ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 269




                                               

Fontene

Fontene, òg kalla springvatn, er små eller store kunstnerisk utforma innretningar som er laga slik at vatn i rørsle skal gje ei oppleving til dei som ser på. Vatnet kan sprute som strålar opp i lufta, eller renne ut av eller nedetter innretninga, ...

                                               

Inkrustering

Inkrustering er ein overflateteknikk innan arkitektur, møbeldesign og anna dekorativt arbeid. Ved inkrustering graverer, risser eller skjer ein eit mønster ei overflate og fyller det met eit materiale, som kritmasse, stein eller metall. Fyllmater ...

                                               

Landskapsarkitektur

Landskapsarkitektur er planlegging og formgjeving av landskap til ulike føremål. Ein bruker landskapsarkitektur til å utforma offentlege område som veganlegg, parkar og friluftsområde, og privateigedom som hagar og uterom mellom bygningar. Hovudm ...

                                               

Oktogon

Aachenkatedralen 700-talet Mettlacher gravkyrkje, ca 990 San Vitale i Ravenna 526-547 I Nidarosdomen, Trondheim 1200-talet Abteikirche Ottmarsheim 1020-1030 Baptisteriet ved Laterankyrkja i Roma Reist i 315 som rundbygning Essener Dom, Westwerk t ...

                                               

Telefonkiosk

Telefonkiosk er ei lita bu som inneheld ein offentleg telefon. Ein tok til å setja opp slike kioskar i 1910-åra, slik at vanlege folk kunne ta ein telefon når dei ville. Kiosken har éin funksjon; å vera ein plass ein person kan halda ein telefons ...

                                               

Tun

Tun er opphavleg eit romleg omgrep som kjem av samlinga av hus ved ein eller fleire gardar, eller inngjerding av eit tilstøytande område. Tun som romleg skildring nyttast oftast der bruksbygningane ved ein eller fleire gardar står så tett at det ...

                                               

Bergkunst

Bergkunst er eit arkeologisk omgrep brukt om symbol og bilete som er blitt måla, rissa eller skore ut i steinar, fjell eller berggrunn, som regel i førhistorisk tid. Helleristingar er ei form av kunsten der figurar er skorne ut i berget, og er de ...

                                               

Hòlemåleri

Hòlemåleri er bergkunst frå førhistorisk tid laga på veggar i hòler og hellerar. Slike måleri er kjende frå store delar av verda, og nokre av dei er fleire titals tusen år gamle. Dei er dermed blant dei eldste kunstverka i verda. Til forskjell fr ...

                                               

Lascaux

Lascaux er eit gods ved Montignac i Dordogne i Frankrike der fire gutar i 1940 fann ei hole med holemåleri som er 15 000–17 000 år gamle. Lascaux er ein kalksteinsås frå den yngre krittida og hola skil seg ut frå andre grotter i området ved at ho ...

                                               

Akrylfarge

Akrylfarge er ei raskt-tørkande måling der pigmentet er utblanda i ein akrylpolymer. Akrylmåling kan tynnast med vatn, men blir vassfast når den er tørr. Alt etter kor mykje akrylmålinga er tynna med vatn eller tilsett gel, medium eller pasta, vi ...

                                               

ASCII-kunst

ASCII-kunst er det å utnytte bokstavar og andre teikn ein kan skriva på datamaskinar til å danne eit bilde. Namnet ASCII kjem frå ASCII-standarden som inneheld store og små bokstavar og vanlege teikn brukt i engelsk, til saman 95 teikn. Det er og ...

                                               

Collage

Collage eller kollasj er eit heilskapleg bilete som er sett saman av mindre utklipp og materialbitar, ofte i kombinasjon med teikning eller måleri, eller utført heilt digitalt. I vidare forstand vert collage brukt om alle slags kunstariske samans ...

                                               

Det gylne snittet

Det gylne snittet vil seie deling av ei linje eller ei flate i to delar slik at den minste delen står i høve til den største som denne til heile linja eller flata. Uttrykt som φ phi tilsvarar dette eit irrasjonalt tal med verdi φ = 1 + 5 2 ≈ 1, 6 ...

                                               

Fotoapparat

Fotoapparat, fotografiapparat eller kamera er eit mekanisk apparat som gjennom ei linse fangar inn lys på ein film, som seinare kan framkallast til eit bilete på fotopapir. Nye digitale fotoapparat har i staden for film ein digital prosessor som ...

                                               

Glasmåleri

Eit glasmåleri er farga glasbitar som er sett saman med sprosser av bly, slik at dei dannar bilete eller mønster. Glasmåleri spesiel bruka i kyrkjekunst.

                                               

Ikon

Eit ikon, av gresk εἰκών, eikōn "bilete", er ei nemning for religiøse måleri på trepanel i bysantisk stil, og som spesielt har plass i den russisk-ortodokse og den gresk-ortodokse kyrkja. I denne tradisjonen er ikkje ikonet berre ein illustrasjon ...

                                               

Ikonografi

Ikonografi er evna til å forstå innhaldet i kunstverk. Det er eit eige fag innan kunsthistorie. Ikonografi tek for seg symbolske tydingar i kunst, til dømes attributtar, allegorisk tyding og motiv, og prøver lesa kva kunstverket seier om haldning ...

                                               

Illustrasjon

Ein illustrasjon er eit bilete som skal visualisere eller få fram eit bodskap eller ein idé. Vanlegvis vil det seie ein teikning eller eit fotografi som skal forklare, pynte eller tolke eit tekstinnhald. Illustrasjonar er viktige verkemiddel i vi ...

                                               

Imigongo

Imigongo er ei form for biletkunst frå Rwanda. Dette er ei form for veggkunst som tradisjonelt blir måla med tørka kumøkk blanda med ulike naturfargar som raudt, kvitt, grått og svart. Tradisjonelle imigongomåleri har abstrakte mønster av geometr ...

                                               

Indiske bakketeikningar

Indiske bakketeikningar er abstrakte eller figurative kortvarige dekorasjonar laga på bakken med pulver, farga væske eller anna materiale. Slike bakketeikningar har lang tradisjon i India. Dei kan lagast dagleg, i samband med religiøse riter og h ...

                                               

Karikatur

Ein karikatur er ei komisk framstilling av ein person, der spesielle trekk ved utsjånaden eller personlegdomen til personen vert trekte fram og latterleggjorte. Målet med ein karikatur kan vera uskuldig eller vondsinna humor, eller å latterleggje ...

                                               

Kineseri

Kineseri eller chinoiserie er ei stilform innan europeisk kunst. Ho braut gjennom på 1600-talet, og var prega av etterlikning av kinesisk kunst, ofte nokså fantasifullt slik at avstanden mellom det europeiske kinabilde og realitetane i dag er nok ...

                                               

Klistremerke

Klistremerke er eit stykke papir eller plast som er påtrykt bilete eller tekst og utstyrt med lim på baksida. Bak er det vanlegvis òg eit beskyttelsesark for å hindra at limet blir øydelagd før bruk. Klistremerke kan enkelt limast på ulike gjenst ...

                                               

Mosaikk

Mosaikk er ei form for biletkunst der ein fester fleire farga småbitar av stein, glas eller metall til eit underlag av mørtel eller liknande for å danna eit mønster eller eit figurativt bilete på ei flate. Mosaikk kan til dømes brukast til å pynt ...

                                               

Motiv i bilde

Motiv er tankar, opplevingar eller inntrykk som blir emne for kunstnarleg behandling og attgjeving. Det kan ganske enkelt vera det ein attgjev i måling, teikning eller fotografi, eller ein del av eit mønster. Eit motiv kan vera eit heilt synsinnt ...

                                               

Målar

Målar er ein yrkestittel som kan brukast om yrkes- eller handverksmålarar, som måler bygningar, interiør, konstruksjonar, fartøy og liknande, og om kunstmålarar som måler bilde. Blant yrkesmålarane er det utøvarar både innan gamle handverksfag og ...

                                               

Målarkunst

Målarkunst er ei form for biletkunst som går ut på å laga måleri gjennom å festa fargestoff til ei overflate på kunstferdig vis. Dei som lagar måleri vert kalla målarar, eller kunstmålarar, dersom ein vil skilja dei frå yrkesmålarar. Mange reknar ...

                                               

Måling

Måling er ei generell nemning på fleire typar flytande produkt som vert nytta til å legge pigment på overflater. Måling består av bindemiddel, tynningsmiddel, fargestoff og ymse tilsetningar. Den viktigaste komponenten er bindemiddelet, som både ...

                                               

Royal Academy of Arts

Royal Academy of Arts er ein britisk kunstinstitusjon som har sitt hovudkontor i Burlington House i bydelen Piccadilly i London i Storbritannia. Institusjonen er ein av dei leiande kva gjeld biletkunst i Storbritannia. Royal Academy er frittståan ...

                                               

Skulptør

Ein skulptør eller bilethoggar er ein kunstnar som er spesialisert i å lage tredimensjonal kunst: skulpturar, relieff og statuer. Ein skulptør kan arbeide med ulike material, som stein, leire, gips, bronse og tre.

                                               

Teikning

Teikning i kunstnarisk meining er eit bilete framstilt ved rette og krumme linjer, ofte utført på papir ved hjelp av blyant, tusjpenn, teiknekol, fargestift eller anna, og kan vere ein meir eller mindre realistisk attgjevnad av motivet, fri fabul ...

                                               

Triptykon

Triptykon eller triptyk er eit tredelt måleri med ein midtdel og to sidefløyer som kan lukkast over midtdelen som dører. Altarskåpa utvikla seg frå triptykon og har vore nytta som kyrkjekunst frå 1300-talet. Fløyene/dørene vart stengde og opna ti ...

                                               

Utskjering

Utskjering er ein teknikk der ein bruker ulike reiskapar til å laga mønster, bilde, skriftteikn og symbol i eit materiale ved å skjera eller rissa bort noko av det. Ein kan skjera ut alle materiale som er solide nok til å halda på forma si når ei ...

                                               

Glamourfotografi

Glamourfotografi er ein fotografisjanger der motiva, som vanlegvis er kvinnelege, vert portretterte på ein romantisk eller seksuelt forførande måte. Motiva kan vere fullt påkledde eller halvnakne, men glamourfotografi går ikkje så langt som til å ...

                                               

Harmoni

Harmoni er eit musikalsk omgrep for tonar som kling samstundes, i eit regelbunde rytmisk mønster. Det kan også vere anna som opptrer i samklang. Ei meir spesifikk variant av den første tydninga er akkord. Det er vanleg å beskrive harmonikken som ...

                                               

Musikkvitskap

Musikkvitskap eller musikologi er studiet av musikk frå eit vitskapleg standpunkt. Musikkvitskapen omfattar mellom anna musikketiologi, musikkestetikk, musikketikk, musikkteori og musikkhistorie.

                                               

Venleik

Venleik er ein karakteristikk av ein person, ein stad, eit objekt eller ein ide som gjev ei sanseoppleving av glede, meining eller tilfredsstilling. Venleik er studert som ein del av estetikk, sosiologi, og kultur. Som kulturelt omgrep har venlei ...

                                               

Agaseke

Agaseke, agaseki eller igiseke er ei mønstra korg med lok frå Rwanda og Burundi. Korga er eit særs fint handarbeid laga av kveilar av tørka plantemateriale i ulike fargar. Kveilane er sydd fast til ei spiralrame, og sett saman slik at dei dannar ...

                                               

Blonde

Blonde er ei samlenemning for gjennombrotne tekstilvarer som ofte er bandforma. Dei kan vera knytte, vovne, broderte, hekla eller strikka, anten for hand eller med maskin. Blonder blir ofte nytta som bordar til å pynta andre tekstilar, men kan og ...

                                               

Julekrybbe

Julekrybbe er ei nemning på ei kunstnarleg framstilling av hendingane då Jesus vart fødd i Betlehem. Ei julekrybbe vert gjerne utgjort av figurar utskorne i tre, til minne om hendingane skildra i Juleevangeliet. Julekrybber vert nytta i samband m ...

                                               

Lappeteknikk

Lappeteknikk er ein saummåte der ein syr mindre tekstil- eller skinnbitar saman til større arbeid. Ein kan sy bitane saman langs kantane eller leggja dei lagvis oppå kvarandre. Ferdige arbeid kan få eit bakstykke og vatterast i ein prosess kjend ...

                                               

Madhubanikunst

Madhubani er namnet på ein type biletkunst hovudsakleg utført av kvinner frå Mithila, eit område som ligg nord i den indiske delstaten Bihar, nær grensa til Nepal. Stilen har namn etter landsbyen Madhubani, men blir også laga av kunstnarar frå an ...

                                               

Tvillingbolle

Tvillingbolle er eit drikkekar som består av to bollar som heng saman i sida. Tvillingbollar blei brukt på bygdene i Noreg på 1600-, 1700- og 1800-talet til å drikka øl av. Dei er utskorne av eitt stykke tre, og det er opning i veggen mellom dei ...

                                               

Barking for konservering

Barking er ein konserveringsprosess som vert brukt for å gjere huder, segl og fiskereiskapar av naturfiber haldbare. Ein nyttar garvesyra i bork som konserveringsmiddel. Barking, vegetabilsk garving, av huder har vorte utført av bønder og fiskara ...

                                               

Emalje

Emalje er eit hardt, tynt, glasaktig materiale nytta som overtrekk på metalloverflater. Nemninga kan også brukast om tannemalje, som er det harde, kvite overflatebelegget på tenner. Ordet emalje kan også brukast om metallarbeid som er utsmykka me ...

                                               

Garving

Garving er ein reinse- og konserveringsprosess der hud vert omdanna til lêr. I garveprosessen kan ein bruke vegetabilske, mineralske eller animalske garvestoff. Vegetabilsk garving var kjend heilt attende til førhistorisk tid, semsgarving er kjen ...

                                               

Handtein

Handtein er ein reiskap til spinning. Ein handtein er vanlegvis sett saman av ein lang, kvass pinne og eit relativt tungt, rundt spinnehjul som til dømes kan vere av kleberstein. Reiskapen har vore i bruk i svært lang tid. Spinnehjulet skal ha ko ...

                                               

Hattemakar

Hattemakar er ein handverkar som lagar hattar, særleg herrehattar. I moderne norsk bruker ein gjerne omgrepet modist om ein daglært person som utformar hattar, då særleg damehattar. Allereie i 1363 var det registrert eit hattemakarlaug i Nürnberg ...

                                               

Hestesko

Hestesko er eit U-forma stykkje av anten jarn, stål, aluminium, gummi, plast som vert spikra eller limt til hovane på hest for å redusere slitasjen på hovane og gje føtene betre feste. Tidlegare var hestesko hovudsakleg laga av jarn, og vart fest ...

                                               

Intarsia

Intarsia er ein handverksteknikk og ei kunstform der ein legg 1 millimeter tynne finérark frå ulike typar tre saman for å skapa mønster på eit møbel. Det kan òg brukast til å laga frittståande bilete. Ved å skjera gjennom parvise lag med ulik fin ...