ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 292




                                               

Matematisk induksjon

Matematisk induksjon er ein metode nytta for matematiske bevis, vanlegvis for å vise at eit visst uttrykk gjeld for alle naturlege tal. Dette er gjort med å vise at det første uttrykket ei uendeleg rekkje av uttrykk er sann, og så vise at eit vil ...

                                               

Vitskapleg metode

Vitskapleg metode viser til teknikkar for å utforske fenomen, tileigne seg ny kunnskap eller rette på eller integrere tidlegare kunnskap. Metoden baserer seg på å samle observasjonar og empiriske og målbare data etter særskilde vurderingsprinsipp ...

                                               

Absorpsjonsspektrofotometri

Absorpsjonsspektrofotometri er ein del av spektroskopien som omhandlar måling av absorpsjon av elektromagnetisk stråling i grunnstoff og kjemiske sambindingar ved bruk av eit spektrometer eller fotometer. Det blir nytta til å karakterisere, ident ...

                                               

Ibn al-Haitham

Abu-Ali al-Hasan ibn al-Haitham, var ein arabisk astronom, fysikar og matematikar. Han var fødd i Basra i Persia, no Irak, og døydde truleg i Kairo. Al-Haitham var ein pioner innanfor optikk, ingeniørvitskap og astronomi. Han gjorde studium av de ...

                                               

Kvalitativ observasjon

Kvalitativ observasjon er ein type observasjon der eigenskapane til det ein observerer vert omtala ut ifrå kriterium som form, farge, lukt og så vidare. Kvalitative observasjonar i naturen vert ofte støtta av detaljerte teikningar, videoopptak el ...

                                               

Operasjonalisering

Operasjonalisering viser til det å gjere data målbare ved observasjon eller eksperimentering. Dette er ein vanleg måte å utforme forsking i fag som psykologi, samfunnssfag, forsking på levande organismar og i fysikk. Å operasjonalisere er viktig, ...

                                               

Newtons rørslelover

Newtons rørslelover er tre fysiske lover som i lag legg grunnlaget for klassisk mekanikk. Dei skildrar forholdet mellom ein lekam og kreftene som verkar på han, og rørsla desse kreftene skapar. Dei har vorte formulerte på mange måtar i løpet av d ...

                                               

American Institute of Physics

American Institute of Physics er ein institusjon som vart grunnlagd i 1931 med føremål å fremme forsking og å spreie kunnskap om den samfunnsmessige tydinga til faget. Instituttet gjev ut nærare 50 tidsskrift, mellom anna russiske og kinesiske om ...

                                               

EISCAT

EISCAT er ein vitskapleg organisasjon som driv tre radaranlegg fordelt på fire stasjonar, tre i nordlege Skandinavia og ein på Svalbard. Anlegga ligg i Tromsø, i Kiruna i Sverige, i Sodankylä i Finland, og utanfor Longyearbyen på Svalbard. Teknik ...

                                               

Hubble Heritage Project

Hubble Heritage Project er eit prosjekt og eit lag samansett av astronomar og biletbehandlingsspesialistar frå Space Telescope Science Institute som månedleg legg ut bilete teke av romteleskopet Hubble på nettet. Prosjektet blei starta i 1998 og ...

                                               

International Union of Pure and Applied Physics

International Union of Pure and Applied Physics er ein internasjonal ikkje-statleg organisasjon som arbeider for å fremme utviklinga av fysikk, bidra til internasjonalt samarbeid innan fysikk og for å bidra til bruken av fysikk for å løyse utford ...

                                               

Astrologi

Må ikkje forvekslast med vitskapen astronomi. Astrologi er eit læresystem som hevdar at det finst samband mellom plasseringar mellom solsystemets planetar, sola og månen og hendingar i menneska sine liv. Ordet "astrologi" kjem frå gresk αστρολογί ...

                                               

Hn/UFO

UFO er eit Uidentifisera Fljugande Objekt. Ordet vart upphavleg nøytt um objekt som enno ikkje var identifisera, men hev i det seinare nær sagt vorte ein samtyding til fartyi åt romvesen. Dagsens nyfikna etter UFO-ar byrja etter at Kenneth Arnold ...

                                               

Okkultisme

Okkultisme viser til interesse for og gransking av mystiske, løynde krefter i menneskesinnet eller omverda. Ordet stammer opphavleg frå latin occultere, skjule, og viste gjerne til kunnskap som var skjult frå dei fleste. Omgrepet omfattar ulike f ...

                                               

Panacé

Panacé eller panacea er ei nemning for ein påstått universalmedisin eller lækjemiddel som verkar mot alle plager. Namnet stammar frå den greske gudinna for læking, Panakeia.

                                               

Pseudovitskap

Pseudovitskap er nemninga på slik forsking eller slike teoriar og forklaringar som gjev seg ut for å vere vitskap, men som ikkje stettar dei vanlege vitskapleg krava til at hypotesar og teoriar skulle kunne sannkjennast på ein akseptabel måte, so ...

                                               

Spontan generasjon

Spontan generasjon er ein teori som går ut på at liv stadig kan oppstå av seg sjølve. Teorien stammar frå dei gamle grekarane som meinte at liv kunne oppstå av seg sjølv om ein berre utsette jord, luft, vann og eit eterisk stoff kalla apeiron, al ...

                                               

UFO

Denne sida finst òg på høgnorsk - sjå "Hn/UFO". Ufo står for uidentifisert flygande objekt. Ordet vart opphavleg nytta om objekt som enno ikkje var identifiserte, men har i det seinare vore nytta som eit namn på fartøya til romvesen. Interessa fo ...

                                               

Absorpsjonsspektrum

Absorpsjonsspektrumet til eit stoff syner brøkdelen av innkommande elektromagnetisk stråling som vert absorbert av stoffet over ei rekkje frekvensar. Eit absorpsjonsspektrum er på sett og vis det motsette av eit emisjonsspektrum. Alle kjemiske st ...

                                               

Differensialtermisk analyse

Differensial termisk analyse er ein metode for termisk analyse av eit fast stoff. Metoden går ut på at stoffet ein skal studere, og tilstanden ikkje-reaktiv referanse, gjennomgår identiske termiske syklusar, medan ein registrerer temperaturskilna ...

                                               

Elektronspinnresonans

Elektronspinnresonans eller elektron-paramagnetisk resonans er eit fenomen ein kan nytte til å gjere spektroskopiske undersøkingar av molekyl og atom. Dette vert kalla elektronspinnresonans-spektroskopi eller forkorta ESR- eller EPR-spektroskopi. ...

                                               

Kjernemagnetisk resonans

Kjernemagnetisk resonans eller NMR er det at partiklar med magnetisk moment som varierer periodisk, kan absorbere energi ved bestemde resonansfrekvensar når dei finn seg i eit oscillerande magnetisk felt. I kjemien er NMR-spektroskopi ein mykje b ...

                                               

Ad hoc-hypotese

Ad hoc-hypotese er ein hypotese som har som einaste formål å redde ein annan hypotese eller teori når ein må forklare data som motseier den opphavlege teorien. Ein ad hod-hypotese vil korkje gjere teorien enklare eller føre fram til nye forutseii ...

                                               

Metodologisk individualisme

Metodologisk individualisme er eit vitskapsteoretisk omgrep som inneber at ein må forstå og forklare sosiale fenomen skal som resultat av einkskilddeler og ikkje heilskapar. "Metodologisk" vil seie at dette er eit analytisk forskingsgrep der viss ...

                                               

Teori

Ein teori er refleksjon over erfaringsdata sett i høve til einannan. Teori blir også brukt i tydinga spekulasjon. Dei abstrakte prinsippa som gjeld innan ein vitskap eller eit fag blir gjerne omtala som faget sin teori. Nemninga blir også brukt i ...

                                               

Relativitetsteorien

Relativitetsteorien eller berre relativitet refererer til to teoriar innan fysikk som vart sett fram av Albert Einstein. Dei to teoriane heiter den spesielle og den generelle relativitetsteorien. Uttrykket "relativitetsteorien" vart skapt av Max ...

                                               

Astrolabium

Astrolabium er eit astronomisk instrument som tidlegare vart brukt til å avgjera plasseringa til himmellekamar og dermed rekna ut tida på døgnet, eller - dersom tida er kjent - avgjera breiddegraden ein er på. Dei eldste astrolabiuma er frå antik ...

                                               

Anomali

Anomali er eit gresk ord som tyder "noko som vik frå det normale". I meteorologi vil ein anomali vera eit lokalt avvik frå eit større mønster over ein lengre periode, t.d. temperaturanomali, som vil seia at temperaturen skil seg vesentleg frå det ...

                                               

Emergens

Emergens er prosessar der eit komplekst mønster vert forma ut frå samspelet mellom enkle strukturar eller handlingar. Ofte kan eit system som er enkelt på mikroskopisk nivå resultere i stor kompleksitet på makroskopisk nivå, og ein seier då at ma ...

                                               

Astronom

Ein astronom er ein som jobbar med astronomi som forskingsfelt. Ein astronom granskar stjerner, planetar og anna som finst i universet. Målet kan vera å oppdaga nye himmellekamar. Mange amatørar tek fram teleskopet om natta for å følgja med på kv ...

                                               

Forskar

Ein forskar er ein person som driv med forsking, og såleis ei brei og generisk nemning på ei rekkje typar vitskaplege stillingar. Forskar vert òg nytta som ein konkret stillingstittel, vanlegvis om stillingar for personar som utelukkande eller ho ...

                                               

Det russiske vitskapsakademiet

Det russiske vitskapsakademiet, Rossijskaja akademija nauk) består av Russlands nasjonalakademi, og eit nettverk av vitskaplege institutt frå heile Russland, som driv med forsking og har støtteinsitusjonar som vitskaplege bibliotek og forlag. Aka ...

                                               

Kungliga Vetenskapsakademien

Kungl. Vetenskapsakademien er eit svensk vitskapsakademi stifta i 1739. Det er ein uavhengig organisasjon som har som oppgåve å fremja vitskap og styrka innverknaden deira på samfunnet. Akademiet er særskilt knytt til naturvitskap og matematikk, ...

                                               

National Academy of Sciences

National Academy of Sciences er eit amerikansk vitskapsakademi. Medlemmar arbeider pro bono som "rådgjevarar for nasjonen innan vitskap, ingeniørvitskap og medisin." NAS vart grunnlagt av president Abraham Lincoln i 1863 under Den amerikanske bor ...

                                               

Royal Society

Royal Society i London er vitskapssamfunn som vart grunnlagt i 1660 ved Gresham College i London rett etter ei forelesning av Christopher Wren. Samfunnet blir nemnt første gongen som "kongeleg" påfølgjande år, og gjer hevt på å vere det eldste læ ...

                                               

Astronomi

Astronomi, stjerne, og nomos, lov) er vitskapen om himmellekamar og fenomen utanfor jordatmosfæren. Han tek for seg utvikling, fysikk, kjemi, meteorologi og rørslene til desse lekamane, i til|legg til utforminga og utviklinga av universet. Fysikk ...

                                               

Analemma

Analemma er i astronomi ei kurve som viser den endrande vinkelavstanden mellom ein himmellekam og lekamen sin middelposisjonen på himmelkula sett frå ein annan himmellekam. Nemninga vert brukt når den observerte lekamen, sett frå standplassen, se ...

                                               

Astrognosi

Astrognosi er kunnskapen om stjernene, den relative stillinga deira, namna deira og grupperinga deira i stjernebilete. Ein astrognost er ein person som har stjernekunne. Namnet kjem av greske astro- og gnosi, som tyder "kunnskap".

                                               

Astronomisk epoke

I astronomi er epoke ein augneblunk i tid der himmelkoordinatane eller baneelementa er spesifisert. For himmelkoordinatane er posisjonen ved andre utrekna ved å sjå på presesjon og eigenrørsle. For baneelement er det naudsynt å ta omsyn til avvik ...

                                               

Astronomisk symbol

Astronomisk symbol vert nytta for å representere ulike himmellekamar, teoretiske konstruksjonar og observasjonar i astronomien. Mange av dei same symbola finn ein att i den vestlege astrologien, som elles nyttar ulike andre former òg. I alkymien ...

                                               

Bibcode

Bibcode er ein identifikator brukt av ei rekkje astronomiske datasystem for å spesifiera litteraturreferansar. Bibcode blei utviklet for bruk i SIMBAD og NASA/IPAC Extragalactic Database, men er no meir utbreidd i bruk – for eksempel i NASA sitt ...

                                               

Det observerbare universet

Det observerbare universet er den delen av universet som er nær nok til at ein observatør kan observere, måle og formulere teoriar om det. For oss på jorda vil dette vere eit kuleforma område der lyset frå periferien akkurat har nådd fram til obs ...

                                               

Ekstragalaktisk astronomi

Ekstragalaktisk astronomi er ei grein av astronomi som omfattar objekt utafor vår eigen galakse, Mjølkevegen. Med andre ord er det studiet av alle astronomiske objekt som ikkje er dekt av galaktisk astronomi. Etter kvart som instrumenta har blitt ...

                                               

Hovudserien

Hovudserien er kurva der hovuddelen av stjernene ligg i Hertzsprung-Russell-diagrammet. Stjerner på dette bandet er kjent som hovudseriestjerner eller dvergstjerner. Dei kaldaste stjernene er dei raude dvergane. Denne lina er så tydeleg fordi spe ...

                                               

J2000.0

J2000.0 er ei epoke som nyttast innan astronomien. Desimalen 0 tyder at det visast til byrjinga av året. Den er den eksakte julianske dagen 2451545.0 TT, eller 12.00 den 1. januar 2000. Dette tilsvarar 1. januar 2000 11.58.55.816 UTC. Etter som s ...

                                               

Jens Olsens verdensur

Jens Olsens Verdensur er namnet på eit avansert astronomisk ur som er sett opp inne på Københavns Rådhus i København i Danmark. Det vart konstruert av Jens Olsen, ein dansk urmakar, låsesmed og astromekanikar, opphavleg finsmed. Uret er mekanisk ...

                                               

Juliansk år

Eit juliansk år er lengda på eit snittår i den julianske kalenderen, 365.25 døgn. Astronomar nyttar stadig julianske år som ein grunneining til efemerideutrekningar, fordi dei gir rask og enkel konvertering til julianske datoar. Legg merke til at ...

                                               

Astronomisk katalog

Ein astronomisk katalog er eit oversyn over astronomiske objekt, typisk gruppert saman fordi dei har liknande type, morfologi, opphav, oppdagingsmåte eller liknande.

                                               

Astronomisk klokke

Ei astronomisk klokke er ei klokke med spesielle mekanismar, visarar og skiver som syner astronomisk informasjon, slik som den relative posisjonen til sola, månen, stjerneteikn i zodiaken og planetane.

                                               

Overgangsnamn

Overgangsnamn er den astronomiske namnekonvensjonen som blir brukt for astronomiske objekt rett etter at dei er oppdaga. Det provisoriske namnet blir som regel erstatta med eit permanent namn så snart forskarane har vorte i stand til å rekne ut o ...