ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 254




                                               

Europanto

Europanto er eit blandingsspråk med struktur henta frå engelsk, men med ordtilfang frå alle utbreidde europeiske språk. I prinsippet kan ein som talar europanto fritt hente ord frå europeiske ord han kjenner. Språket vart lansert i 1996 av Diego ...

                                               

Klingon

Klingon er eit oppdikta språk som blir brukt av dei innfødde på ein framand planet i den amerikanske TV-serien Star Trek. Det har vorte teke i bruk av ein del entusiastar, som både skriv og talar språket. Lyden av klingon blei først laga av James ...

                                               

Toki pona

Toki pona er eit kunstig språk utvikla av Sonja Elen Kisa. Det vart fyrste gong gjort offentleg på internett sumaren 2001. Toki pona er eit "minimalistisk" språk, som fokuserer på dei kulturuavhengige "universelle" og enkle "gode" tinga i livet. ...

                                               

Offisielle språk

Dette er ei liste over offisielle språk. Lista inneheld både språk som har offisiell status i sjølvstendige statar, og språk som er offisielle i undernasjonale einingar.

                                               

Hieronymus

Eusebius Sophronius Hieronymus, kjend som den heilage Hieronymus, er opphavsmannen til Vulgata, den latinske omsetjinga av Bibelen frå gresk og hebraisk. Med visse endringar er omsetjinga hans framleis i bruk som offisielle bibelteksten i bruk i ...

                                               

Ladino

Ladino kan òg bli bruka som namn på språket ladinsk i Nord-Italia - sjå ladinsk språk. Ladino er namnet på ei språkform som er bruka i ordrette omsetjingar av religiøse tekster frå hebraisk og arameisk til spansk eller jødespansk. Karakteristisk ...

                                               

Rosettasteinen

Rosettasteinen er ei svart granittblokk frå det gamle Egypt der den same teksten er hogd inn med tre skriftsystem: Egyptiske hieroglyfar, demotisk og gresk. Fordi den greske teksten lett kunne omsetjast gav steinen nøkkelen til å tyda hieroglyfan ...

                                               

Alle vegar fører til Rom

Alle vegar fører til Rom er eit gammalt ordspråk kjend frå fleire europeiske språk. Det har usikkert opphav. Det viser truleg til det vel utbygde romarvegsystemet som gjekk frå sentrum av Roma til alle deler av Romarriket i keisartida. Det kan og ...

                                               

Godwins lov

Godwins lov er eit postulat som seier at "dess lenger ein diskusjon på internett går, dess meir sannsynleg er ei samanlikning som involverer nazisme eller Hitler" Eit kjent tillegg heiter Quirks unntak, som seier at ei kvar bevisst påkalling av G ...

                                               

Murphys lov

Murphys lov er eit postulat som slår fast at "noko vil gå gale i kvar ein situasjon om det får sjansen". Vanlegvis vert lova referert slik: "Alt som kan gå gale, går gale", eller kortare: "typisk". "Loven" blir ofte brukt humoristisk, til dømes f ...

                                               

Kreolspråk

Eit kreolspråk, eller berre kreol, er eit blandingsspråk som har fått morsmålstalarar. Språket vert dermed utvikla vekk frå dei avgrensa uttrykksmåtane i eit pidginspråk, og vert eit fullstendig språk med meir komplisert vokabular og grammatikk, ...

                                               

Albany-nederlandsk

Albany-nederlandsk var ein nederlandsk dialekt som var i bruk frå 1600-talet og fram til rundt 1920, med nokre få brukarar heilt til 1940-åra. Albany-nederlandsk var i bruk i den tidlegare nederlandske kolonien Ny-Nederland langs Hudsonelva i den ...

                                               

Berbice-nederlandsk

Berbice-nederlandsk er eit nyleg utdøydd kreolspråk som vart brukt i kystområda av Guyana. Som negerhollandsk og skepi er berbice-nederlandsk ikkje basert på den nederlandske dialekten hollandsk, men på zeeuws. Ordforrådet til språket er dels bas ...

                                               

Javindo

Javindo, òg kjend under det meir nedsetjande namnet krontjong, var eit kreolspråk som vart brukt på øya Java i Indonesia. Namnet til språket er eit teleskopord, samansett av Java og det nederlandske ordet indo som viser til ein person med både in ...

                                               

Mohawk-nederlandsk

Mohawk-nederlandsk var eit kontaktspråk som oppstod mellom immigrantar frå Nederland og dei lokale indianerne av mohawkstammen i vestlege delar av Albany i den noverande delstaten New York i USA. Dei nederlandske immigrantane som flytta dit bland ...

                                               

Rekursjon

Rekursjon i matematikk er å definere eit omgrep eller løyse eit problem ved å utnytte resultat som har framkome tidlegare i prosessen. Ein rekusjonsformel er ein matematisk formel som uttrykker ein storleik ved hjelp av verdien av dei storleikane ...

                                               

Skrift

Skrift er eit samleomgrep brukt om teikn laga på ei flate som er meinte til å formidla språk. Ein kan laga skrift for hand ved å teikna eller rissa ved hjelp av ein reiskap, som penn på papir eller griffel på ei tavle, eller ved å trykka ferdigla ...

                                               

Aksentteikn

Ein aksent er ein lydstrek som spesifiserer uttalen av den bokstaven han står over. Aksentteikn vert òg kalla diakritiske symbol. Aksentteikna som er i bruk i norsk er: ´ akutt aksent, ` grav aksent og ^ cirkumfleks. Akutt aksent vert òg kalla ak ...

                                               

Alfabet

Eit alfabet er ei samling teikn som står for ulike lydar eller fonem i eit språk. Alfabet er ein undertype av skriftsystem der vokalar og konsonantar har unike symbol, det finst også andre skriftsystem. Alfabet i den vitskaplege tydinga av ordet ...

                                               

Digraf

Ein digraf er to separate teikn brukte for å skriva eitt fonem, eller ein sekvens av fonem som ikkje svarar til dei vanlege fonema av teikna kvar for seg. Fonemet er ofte ein lyd som ikkje lèt seg skriva med ein enkelt bokstav med den vanlege ort ...

                                               

Gotisk skrift

Gotisk skrift er ei samlenemning for visse skriftvariantar av det latinske alfabetet der bokstavane er attgjevne med knekte bogar og tunge stammar. Gotisk skrift er både ei form for skriveskrifter og ulike trykkskrifter som etterliknar skriveskri ...

                                               

Handskrift

Handskrift er skrift som er skriven for hand og ikkje prenta. Det kan også vise til skrifttrekk som er særmerkte for ein person, sidan handskrift varierer mellom ulike individ. Eit handskrift av tysk Handschrift kan vera eit handskrive verk, som ...

                                               

Kalligrafi

Kalligrafi er kunsten å skrive bokstavar på ein kunstferdig måte. I Vesten bruker ein primært ein breikanta skrivereiskap til å laga kalligrafi, og denne reiskapen bidrog til å utforme og prege vestleg skrift frå romarane si tid 100-talet til opp ...

                                               

Logogram

Logogram er skriftteikn som gjev att heie ord eller morfem. Skriftsystem med logogram er til dømes egyptiske hieroglyfar og kinesisk skrift. Andre typar skriftsystem er til dømes alfabet og abjadar, der kvart symbol bokstav først og fremst står f ...

                                               

M.p.p.

m.p.p. er ei avkorting for med påhalden penn. Omgrepet var vanleg den gongen mange ikkje kunne skrive. For likevel å kunna underteikne brev og andre dokument, heldt personen handa si på pennen medan namnet hans vart skrive, med bak namnet. Undert ...

                                               

Stava

Å stava er å setja saman skriftteikn i rekkefølgje slik at dei dannar ord. Ulike skriftpråk kan ha ein fastsett stavemåte for alle ord, eller godta meir individuelle former. Ordet staving er avleia frå runeskrifta, der kvar rune hadde ein "stav". ...

                                               

Skriftsystem

Skriftsystem skil seg frå andre moglege symbolske kommunikasjonssystem ved at lesaren må forstå noko av språket knytt til dette systemet for å vere i stand til å lese og forstå teksten. Skriftsystem skil seg dermed frå andre symbolske system, som ...

                                               

Grenlandsmålet som skriftspråk

Grenlandsmålet som skriftspråk viser til skriftleg former av det austnorske målføret grenlandsmål. Det har likevel blitt skrive litt på dette målet, mest poesi og humoristiske tekstar. Mellom dei best kjende er Hans Reynolds og Truls E. Norby frå ...

                                               

Ortofoni

Ortofoni er lydrett skrivemåte, det vil seia at skriftspråket i stor grad svarer til uttalen av eit språk. Ein motsvarande normeringsmåte er etymologisk skriftspråksnormering. Fordelen med ortofon språksnormering er at det blir lettare for talara ...

                                               

Verdas skriftsystem

Dette er eit oversyn over verdas skriftsystem, klassifisert etter ein del karakteristiske trekk. Sjå skriftsystem for meir informasjon om ulike typar av skriftsystem. Sjå også grafem og glyff for to ulike innfallsvinklar til basiskonstituentane i ...

                                               

Abugida

Ein abugida er eit skrivesystem bygd opp av teikn som står for ein konsonant med ein innebygd vokallyd. Ein abugida kan til dømes ha ein "ka" i staden for k. Desse teikna kan så omformast til å ha andre vokalar eller til ikkje å ha vokalar ved hj ...

                                               

Arameisk skrift

Arameisk skrift er eit alfabet utvilka frå det fønikiske, kjennbart som ei eiga skrift frå rundt 700-talet f.Kr. Arameisk er eit historisk særs viktig alfabet, ettersom det er utgangspunkt for nesten alle moderne skriftsystem frå Midtausten og ma ...

                                               

Brahmiskrift

Brahmi er eit skriftsystem kjend frå India frå kring 600-talet f.Kr. Det er forløparen for dei fleste indiske skriftsystem. Mange av bokstavane minner om arameisk skrift, og ein utbreidd teori er at skrifta blei utvikla frå arameisk. Brahmi blei ...

                                               

Burmesisk skrift

Burmesisk skrift er eit skriftspråk som blir brukt til å skriva burmesisk, kayin og monspråk med. Skriftspråket er avleidd av monskrifta, som på si side byggjer på paliskrifta. Bokstavane er avrunda i forma fordi dei opphavleg blei skrivne på skj ...

                                               

Det cherokesiske alfabetet

Det cherokesiske alfabetet er eit stavingsbasert skriftsystem laga av Sequoyah i perioden 1809–1823, for det irokesiske språket cherokesisk. Stavingsalfabetet bruker dels latinske bokstavar, og dels eigne bokstavar, men dei har lydverdiar som dei ...

                                               

Hanja

Hanja, eller hanmun, nokre gonger omsett som sino-koreanske teikn, er det kinesiske skriftteikn blir kalla på koreansk. Meir spesifikt viser det til dei teikna som er brukt i det koreanske språket. Til forskjell frå japansk kanji, som har endra o ...

                                               

Hanzi

Hanzi er det kinesiske namnet på det kinesiske teiknsettet. Med tonar vert det hànzì. Det finst i to former, ei forenkla form som vert brukt i mesteparten av Kina og i Singapore, og ei tradisjonell form som vert nytta på Taiwan og i Hong Kong. I ...

                                               

Hieratisk skrift

Hieratisk skrift gresk ἱερατικά hieratika er ei forenkla kursivform av gammalegyptisk hieroglyfskrift. Det blei brukt under faraostyret i Egypt og Nubia. Skrifta blei som regel skriven i blekk på papyrus; det var ein rask måte for skrivarar å skr ...

                                               

Hieroglyf

Hieroglyfane oppstod for omkring 5000 år sidan. Dei blei berre brukt av farao og hans høgaste prestar i Egypt på den tida. Dei fyrste hieroglyfane var kantete og eigna seg til å bli meisla inn i stein. Etter kvart som papyrus blei oppfunne blei h ...

                                               

Det islandske alfabetet

Det islandske alfabetet er eit alfabet som vert nytta for å skrive islandsk. Det er ein modifikasjon av det latinske alfabetet og har 32 bokstavar: Aksenten "´" over vokalar representerer ikkje variasjon i vekt eller lengd, men syner at det er ei ...

                                               

Japansk skrift

Japansk skrift er eit sett av tre skriftsystem som kan brukast om kvarandre til å skriva japansk. To av dei, hiragana og katakana, er stavingsalfabet medan den tredje, kanji, er ei samling ideogram som byggjer på kinesisk skrift. Kanji og hiragan ...

                                               

Kanji

Kanji er namnet på dei kinesisk-avleidde skriftteikna som blir brukte til å skriva japansk, i tillegg til dei to stavingsalfabeta hiragana og katakana. Namnet kanji tyder han-teikn, som på kinesisk heiter hanzi. Kanji har mange likskapar med hanz ...

                                               

Kileskrift

Kileskrift er ei form for skrift som vart brukt av fleire oldtidsfolk i Midtausten. Namnet kjem av at teikna hadde form som kilar. Ei rekkje ulike oldtidsspråk vart skrive med denne skrifta.

                                               

Det latinske alfabetet

Det latinske alfabetet var alfabetet brukt tli å skrive latin. Variantar av dette alfabetet er i dag brukt for nesten alle språka i landa som vart kristna frå den vestre delen av det delte Romarriket. Det latinske alfabetet er dermed det mest utb ...

                                               

Linear B

Linear B er ei stavingsskrift som det mykenske målet, tidleg gresk, vart skrive med. Skrifta vart brukt på Kreta og det greske fastlandet i tidsrommet rundt 1400–1200 f.Kr. Linear B har kring 90 stavingsteikn, ideogram og tallteikn.

                                               

Mayahieroglyfar

Mayahieroglyfar eller maya-glyffar viser til skriftsystemet brukt av mayaene i prekolumbisk tid. Det er eit logografisk system sett saman av kompliserte glyffar som blei målte på barkepapir, veggar og keramikk, skore ut i tre og stein, og forma i ...

                                               

Nastaliq-skrift

Nastaliq-skrift er ei av hovudformene til å skriva det persiske alfabetet med, og historisk sett den dominerande stilarten innan persisk kalligrafi. Nastaliq blei utvikla på 1400- og 1500-talet frå naskhi og taliq. Ho er ei handskriftprega skrift ...

                                               

Punktskrift

Punktskrift, eller braille, er eit skriftsystem som blir brukt av synsskadde eller blinde personar i store delar av verda. Systemet byggjer på eit rektangel som består av seks punkt, i to loddrette kolonnar med tre punkt i kvar kolonne. Rektangle ...

                                               

Shavian

Shavian er eit fonetisk alfabet, spesielt utarbeidd for det engelske språket med mål om å eliminere vanskane ved konvensjonell staving. Alfabetet vart utforma av Kingsley Read og oppkalla etter den irske forfattaren George Bernhard Shaw. Skriftsp ...

                                               

Stenografi

Stenografi og graphos) er kunsten å skrive fort. Målet er å kunne skrive like raskt som ein snakkar. Dette blir gjort ofte ved bruk av spesielle skriftsystem kor kvar enkel bokstav krev minimalt med pennestrøk og løfting av pennen, fonetisk skrif ...