ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 258




                                               

Seingamaljapansk

Seingamaljapansk eller tidleg mellomjapansk er eit utviklingstrinn av det japanske språket som vart nytta under Heianperioden, som starta i 794 og enda i 1185. Det er etterfyljaren til gamaljapansk, og utvikla seg til mellomjapansk. Litterært kla ...

                                               

Sigma

Sigma er den attande bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til S i det latinske alfabetet. Σ vert i matematikken nytta som symbol for ein sum.

                                               

Siouxspråk

Siouxspråk er ei språkgruppe i Nord-Amerika med totalt 18 språk. Dei viktigaste språka er dakotagruppa, med dei fire dialektane lakota, teton, yankton-yanktonai og santee-sisseton, og enkeltspråka assiniboine, og stoney. Folkegrupper som tradisjo ...

                                               

Skjellsord

Skjellsord er ord som blir brukte for å uttrykka negative kjensler mot noko - gjerne ein person. Kvart språk og dialekt har eit rikt utval av skjellsord, og orda kjem gjerne frå nokre særskilde kategoriar. Tabuord er ein viktig kjelde til skjellsord.

                                               

Slaviske språk

Slaviske språk er ei grein av dei indoeuropeiske språka. Det er tre undergrupper av dei slaviske språka. Dei er austslaviske språk, vestslaviske språk og sørslaviske språk. Dei viktigaste austslaviske språka er russisk, kviterussisk og ukrainsk, ...

                                               

Språk i Afrika

Språka i Afrika utgjer ikkje ei eintydig språkgruppe. Språkforskarar reknar med at det finst over 2000 ulike afrikanske språk. Det er relativt stor semje om at dei fleste av desse – eller alle – kan plasserast ei av dei fem store språkgruppene ne ...

                                               

Standard mandarin

Standard mandarin eller standardkinesisk er ein dialekt av mandarinspråk som er offisielt språk i Kina, Taiwan og Singapore. Fonologien i talespråket byggjer på talemålet i Beijing. Ordforrådet og grammatikken følgjer som regel tradisjonen i mand ...

                                               

Sønderjysk

Sønderjysk er ei dansk dialekt som vert tala i Sønderjylland, frå den tyske grensa til Kongeå. Sør for grensa vert det tala sønderjysk i nokre av sokna langs grensa mellom Flensborg og Nibøl. Æ synnejusk forening er ei foreining som arbeider for ...

                                               

Sør-min

Sør-min eller minnan er ei kinesisk dialektgruppe innan minspråk. Sør-min er den mest utbreidde gruppa minspråk, og blir hovudsakleg tala i Fujian-provinsen søraust i Kina, i nærliggjande provinsar, på Taiwan og blant utanlandskinesarar, særleg i ...

                                               

Tahitisk

Tahitisk er eit polynesisk språk som blir snakka i det franske territoriet Fransk Polynesia i Stillehavet. Språket blir hovudsakleg tala på Selskapsøyane, mellom anna Tahiti. Saman med fransk er det offisielt språk i Fransk Polynesia. Ved folkete ...

                                               

Taino

Taino er eit utdøydd språk som var brukt i Karibia før europearane koloniserte Amerika. Det blei tala av tainoar. Ettersom området dei budde i blei kolonisert av spanjolar, gjekk tainoar over til å tala spansk eller eit blandingsspråk av spansk o ...

                                               

The Pale

The Pale, irsk An Pháil, eller the English Pale, viser til ein del av Irland som var direkte styrt av England i seinmellomalderen. Området var ein region med radius på omtrent 20 engelske mil rundt Dublin, og det var her engelsk først fekk fotfes ...

                                               

Theta

Theta er den åttande bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til Þ i det latinske alfabetet. I gresk språk, både klassisk og nygresk, står theta for språklyden, ein ustemt dental frikativ, som bokstaven þ på islandsk og gamalnorsk elle ...

                                               

Tittel

Tittel er eit ord som typisk blir brukt til å visa nokon sin status, sosiale stilling eller yrke. Titlar kan brukast ved tiltale eller omtale. Ein kan få ein tittel gjennom fødsel, arv eller eigen innsats. Vanlege titlar er "herr", som finst på u ...

                                               

Tjukk l

Tjukk l eller retrofleks flapp er ein språklyd som mellom anna finst i norske dialektar på Austlandet, Trøndelag, på Helgeland og opp til Nord-Salten og enkelte andre stader. Lyden blir danna ved at ein krøller tunga litt bakover og rettar henne ...

                                               

Tonelag

Tonelag er ein skilnad i tone som er avhengig av trykk. Tonelag finst i norsk, og i svensk, limburgsk, litauisk og serbo-kroatiske språk. Det finst eit tilsvarande fenomen i japansk, der realisering av fallande tone er avhengig av trykk. I norsk ...

                                               

Tradisjonell kinesisk skrift

Tradisjonell kinesisk skrift er eitt av to standardiserte teiknsett for å skriva kinesisk. Teikna blei standardiserte under Han-dynastiet, og har endra seg lite sidan 400-talet. Tradisjonell kinesisk blei brukt i Folkerepublikken Kina fram til in ...

                                               

Tustning

Tustning er namnet på den undergruppa av nordmøring som tradisjonelt blir tala i den tidlegare kommunen Tustna - no den vestlege delen av Aure kommune på Nordmøre. Tustning høyrer, saman med m.a. halsabygge, straumsnessing, tingvollgjelding og st ...

                                               

Ugriske språk

Etter tradisjonell typologi har den uralske språkfamilien bestått av to greiner, samojedisk og finsk-ugrisk, som på si side har vore delt opp i ugrisk og finsk-permisk. No har forskarane meir eller mindre gått bort frå ein slik binær modell, og o ...

                                               

Velar

Velare lydar, eller dorso-velare lydar er språklydar som er uttalt ved at tungeryggen blir heva opp mot den mjuke ganen, enten slik at luftstraumen stoppar heilt opp. Lufta kan også sleppe ut gjennom nasen, då har vi ein velar nasal. Velare fonem ...

                                               

Vestmannalaget

Vestmannalaget er eit mållag i Bergen. Laget vart skipa allereie i 1868, og er det eldste mållaget i Noreg. Fyrste formann i laget var Henrik Krohn. Laget har frå 1985 av gjeve ut meldingsbladet Vestmannen. På byrjinga av 1960-talet melde laget s ...

                                               

Hans Vogt

Hans Vogt var ein språkforskar frå Fredrikstad. Han vart professor i romansk språkvitskap ved Universitetet i Oslo frå 1946, i allmenn språkvitskap frå 1963 og rektor ved same universitet frå 1964 til 1969. Vogt er ein av Noregs mest kjende språk ...

                                               

Wiktionary

Wiktionary er eit Wikimedia-prosjekt som går ut på å byggja ei fleirspråkleg ordbok. Ordboka oppgjev både definisjonar til ord og omsetjingar til fleire språk, men er ikkje alltid komplett. Som dei andre Wikimedia-prosjekta blei Wiktionary byrja ...

                                               

Wulfila

Wulfila var misjonsbiskop blant vestgotarane i sju år frå 341. Han var sjølv truleg halvt gotisk, og forfedrane hans hadde kome som fangar frå Kappadokia til gotarane sitt land. Wulfila var klart ein tilhengar av arianismen. Det kan òg verke som ...

                                               

Zeta

Zeta er den sjette bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til Z i det latinske alfabetet. I gresk språk, både klassisk og nygresk, står zeta for språklyden, ein stemt dental sibilant, populært kalla "stemt s".

                                               

Ё

Den kyrilliske bokstaven Ё er den sjuande bokstaven i det russiske og kviterussiske alfabetet. Han blir uttalt jå og er alltid trykksterk. På moderne russisk 1950-talet og seinare vert bokstaven Ё vanlegvis skriven Е je på prent, sjølv om uttalen ...

                                               

Ф

Den kyrilliske bokstaven Ф er den 22. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den latinske bokstaven F. I russisk er denne bokstaven berre i bruk i framandord.

                                               

Arabarhest

Arabarhesten har lite, kileforma hovud med konkav eller rett profil. Haleføringa er høg. Heilskapsinntrykket skal vere elegant og røyrslene frie. Hesten er svært rask og uthaldande.

                                               

Flygande teppe

Eit flygande teppe, også kalla magisk og svevande teppe på norsk, er eit magisk transportmiddel kjend frå eventyr og annan fantastisk litteratur. Det er eit teppe, som regel eit orientalsk teppe, som kan flyge. Flygande teppe er særleg knytt til ...

                                               

Arabisk musikk

Arabisk musikk inneheld fleire sjangrar og musikkstilar, alt frå arabisk klassisk musikk til arabisk popmusikk, og frå sekulær til religiøs musikk, først og fremst resitasjonar av Koranen. Arabisk musikk har ei lang historie med utveksling mellom ...

                                               

Tusen og ei natt

Tusen og ei natt er ei samling av eventyr hovudsakleg frå det nære Austen. Historiene stammar frå mange ulike stader og tidsrom, og er bundne saman av fleire rammeforteljingar. Den viktigaste av desse byrjar og rundar av samlinga, og handlar om d ...

                                               

Aserbajdsjansk kultur

Aserbajdsjansk kultur har utvikla seg gjennom påverknad frå kaukasisk, tyrkisk, persisk, russisk og annan europeisk kultur, med element frå mellom anna islam og kommunisme. I nyare tid er vestleg og global konsumkultur blitt viktige. Aserbajdsjan ...

                                               

Haitisk kultur

Haitisk kultur er fyrst og fremst ein kultur med sterke vestafrikanske røter, i tillegg til sterke franske røter, grunna den franske koloniseringa av landet, noko ein ser igjen i det haitiske språket, den haitiske musikken og i religionane. Kultu ...

                                               

Seinbarokken

Seinbarokken var ein stilart innan kunsthistoria som fann stad i overgangen frå barokken til rokokko og nyklassisisme, frå slutten av 1600-talet til 1700-talet. Det er glidande overgangar mellom barokk, seinbarokk og det som kom etter, og stilen ...

                                               

Sturm und Drang

Sturm und drang var ein periode i tysk litteratur i perioden om lag 1770-1785 kjenneteikna av ein reaksjon mot fornuftsdyrkinga og tradisjonalismen i opplysingstida og den franske klassisismen. Som ein motvekt til dette såg ein naturen og det nat ...

                                               

Impresjonisme

Impresjonisme er ei nemning som blir nytta om ein stil i fransk målarkunst frå slutten av 1800-talet. Nemninga kan òg vise til musikk frå rundt den same tida.

                                               

Postimpresjonisme

Postimpresjonisme er ei samlenemning for ulike, nærslekta stilartar av måleri laga mellom 1880 og 1905, og som etterfylgde impresjonismen. Dei kunstmiljøa som utvikla postsimpresjonismen var alle lokalisert til Frankrike.

                                               

Fauvisme

Fauvisme er ein kunsthistorisk stilart, knytt til ei laus gruppe av kunstmålarar tidleg i det tjuande hundreåret. Kunstnarane understreka i arbeida sine dei måleriske kvalitetane og dei sterke fargane, framfor dei representative og realistiske ve ...

                                               

Futurisme

Futurisme var opphavleg ei italiensk kunstrørsle frå 1909 til 1914 som stamma frå kubismen. Sjølv om futuristane avviste kubismen, fanst ein samanheng mellom dei to stilartane. Kunstnarmiljø i Russland skapte seinare sin eigen variant av futurism ...

                                               

Imagisme

Imagisme var ein angloamerikansk diktarkrins som eksisterte i tida mellom 1912 og 1917. Den amerikanske forfattaren Ezra Pound var den viktigaste leiaren av gruppa frå byrjiinga av, og i 1914 gav han ut antologien Des Imagistes. Amy Lowell hadde ...

                                               

Libanonfjella

Libanonfjella strekkjer seg kring 170 km langs heile landet, parallelt til kysten av Middelhavet. Den høgaste toppen er Qurnat as Sawda på 3088 meter over havet. Fjellkjeda får ein god del nedbør, mellom anna snø som i snitt kan verte opp mot fir ...

                                               

Beatnik

Beatnik er definisjonen på ein stil og form som voks fram på 1950- og tidleg på 1960-talet og var ein syntese av meir overflatiske sider ved beat-generasjonen frå 1950-åra inn i valdelege filmbilete og teikneserieaktige mistolkingar av verkelege ...

                                               

Goth-kultur

Goth-kulturen er ein moderne subkultur som finst i mange land. Han byrja i England tidleg i 1980-åra kring gothic rock-miljøet, ei sidegrein av post-punk-sjangeren. Kjende post-punk-grupper som leia fram mot den gotiske rocken var Siouxsie and th ...

                                               

Hippie

Ein hippie er eit medlem av ein liberal motkultur, opphavleg ei ungdomsrørsle som byrja i USA og Storbritannia midt i 1960-åra og spreidde seg til land verda over. Ordet hippie kjem frå hipster, og vart først nytta til å skildre beatniks som hadd ...

                                               

Psykedelia

Psykedelia er eit omgrep som vart gjeven til subkulturen av folk som ofte nytta psykedeliske stoff som LSD, meskalin og peyote i 1960-åra. Omgrepet vert òg nytta til å skildre psykedelisk kunst og psykedelisk musikk. Psykedelisk kunst og musikk p ...

                                               

Pønkkultur

Punk- eller pønkkulturen er ein subkultur som er sentrert kring punkrock-musikk, og omfattar ei lang rekkje ideologiar, motar og uttrykksformer, som visuell kunst, dans, litteratur og film. Subkulturen er stort sett kjenneteikna ved eit anti-etab ...

                                               

Rocker

Rockerar er medlemmar av biker-subkulturen som oppstod i Storbritannia i 1950-åra. Han var hovudsakleg sentrert kring britisk caféracer-motorsyklar og rock n roll-musikk. I 1965 vart òg omgrepet greaser nytta i Storbritannia og sidan den gongen h ...

                                               

Trekkie

Trekkie eller trekker er namn som vert brukt på ihuga fans av science fiction-franchisen Star Trek. Det finst mange Star Trek-fanklubbar. Den største er for tida STARFLEET International som har om lag 4000 medlemmer. I Noreg er den største fanklu ...

                                               

Dauding

Dauding kan visa til eit menneske som er dødt, eller i folketru og kultur til daude menneske som på ulike måtar går att, som gjenferd, deildegastar eller zombiar. Omgrepet kan visa til den daude kroppen eller leivningane til eit menneske, eller d ...

                                               

1001 egg

Tårnseilerne tok på seg å laga eit familiearrangement med form av aktivitetar og ei utstilling til påske i hovudbygningen på Norsk Folkemuseum, med påskeegg som tema. Utstillinga sette publikumsrekord ved Norsk Folkemuseum opningsdagen 27. mars 1 ...