved å ha filer for seg sjølv i bygatene, og ellers gå på eigen trasé utanfor sentrumsområda. Saman med prioritert ferdsel i lysregulerte gate- og vegkryss, gjer dette at ha ...

                                               

Champs-Élysées

Namnet "Champs-Élysées" uttale IPA ʃɑ̃zeliˈze, uttale tyder dei elyseiske markene kjem frå det opne parklandskapet som tidlegare låg i området ved cours la Reine, ein veg grunnlagd av Marie av Medici. Avenyen blei til på 1600-talet, då landskapsa ...

                                               

Cruiseskip

Cruiseskip eller turistskip er passasjerskip som ikkje har som oppgåve å frakte ferdafolk og gods frå ei hamn til ei anna, men er innretta eller spesialbygd for turisttrafikk og opplevingsreiser langs framande kystar, i interessante havområde osb ...

                                               

Dampbåt

Dampbåt var opphavleg ei nemning på skip med kolfyrt dampmaskin som gradvis overtok etter seglskipa. Denis Papin tykkjest ha vore den fyrste som monterte ei dampmaskin i ein båt, i 1704. Verdas første kommersielle dampskip, North River Steamboat ...

                                               

Duosporvogn

Duosporvogn er skjenegåande kollektivtransport som er utrusta for køyring på både sporvognsliner og jarnbaneliner. Sporvidda er den same, men dei har framdriftsmiddel og signalsystem for båe systema. Dette blir gjerne elektromotorar for bytrafikk ...

                                               

Eastern Air Lines

Eastern Air Lines var eit flyselskap frå USA som vart grunnlagt i 1926 og som gjekk konkurs i 1991. I 1977 vart Eastern Air det fyrste flyselskapet i USA med fly frå den europeiske fabrikanten Airbus.

                                               

Hamn

Hamn er eit område ved hav, sjø eller elv. Området tilbyd eit naturleg eller oppbygd vern mot bølger eller tidvatn for skip. Ei hamn er gjerne tilrettelagd med molo eller med bølgjebrytarar. Ei hamn er vanlegvis bygd slik at skip kan plasserast v ...

                                               

Hjuldampar

Hjuldampar er eit skip drive med dampmaskin og eit skovlhjul på kvar side, eller eit stort skovlhjul i hekken, i staden for propell. Dei fyrste damskipa i fart på verdshava var hjuldamparar som både hadde dampmaskin og segl; dei hadde skovlhul på ...

                                               

Høgfartsbaner i Thailand

Høgfartsbaner i Thailand er fleire utbyggingsprosjekt for høgfartstog i Thailand som tok til i 2010-åra. Fram til 2019 var det bygd omlag 3.5 kilometer bane.

                                               

Indian Railways

Indian Railways er det statseigde jernbaneverket i India. Det blei grunnlagd i 1951 og blir styrt av det indiske jernbanedepartementet. Selskapet står for det meste av skjenetrafikk i India, og omfattar lokaltog, langdistansetog og ein del intern ...

                                               

Jarnbanetog

Eit jarnbanetog, jernbanetog eller berre tog, er etter gjengs meining to eller fleire vogner som er bygde for å køyre samansett i rekke på ein jarnbane for å kunne transportere ei stor mengd personar eller varer samstundes. I jarnbanefagleg saman ...

                                               

Korgfjelltunnelen

Korgfjelltunnelen er ein 8533 meter lang vegtunnel mellom Knutlia i Vefsn kommune og Korgen i Hemnes kommune, begge i Nordland fylke i Noreg. Arbeidet med tunnelen starta i 2001, og tunnelen vart opna den 16. september 2005 av samferdselsminister ...

                                               

Kristiansund lufthamn, Kvernberget

Kristiansund lufthamn, Kvernberget er ein flyplass eigd og driven av Avinor AS. På Kvernberget ligg det òg ein helikopterterminal med flygingar til nokre av dei norske oljeriggane i Norskehavet. Det er 4 grinder på Kvernberget. Grind 2 og 3 vert ...

                                               

Kutter

Kutter er eit mellomstort segl- eller motorfartøy. Ein kutter kunne ha ei eller to master. Dei fyrste norske kutterane vart kjøpte frå England, sist på 1800-talet. Til skilnad frå dei fleste seglskip, som vert klassifiserte etter riggen, syner "k ...

                                               

Lada

Lada er eit russisk bilmerke produsert av AUTOVAZ. Lada var til å byrje med berre bruka i eksportsamanheng, medan merket Zhiguli stod for den same bilen i heimemarknaden. På 1980-talet blei namnet Lada òg innført i Russland. Hovudkvarteret til La ...