ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 267




                                               

Tresko

Tresko, eller klogger, er sko som er laga heilt eller delvis av tre. Dei kan vere uthola av eitt trestykke, eller dei kan ha sole av tre og overdel av lêr eller eit anna materiale.

                                               

Truger

Truger eller snøsko er rammer med flettverk som ein kan festa på føtene for å hindra at ein søkk ned i laus og djup snø. Moderne truger har ofte ei ramme av aluminium og heil trøflate av kunststoff med bindingar. Den eldre typen truger hadde ramm ...

                                               

Tøffel

Tøffel er fottøy laga av mjuke materiale som hovudsakleg blir brukt innomhus. Tøflar er ofte behagelege, laustsitjande sko som kan dekkja heile eller delar av foten. Nokre når også eit stykke opp på leggen. Tøflar kan brukast for å halda føtene v ...

                                               

Zori

Zori er japanske sandalar, laga av brokadestoff og vovne risstrå, eller i moderne tid vinyl. Dei er mjukare enn getaer, og blir brukte om sommaren saman med kimono. Forma på sålen er som regel firkanta for menn og avrunda for kvinner. Zoriane bli ...

                                               

Dupatta

Dupatta er eit langt sjal, skjerf eller slør som blir brukt på ei rekkje ulike måtar i sørindisk klesdrakt. Dupattaen kan brukast til å dekkja til hovud, ansikt, armar eller bryst, eller berre draperast om halsen eller over ei skulder som eit lan ...

                                               

Slips

Slips er eit avlangt tøystykke knytta rundt halsen under skjortekragen, der endane heng ned framme på brystet. Slips kan vera sydde, strikka, hekla, bandvovne og anna. Dei vanlegaste typane er av vove stoff og kan vera fora. Form og breidd kan va ...

                                               

Barett

Barett er eit hovudplagg med flat pull som var utbreidd i Europa i mellomalderen. Den vide, mjuke hatten kunne vera rundt, firkanta eller stundom åttekanta. Barettar blir i dag berre brukt ved særskilde seremonielle høve. Moderne avleiingar er al ...

                                               

Frygisk hue

Frygisk hue er ei mjuk, kjegleforma topphue med framoverhengande topp og øyrelappar, som i antikken vart bruka av grekarane i Litleasia og stundom finst i antikke kunstverk. Fridomshua under den franske revolusjonen var ei slags frygisk hue, og h ...

                                               

Hanfu

Hanfu er den tradisjonelle drakta nytta av han-kineserar i fleire hundreår før mandsjuar grunnla Qing-dynastiet i 1644 og innførte nye klesskikkar i Kina. Kledestilen har endra seg gjennom tidene, men er typisk sett saman av to eller fleire drakt ...

                                               

Kyse

Kyse eller køyse er ei hette med band ein kan knyte under haka. Kysa er eit hovudplagg som ikkje sit fast i andre klesplagg. Det dekkjer gjerne nakken og øyrene og toppen av hovudet, men ikkje panna. Det kan ofte vera vattert. Plagget er i dag sæ ...

                                               

Livstykke

Liv eller livstykke er klede ein har rundt livet, brystet og over skuldrene, som regel utan erme. Plagget kan vera frittståande eller del av eit anna plagg, som ein kjole. Det finst både som over- og undertøy. Livstykket er hovudsakleg blitt bruk ...

                                               

Serk

Serk er eit langt, lausthengjande underplagg til å trekkja over hovudet som var mykje brukt i Europa i historia. Plagget kan likna på ei vid, sid skjorte eller ein kjortel. Ordet blir brukt både om underkjolar brukt av kvinner frå mellomalderen o ...

                                               

Barretina

Barretina er ei spansk poseforma lue av ull. Ho har tradisjonelt blitt brukt av menn frå nordlege delar av Middelhavet. I dag er ho eit viktig katalansk symbol. Dagens barretina er vanlegvis raud på fargen, men lilla har også vore vanleg. Histori ...

                                               

Baskarlue

Baskarlue eller alpelue er eit hovudplagg utan skygge eller brem, tidlegare kunne det vera strikka, no helst av ullfilt. Det har eit militært motstykke i bereten. Lua har eit sveitteband, og det er vanleg at dette er bretta opp når lua blir boren ...

                                               

Fess

Fess er eit hovudplagg av filt med tilnærma sylinderforma pull og utan brem. Det har rimeleg flat topp og ein dusk. Det moderne hovudplagget er som regel raudt på farge. Det er knytt til middelhavslanda, og har namn etter byen Fez i Marokko. Hovu ...

                                               

Finlandshette

Finlandshette eller balaklava er eit hovudplagg som dekkjer heile hovudet bortsett frå fjeset, eller mange gonger berre viser augo. Hettene er tradisjonelt av ull, men kan òg lagast av andre material. Dei kan normalt rullast opp slik at dei kan b ...

                                               

Hatt

Hatt er eit hovudplagg med ein viss stivleik eller eiga form. Hattar kan lagast av ulike materiale, som tekstil, skinn og strå, og kan ha ulike utformingar, som regel med ein pull som sit på hovudet, gjerne også ein brem som stikk ut frå nedre de ...

                                               

Hue

Hue eller huve, òg kalla lue eller luve, er eit mjukt hovudplagg som, til skilnad frå hatt, ikkje har brem, men kan ha skugge. Huer finst ei mengd variantar for born og vaksne, kvinner og menn, både historiske, seremonielle og moderne. Før vart h ...

                                               

Kalott

Ein kalott er ei tettsittande, rund hue utan brem som berre dekker issen. I Europa vart kalott nytta av både borgarar og embetsmenn på 1500- og 1600-talet. Som ein del av embetsdrakta vart kalotten òg boren av det romersk-katolske presteskapet. F ...

                                               

Maske

Maske er eit ansiktplagg, eit laust dekke framfor ansiktet, ein kan bruka som vern, kamuflasje eller i samband med rituale, opptredenar, underhaldning og leik. Ein har brukt masker sidan oldtida og over heile verda, både til praktiske og seremoni ...

                                               

Nikab

Nikab er eit hovudplagg som dekker heile andletet, men ikkje auga. Plagget vert bore av nokre muslimske kvinner som ein del av ein heldekkende hijab. Plagget vert brukt mykje i delar av Midtausten, men kan òg finnast brukt i Nord-Afrika, Søraust- ...

                                               

Påskehatt

Påskehatt er eit hovudplagg laga til eller teke i bruk ved påske. Han er særleg viktig i britisk og USA-amerikansk kultur. Tidlegare var det vanleg få nye klede til påske mange stader. På 1800-talet fekk ein ny eller fornya hatt ei viktig stillin ...

                                               

Rumál

Rumál er eit indisk ord for lommetørkle. Det viser ofte til eit tørkle brukt som hovudplagg for gå inn ein heilag stad innan sikhismen og i nokre delar av hinduismen. Rumálen blir bruka av mannlege sikhar som klipper håret sitt så vel som av andr ...

                                               

Skjermhue

Skjermhue eller skjermlue er ei hue med skjerm framme. Skjermen er ofte blank, og huva kan då kallast "svartskjermhuve", eller "skipperhuve". Skjermhue og skuggehue blir også kalla kaps av engelsk cap eller caps.

                                               

Sydvest

Sydvest er eit tettsitjande hovudplagg som skal verne hovud, andlet, nakke og hals mot vatn i regnvêr og på sjøen. Sydvestane er laga av oljelerret eller anna vasstett material og har ein brei brem som heng ned i nakken og som dannar ein skugge f ...

                                               

Sykkelhjelm

Ein sykkelhjelm er ein hjelm laga for å verne kraniet ved sykkelulykker. Hjelmen er som oftast eit ganske luftig hovudplagg av lette syntetiske material, som vil redusera hovudskader viss ein slår hovudet medan ein har på seg hjelmen. I tidsskrif ...

                                               

Tiara

Tiara viser til ulike former for hovudpryd som er blitt brukte sidan oldtida. Opphavleg var tiara ein høg og spiss hovudpryd brukt av assyriske og persiske fyrstar. Han hadde kjegleform og var pynta med juvelar. Seinare blei ordet brukt om den kj ...

                                               

Anorakk

Ein anorakk eller parkas er ei vindtett jakke med hette og utan opning framme. Plagget er oppfunne av inuittar, som brukte det utandørs, til dømes når dei jakta eller reiste i kajakk. Anorakken vernar godt mot kulde på mange minusgrader, og blei ...

                                               

Busserull

Busserull er ei lett trøye som frå 1800-talet er blitt brukt som tradisjonelt arbeids- og kvardagsplagg, særleg av menn. Busserullen har form av ein kittel med firkanta bak- og framstykke og ganske vide erme. Plagget har vanlegvis knappar eller s ...

                                               

Cape

Cape er eit armlaust kort, knelangt eller langt kappeliknande klesplagg, med eller uten krage, av og til med hette. Ein kan festa capen i halsen, knappa han framme eller ta han på over hovudet. Ordet cape kjem frå engelsk frå gammalfransk cape, c ...

                                               

Frakk

Frakk er eit kne- eller fotsidt klesplagg som dekker overkroppen og er meint for utandørsbruk. Det finst frakkar i ulike lengder, nokre som går ned til livet, nokre som går ned til knea og nokre som går ned til anklane. Frakkar er ofte av tjukt, ...

                                               

Genser

Genser er eit langerma strikkeplagg til overkroppen som ein tek på og av seg ved å trekka det over hovudet. Ein har gjerne genser på oppå andre klede, og kan bruka han både som inneplagg eller ytterplagg. Genser er som regel eit nokså laust, mjuk ...

                                               

Jakke

Jakke er eit klesplagg for overkroppen som kan opnast og lukkast over brystet og magen. Jakker har ermer, som regel lange, og går gjerne til rundt livet eller noko nedanfor.

                                               

Sjal

Sjal er eit klede som ein kan ha på seg laust over skuldrene, armane og eventuelt hovudet. Det er eit enkelt klesstykke som kan vera forma som eit meir eller mindre avlangt rektangel, eit kvadrat som ein kan bretta til ein trekant, ha trekantform ...

                                               

Skjorte

Skjorte er eit klesplagg for overkroppen med krage og lange eller korte erme og opning ved bringa eller nedover heile framsida. Skjorter blir gjerne lukka med knappar i opningen. Knappar kan også brukast til å halda nede snippen av kragen og til ...

                                               

Trøye

Trøye er klede til å ha på overkroppen som finst i mange utformingar. Dei kan brukast som undertøy, mellomlag eller sitja ytst, som dag- eller nattklede. Det finst ermelause, kort- og langerma trøyer. Dei når gjerne til livet men kan også vera le ...

                                               

Klesvask

Vaskeautomat, myntvask Bryggepanne, bryggarhus, vaskekjellar Banketre, vaskebrett Flekkfjerning Vaskemaskin Tøymjuknar Blautlegging Såpe, vaskemiddel Klesklype, klessnor Vrimaskin, sentrifuge, tørketrommel Mangletre, tøyrulle, strykejern Forvask ...

                                               

Klesklype

Klesklype er ein reiskap for å halda klede på plass på ei snor slik at dei kan tørka. Klesklyper kan også ha andre bruksområde, til dømes knytt til musikkinstrument, fotografi eller film. Klesklyper kan vera av tre, plastikk eller metall, og kan ...

                                               

Mangletre

Eit mangletre eller manglebrett n) er ei glatt, flat trefjøl med handtak. Oftast var det eit handtak, men stundom to. Ho vart saman med ein rundt trestokk, ein manglestokk eller ein kavle, nytta til å glatte lintøy. Manglestokkane var gjerne 5 - ...

                                               

Stryking

Stryking og glatting av klede vert utført for få kleda glatte etter vask, og under og etter sying. Prosessen vert utført med eller utan oppvarming. Glatting utan varme er særleg effektiv på lin. Dei stive fibrane vert pressa saman og gir tekstile ...

                                               

Valking

Valking er ein teknikk som går ut på å behandla vove ullstoff for å gjera det tett og tjukt. Ein valkar stoffet i våt tilstand, til dømes med varmt såpevatn. Ved valkinga vert ulltøyet stampa eller gnidd mellom rifla valsar slik at overflata filt ...

                                               

Vaskebrett

Vaskebrett er ei bølgjeforma rifla plate til å gni tøyet på når ein vaskar klede for hand. Vaskebrett kan også brukast som musikkinstrument, særleg innan fleire typar nordamerikansk folkemusikk. I overført tyding kan "vaskebrett" visa til ein mag ...

                                               

Dress

Dress er ein klesdrakt for menn sett saman av jakke, bukse og eventuelt vest. Den moderne dressen har lausthengjande, komfortabel jakke og typisk vest og bukser i same tøy. Han blei populær til uformell bruk i England i 1860-åra, og nådde Norge e ...

                                               

Kaftan

Kaftan er ein fotsid frakk eller kjortel med vide erme. Kaftan vert brukt som overplagg for menn og er tradisjonelt boren i Tyrkia, Midtausten og Sentral-Asia. Kaftanar kan vere heile framme eller utstyrde med opning og knappar. Det er ingen regl ...

                                               

Kjole

Kjole er eit klesplagg for kvinner med liv og skjørt i eitt. Utforminga av kjolar og lengden på skjørtet kan variera mykje mellom tidsperiodar og kulturar. I samansetjingar kan ordet kjole kan også visa til gallaantrekk for menn sjå kjole og kvit ...

                                               

Bikini

Bikini er todelt badetøy for kvinner som også kan brukast til solbading, strandliv og anna. Ein bikini består av ein overdel til brystet, ofte forma som ein behå, og eit nederplagg, ofte forma som ei truse. Snitt, fargar, mønster og material kan ...

                                               

Krinoline

Krinoline er eit avstiva underskjørt for kvinner frå 1800-talet, typisk med form som eit klokkeforma stativ. Krinolinen oppstod på 1820-talet og var i bruk til byrjinga av 1870-åra. Motedrakten som blei boren over underskjørtet blei kalla krinoli ...

                                               

Gho

Gho er den tradisjonelle mannsdrakta i Bhutan, laga av ein knelang frakk festa med eit belte, kera, rundt livet. Til festbruk tek ein også på ei skjerf kalla kabney. Drakta har opphav i folkegruppa drukpa, og bruk av drakta blei oppmuntra gjennom ...

                                               

Kimono

Kimono er namnet på den japanske nasjonaldrakta. Nemninga viser i dag til ei ankelsid eller lengre kåpe med vide erme som hovudsakleg blir brukt av kvinner. Ein kimono er utforma med rette linjer som gjev han ei T-form i utstrekt tilstand. Når ei ...

                                               

Babydoll

Ein babydoll er ein kort, laustsitjande nattkjole eller neglisjé, ofte med tilhøyrande underdel. Han kan vera nattklede for kvinner, og kan ha ekstra pynt blonder, rysjar, band og sløyfer, maraboudun, skulderstroppar eller formande behåkoppar. Pl ...