ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 264




                                               

It-jente

It-jente eller engelsk It girl er vanlegvis ei nemning på unge kvinner som får mykje plass i media. Ordet "it" har her tydinga det, det vil seia ein spesiell personleg eigenskap, vanlegvis sjarm, karisma eller tiltrekkingskraft, særleg sex appeal.

                                               

Mosfilm

Mosfilm er eit russisk filmselskap. Mosfilm blei oppretta i 1920 då to private selskap blei nasjonaliserte. Det er rekna som det største og eldste filmselskapet i Russland og Europa som enno er verksamt. Det fekk sitt noverande namn i 1935. Selsk ...

                                               

Warner Bros. Studios, Leavesden

Warner Bros. Studios, Leavesden er eit britisk filmstudio i Hertfordshire. Det held til i Rolls Royce gamle fabrikk på Leavesden Aerodrome, rett utanfor Watford. Studioet er eit av dei få i landet som kan handtere store produksjonar. Den fyrste f ...

                                               

Teiknefilm

Ein teiknefilm er ein kort animert film for kino eller fjernsyn som har ein eller anna slags form for handling eller tema. Tidlege teiknefilmar vart teikna for hand, men moderne teikneserier vert gjerne laga ved hjelp av datamaskiner.

                                               

Biletrøyr

Biletrøyr eller bilderøyr er eit katodestrålerøyr i fjernsynsapparat som gjer spenningsvariasjonar om til variasjonar i lysintensitet, slik at dei elektriske impulsane blir omgjorde til bilete.

                                               

Nusrat Fateh Ali Khan

Ustad Nusrat Fateh Ali Khan var ein pakistansk qawwali-musikar. Han er best kjend for å ha teke denne tradisjonelle musikkforma til eit internasjonalt publikum og smelta henne saman med andre tradisjonar til verdsmusikk. Samstundes utmerka han se ...

                                               

Angélique Kidjo

Angélique Kidjo er ein songar frå Benin med tilhald i Frankrike. Musikkstilen hennar er klart vestafrikansk, men inneheld òg mange element frå amerikanske og europeiske tradisjonar. Ho vert rekna som ein av dei store representantane for verdsmusi ...

                                               

Susheela Raman

Susheela Raman er ein australsk songar og låtskrivar av indisk opphav. Raman blei fødd i London av tamilske foreldre frå India, men flytta som barn til Australia med familien. Ho studerte og opptredde med sørindisk karnatisk song, men blei frå te ...

                                               

Anoushka Shankar

Anoushka Shankar er ein britisk sitarspelar og komponist av indisk opphav. Ho har verka innan indisk og vestleg klassisk musikk, jazz og elektronika. Anoushka Shankar er dotter av sitarspelaren Ravi Shankar, som også var den første musikklæraren ...

                                               

Baba Jaga

Baba Jaga er ei kvinneliknande framtoning som er kjent frå ei stor mengd russiske og polske folkeeventyr, og som ein reknar med har opphav i førkristen slavisk mytologi. Eit viktig drag ved ho er at ho skil seg frå dei menneskelege kvinnene ved a ...

                                               

Erotisk eventyr

Erotisk eventyr er ei form for eventyr med erotisk eller pornografisk innhald. Innan eventyrklassifiseringa høyrer desse eventyra til i sjangeren skjemteeventyr. Erotiske folkeeventyr er truleg like gamle som dei ikkje-erotiske eventyra, men har ...

                                               

Eventyr om det dumme trollet

Eventyr om det dumme trollet er ei gruppe eventyr som handler om eit overnaturleg vesen, som eit troll eller djevelen, som blir narra av eit menneske. Dei har AT-nummer 1000-1199. Det kanskje best kjende norske eventyret innan denne gruppa er "As ...

                                               

Eventyrsamlar

Eventyrsamlarar er folk som får andre til å fortelja eventyr og anna folkedikting og deretter skriv dei ned. Velkjende eventyrsamlarar er Asbjørnsen og Moe og brørne Grimm.

                                               

Folkeeventyr

Eit folkeeventyr er ein type eventyr som har vorte spreidd gjennom munnleg tradisjon og ikkje har nokon kjend forfattar. Dette skil folkeeventyret frå kunsteventyret. Folkeeventyr byrjar ofte med: "Det var ein gong.".

                                               

Legendeeventyr

Legendeeventyr eller religiøse eventyr er ei form for eventyr som minner om legender, men gjerne er mindre alvorlege enn desse. Eventyra handlar om namngjevne personar, til dømes om gudar eller helgenar, og har ofte eit tydeleg religiøst innhald. ...

                                               

Martin Kvennavika

Martin Kvennavika er hovudpersonen i ein serie lygesoger skriven av forfattaren, humoristen og fargehandlaren Olaf Berg frå Steinkjer. Desse tekstane vart utgjevne i form av 13 bøker i tidsbolken 1899 til 1922. Utval av tekstane vart utgjevne i 1 ...

                                               

Novelleeventyr

Novelleeventyr eller romantiske eventyr er ein type eventyr med fleire episodar som liknar undereventyr i oppbyggingar, men har lite eller inkje overnaturleg eller fantastisk innhald. I staden kan dei innehalda mirakuløse samantreff og usannsynle ...

                                               

Reve-enka

Reve-enka er eit norsk dyreeventyr frå Asbjørnsen og Moe si samling av norske folkeeventyr utgjeve frå 1841 til 1844. Eventyret er eit av dei mest folkekjære Asbjørnsen og Moe har samla inn, og blir sett på som eit klassisk norsk eventyr. Reve-en ...

                                               

Skjemteeventyr

Skjemteeventyr er ein type eventyr som har humor, skjemt og spott som viktige verkemiddel. Desse eventyra har få eller ingen overnaturlege innslag, men har hatt som hovudfunksjon å underhalda og vekka latter hjå tilhøyrarane. Skjemteeventyr har n ...

                                               

Sneedronningen

"Sneedronningen" eller "Snedronningen" er eit eventyr av H.C. Andersen frå 1845. Dette eventyret var inspirasjonen til Disney-filmen Frozen frå 2013. Historia er delt inn i sju delar, og handlar om den vesle jenta Gerda som dreg ut i verda for å ...

                                               

Snøkvit

Snøkvit er ein eventyrskikkelse frå eit europeisk folkeeventyr, med kongsdottera Snøkvit som hovudperson. Eventyret fortel korleis stemora, som er dronning i landet og dessutan heks, prøver å drepe Snøkvit. Det er særleg blitt kjent i den tyske v ...

                                               

Spikarsuppe

Spikarsuppe kan vera ei tynn suppe kokt på enkle ingrediensar, eller noko laga av "ingenting" som i eventyret om fanten som narrar ei gjerrig kjerring til å "koka suppe på ein spikar". Eventyr om spikarsupper er klassifisert som type 1548 i Aarne ...

                                               

Svenske folkeeventyr

Svenske folkeeventyr på svensk blir svenska folksagor. Dei er fantastiske forteljingar. Somme kan vere verdifulle og formidle sider ved kulturarven, slik kulturpsykologen Jerome Bruner skisserer i boka The Culture of Education. Forteljingar struk ...

                                               

Aarne-Thompson-systemet

Aarne-Thompson-systemet eller AT-katalogen er eit klassifikasjonssystem for folkeeventyr utarbeida av Antti Aarne og Stith Thompson. Han byggjer på ulike handlingsmønster og motiv som går att i eventyr frå ulike kulturar. Eventyra blir sorterte e ...

                                               

Jean de La Fontaine

Jean de La Fontaine var den mest kjende franske forfattarane av fablar og ein av dei mest lesne franske poetane på 1600-talet. Han er kjend først og fremst for sine Fablar, som blei eit litterært forbilete for påfølgjande fabulistar over heile Eu ...

                                               

Arion

Arion av Methymna var ein legendarisk gresk diktar frå øya Lésvos som levde rundt år 625 f.Kr. Han var særskild dyktig, og har fått æra for å ha utvikla diktforma dithyrambos. Instrumentet hans var ein kithara, ei form for lyre. Diktaren heldt ti ...

                                               

Io

Io er ei av elskarinnene til Zevs i den greske myteverda. Ulike kjelder gjev henne ulike opphav; det er vanleg å seia at ho var dotter til Inakhos, elveguden som grunnla Argos, og dermed ei elvenymfe. Alt gjekk bra til kona Hera nesten tok Zevs p ...

                                               

Svarte-Mathilda

Svarte-Mathilda er ein figur ei vandrehistorie som minner mykje om historia om Bloody Mary. Eit demonisk vesen som gøymer seg i spegelen, og kan manast fram ved å seie namnet hennar eit visst tal gonger, som oftast sju, sjølv om nokre variantar a ...

                                               

Chanson

Chanson er eit fransk ord for song. Det finst både tradisjonelle og moderne former, frå mellomalderen og renessansen fram til i dag. dei moderne, tradisjonelle chansons vert ofte akkompagnert av eit trekkspel. Ordet nyttast elles i fleire samanhe ...

                                               

Kuplett

Kuplett er ein type humoristisk eller satirisk song som kan vera del av revyar, operetter og liknande. Det franske couplet tyder eigentleg berre rima versepar.

                                               

Den kvite hesten frå Uffington

Den kvite hesten frå Uffington er ein oldtids åsfigur som strekkjer seg over åsane i Berkshire. Teikninga er særs gammal, og blir omtalt ei eventyrbok frå 100-talet e.Kr. Hesten har òg vore gjenstand for ei mengd teoriar, der den merkelegaste er ...

                                               

Nazcalinjene

Nazcalinjene er "geoglyfar", store figurar laga som riss i ørkenoverflata på pampasen ved byen Nazca i Peru. Dei strekkjer seg ut frå Nazca mot byen Palpa over ein distanse på nær 60 km. Området er ekstremt tørt og sjeldan utsett for vind, delar ...

                                               

Paracas candelabro

Paracas candelabro er ein geoglyf, ein over 120 meter høg figur laga med kraftige riss ei skråstilt ørkenoverflate på vestsida av Paracas-halvøya i Ica-regionen i Peru. Figuren er kunstferdig utforma, liknar ein trearma lysestake og ligg vendt ut ...

                                               

Amfitrite

Amfitrite er ei sjøgudinne i gresk mytologi. Ho held ein fisk eller ein trident i handa, liksom ektefellen Poseidon. Amfitrite var mellom anna mor til havmannen Triton, sjødyr og sjømonster. Ho er òg kjent som Halosydne gamalgresk Ἁλοσύδνη, som b ...

                                               

Guden Neptun

Neptun var havguden i romersk mytologi. Han var motstykket til den greske guden Poseidon. Planeten Neptun er kalla opp etter guden. I kunst frå antikken og seinare, og som allegorisk figur, blir Neptun ofte avbilda som ein eldre mann med skjegg o ...

                                               

Okeanider

Okeanider er ei gruppe hav- eller vassnymfer i gresk mytologi. Dei er døtrer av titanane Okeanos, ei lekamleggjering av urstraumen som omsluttar verda, og Tethys, opphavet til ferskvatn. Okeanidene er ein type undriner - kvinnelege, menneskeforma ...

                                               

Protevs

Protevs er ein tidleg havgud i gresk mytologi. Han kunne føreseia framtida. Ifølgje Odysseen av Homer budde Protevs på Faros utanfor Egypt og vakta selane til Amfitrite. På heimvegen frå Troja tvinga Menelaos han til å fortelja om framtida, men P ...

                                               

Rån

Rån, norrønt Rán, er ei gudinne eller gyger i norrøn mytologi som har makt over havet. Ho er gift med havguden Æge og har saman med han ni døtrer, havbølgjene. Rån tek imot dei som druknar på sjøen. Ho har eit fiskenett som ho kan fanga sjøfarand ...

                                               

Yemoja

Iemanja, Yemana og Yemoja er nokre av fleire namn på ei havgudinne dyrka i Vest-Afrika og i den afrikanske diasporaen i Amerika, særleg i Brasil, på Cuba og Haiti. Nokre av skikkelsane hennar er påverka eller smelta saman med andre afrikanske gud ...

                                               

Æge

Æge, norrønt Ægir, er herskaren over havet i norrøn mytologi. Han er gift med Rån, og saman har dei ni døtrer, havbølgjene. Han er ofte kalla ein jotun, og omtalt som sonen til jotunen Fornjótr, som var konge av Finland, og bror til Logi og Kári. ...

                                               

Boknefisk

Boknefisk, av verbet bokne, bli halvtørr er fisk som er halvtørka etter å ha vore hengt opp nokre døgn i friluft. Boknefisk vert framstilt på ulike måtar: Usalta fisk kan bli hengt på hjell som tørrfisken, men bli tatt ned for konsum etter omtren ...

                                               

Feast of the Seven Fishes

The Feast of the Seven Fishes, også kjend som The Eve, er ei italiensk-amerikansk julaftanfeiring der ein serverer ulike fisk- og sjømatrettar. Vanlegvis serverer ein sju ulike rettar til måltidet, men talet kan variera.

                                               

Filet

Filet er lange, smale kjøttstykke som blir skorne ut langs ryggrada på slakt av storfe, vilt og svin. Fileten er i hovudsak henta frå den lange ryggmuskelen, indrefileten frå store lendemuskel. Filet blir òg brukt om reinskorne, beinfrie stykke a ...

                                               

Fisk

Fisk er kaldblodige virveldyr som lever i vatn. Dei har finnar, skjel og spord, og pustar for det meste med gjeller. Det finst opp mot 30.000 fiskeslag, og dei lever overalt der det finst vatn. Som biologisk systematisk omgrep er ordet unøyaktig, ...

                                               

Fiskemjøl

Fiskemjøl er mjøl produsert av inntørka fiskeavfall, overskotsfisk og av slik fisk som ikkje vert rekna som mat for menneske. Tidlegare vart fiskemjøl laga av fisk eller fiskeavfall som vart tørka naturleg i lufta, men no vert mjølet laga av kuns ...

                                               

Kaviar

Kaviar er ei matvare laga av rogn frå visse fiskeslag, hovudsakleg stør. Som det beste kaviarslaget reknar ein rogn frå sterletten. Elles bruker ein rogn frå mange ulike fiskeslag til å laga kaviar. Kaviar kan etast ukokt, frisk eller salta.

                                               

Klippfisk

Klippfisk eller kleppfisk er fisk, vanlegvis av torskefamilien, som er salta og deretter flattørka. Klippfisktørking vart oppfunnen av spanske fiskarar ved Newfoundland som trong ein god konserveringsmetode for å kunna frakte med seg fisk attende ...

                                               

Paella

Paella er ein spansk rett av kokt ris med olivenolje og safran som kan vera iblanda skaldyr, blekksprut, fisk, fugl og grønsaker. Paella stammar frå Valencia-området og er eigentleg det valensianske namnet på steikepanna retten blir laga i. Ei pa ...

                                               

Paralytisk skjelforgifting

Paralytisk skjelforgifting er ei form for skjelforgifting som gjer at ein kan få ei brennanende kjensle rundt munnen, tunga og i fingrane, kjenna seg svimmel og i nokre høve oppleva muskellamming og problem med å pusta. Ho kjem av at ein et skjel ...

                                               

Rekling

Rekling er tørka fiskekjøt frå den feitaste delen av kveita. Rekling lagar ein av den feitaste delen av fisken som er att når ravet, feittet kring uggane, er vekkskore. Reklingen vert skoren i tynne strimlar før han vert opphengd til vindtørking. ...