ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 248




                                               

Gammalsaksisk

Gammalsaksisk omfattar dei germanske språka om var i bruk i dei gamle busetnadsområda til saksarane og anglarane frå dei første skriftlege overleveringane til tidleg mellomalder.

                                               

Gammalsyrisk

Gammalsyrisk er ein dialekt av austlege mellomarameisk som ein gong vart snakka over store delar av det området i Levanten som vert kalla den fruktbare halvmånen. Etter å ha oppstått ein gong kring 100-talet evt. vart klassisk gammelsyrisk eit vi ...

                                               

Gammaltyrkisk

Gammaltyrkisk er det eldste skriftlege belegget for dei tyrkiske språka. Språket vart snakka i det 7. til det 17. hundreåret etter vår tidsrekning. Språket i manuskripta frå det 9. hundreåret blir også kalla for gammaluigursk. Namnet gammaltyrkis ...

                                               

Gan

Gan er ei gruppe kinesiske dialektar tala i større delar av nordre og sørvestre Kina. Måla er særleg typiske for Jiangxi-provinsen, og blir også kalla Jiangxi-dialekt. Ein finn også talarar nordvest i Fujian og i nokre delar av Anhui og Hubei.

                                               

Gassisk

Gassisk eller madagassisk er eit språk i den austronesiske språkfamilien. Ein snakkar språket på Madagaskar, der det er offisielt språk, og på Komorane, Réunion og Mayotte. Språket blir snakka av til saman 6 millionar menneske. Gassisk er eit VOS ...

                                               

Geez

Geez eller geez er eit gammalt sørsemittisk språk som oppstod i dagens Eritrea og nordlege Etiopia på Afrikas horn. Det var seinare offisielt språk i kongeriket Aksum og ved det etiopiske keisarhoffet. I dag er geez liturgisk språk innan delar av ...

                                               

Georgisk

Georgisk er eit kartvelsk språk som er majoritetsspråket i Georgia i Kaukasus, og minoritetsspråk i nabolanda Iran og Tyrkia. Jødegeorgisk er eit jødisk språk som er ein variant av georgisk, og som blir rekna som eit eige språk.

                                               

Gotisk

Gotisk er eit austgermansk språk som vart snakka av gotarane, og takk vere Wulfilas bibel er det eldste germanske språket vi har dokumentert. Gotisk skil seg frå anna germansk først og fremst fordi endingsvokalen ved a- og i-stammane fell ut hos ...

                                               

Gresk

Denne sida finst òg på høgnorsk - sjå "Hn/Græskt mål". Gresk er ei eiga grein av indoeuropeiske språk med ein dokumentert historie på 3 500 år, slik at det er det eldste kjente nolevande språket i den indoeuropeiske familien. I dag vert språket s ...

                                               

Grønlandsk

Grønlandsk er eit eskimoisk-aleutisk språk som blir snakka av om lag 50 000 menneske på Grønland. Det er i nær slekt med dei andre eskimoiske språka, særleg med inuktitut, som blir snakka i Nunavut i Canada. Grønlandsk er eit polysyntetisk og erg ...

                                               

Guaraní

Guaraní er eit tupiansk språk som vert snakka i Argentina, Bolivia, Brasil og Paraguay i Sør-Amerika. Det tilhøyrer tupí-guaraní-språka. Det er offisielt språk i Paraguay, der det vert snakka av 94 % av innbyggjarane. Det er dermed det einaste in ...

                                               

Guaymí

Guaymí er eit chibchansk språk som talast av rundt 165 500 menneske i Mellom-Amerika, hovudsakleg i Panama. Om lag 2 500 talarar har flytta over grensa til Costa Rica.

                                               

Gujarati

Gujarati er eit språk som stammar frå staten Gujarat vest i India. Det er eit indoeuropeisk språk i den indoariske familien og er med sine 46 millionar talarar det 22. mest tala språket i verda. Gujarati var morsmålet til mellom anna Mahatma Gand ...

                                               

Gujari

Gujari eller gojri, tidlegare kalla gujjar bhakha og gurjar apabhramsha, er eit indoarisk språk innanfor Rajasthani-gruppa som talast av gurjarane i det nordlege Pakistan, India og Afghanistan/ Språka rajasthani, marvari og gujarati er utvikla fr ...

                                               

Hadza

Hadza er eit språk som blir snakka av hadzafolk i Tanzania. Det har nokre hundre talarar; Ethnologue oppgjev til dømes at det finst 800 menneske av hadzaetnisitet.

                                               

Haida

Haida er eit nordamerikansk indianarspråk som blir snakka av mellom 50 og 60 haida-indianarar på den kanadiske øya Haida Gwaii i Britisk Columbia, og i sørlege Alaska. Alle haidatalarane er over 60 år. Det er til saman ca. 2000 haida-indianarar. ...

                                               

Haitisk

Haitisk kreol er det offisielle språket i Haiti. Det blir snakka i Haiti, i kringliggande område i Karibia og i haitiske utvandrarmiljø, som i USA. Haitisk er eit kreolspråk danna med utgangspunkt i fransk frå 1700-talet, afrikanske språk som wol ...

                                               

Hakka

Hakka er ein av dei mange dialektane eller språka som med eit fellesnamn blir kalla kinesisk. Det store fleirtalet av dei som snakkar dette språket, høyrer til hakkafolket. Hakka blir tala i Guangdong, Fujian, Jiangxi, Guangxi, Sichuan, Hunan og ...

                                               

Harianvi

Harianvi, djatu eller bangaru er eit språk som blir tala i delstaten Haryana og kringliggande område. Det blir ofte rekna som ein dialekt av hindi, men talarar av hariyanvi og hindi kan ha vanskar med å forstå kvarandre. Medan harianvi er morfolo ...

                                               

Hausa

Hausa er eit tsjadspråk i den afroasiatiske språkfamilien. Det blir snakka som førstespråk av 24 millionar menneske, og som andrespråk av ca. 15 millionar.

                                               

Hawaiisk

Hawaiisk er eit polynesisk språk som saman med engelsk er offisielt språk på Hawaii. Hawaiisk har rundt 1 000 språkbrukarar, og er rekna som eit truga språk. Dei fleste stader på Hawaii er språket blitt erstatta av engelsk som daglegspråk. Den pr ...

                                               

Hebraisk

Hebraisk er eit vest-semittisk språk, nært i slekt med arameisk og arabisk. Bibelsk hebraisk er hovudspråket i Tanákh, eller den hebraiske Bibelen. Seinare utviklingsstadium inkluderer misjnaisk hebraisk og rabbinsk hebraisk. Israelsk hebraisk el ...

                                               

Herero

Herero er eit bantuspråk som blir snakka av omkring 237 000 hereroar i Namibia og Botswana. Området herero blir snakka i blir kalla Hereroland; dette består av regionane Kunene, Omaheke og Otjozundjupa i Namibia og Ghanzi i Botswana. Det er òg ei ...

                                               

Hindi

Hindi er eit indoarisk språk som vert snakka som morsmål eller som primært hjelpespråk over store delar av det nordlege og sentrale India, av bortimot 800 millionar menneske. Hindi har hovudbase i dei mellom-indoariske prakritspråka i mellomalder ...

                                               

Hindko

Hindko, òg kjend som hindku eller hinko, er eit indoarisk språk som tilhøyrer undergruppa lahnda. Det vert tala av hindkowaner i Pakistan og Nord-India, og dessutan av hindki-folk i Afghanistan. Hindko er nærskyldt med punjabi. Sjølve namnet hind ...

                                               

Hindustani

Hindustani er nemninga på ei gruppe nærskylde språk i den nordvestre delen av det indiske subkontinentet, særleg hindi og urdu. Språkleg sett skil desse to språka seg frå kvarandre ved at hindi er sterkt påverka av sanskrit, mens urdu er sterkt p ...

                                               

Hiri motu

Hiri motu er eit pidginspråk som blir snakka på Papua Ny-Guinea. Språket er hovudsakleg basert på motu, eit austronesisk språk som blir tala rundt den papuanske hovudstaden Port Moresby. Engelsk, tok pisin og polynesiske språk har også påverka sp ...

                                               

Hopi

Hopi er eit uto-aztekisk språk som blir tala av hopiar i nordaustlege Arizona og nokre stader i Utah og New Mexico i USA. Språket har rundt 5000 talarar som beherskar det på morsmålsnivå. Bruken har gått ned i løpet av 1900-talet. Rundt 75 % av h ...

                                               

Huastekisk

Huastekisk, eller wastekisk, er eit mayaspråk som blir snakka av huastekarar i La Huasteca i San Luis Potosí og det nordlege Veracruz i Mexico. I 2005 var det rundt 150 000 brukarar av språket, av dei ca. 90 000 i San Luis Potosí og ca. 60 000 i ...

                                               

Huetar

Huetar er eit utdøytt chibchansk språk. Det var det viktigaste og mest utbreidde språket i Costa Rica då området vart kolonisert på 1500-talet. Huetar vart rekna som hovedspråket i provinsen Costa Rica under koloniseringa. Det vart snakka i Valle ...

                                               

Ido

Ido er eit internasjonalt planspråk, inspirert av esperanto, som vart lagt fram i 1907. Det blir tala av ei lita gruppe menneske i dag, hovudsakleg i Europa, men har ingen morsmålsbrukarar.

                                               

Igbo

Igbo er eit språk som blir snakka i Nigeria av ca. 18 millionar talarar, spesielt i den søraustlege regionen av Nigeria, den som tidlegare var kjend som Biafra.

                                               

Indonesisk

Indonesisk er eit austronesisk språk som er det offisielle språket i Indonesia. Det høyrer til den malayopolynesiske språkgruppa, og er svært likt malayisk frå Malaysia. Rundt 20 millionar menneske har indonesisk som morsmål. I tillegg snakkar ru ...

                                               

Ingrisk

Ingrisk er eit finsk-ugrisk språk snakka av ingrarane i Ingermanlandsregionen i St. Petersburg-området i Russland, særleg blant russisk-ortodokse kristne. Ved folketeljinga i Russland i 2010 oppgav 123 personar at dei snakka ingrisk, medan 266 pe ...

                                               

Ingusjisk

Ingusjisk er eit dagestansk språk som blir snakka av rundt 405 000 ingusjarar i den russiske republikken Ingusjetia. Ingusjisk utgjer saman med tsjetsjensk og batsisk greina nakh-språk i den dagestanske språkfamilien. Det er likevel berre tsjetsj ...

                                               

Inuktitut

Inuktitut er eit språk eller ei samling dialekter som høyrer til den eskimoisk-aleutiske språkgruppa som blir snakka nord for tregrensa i Canada: Newfoundland og Labrador, Quebec og i noko grad i nordaustre Manitoba og i territoria Nunavut, North ...

                                               

Inuktun

Inuktun er eit inuitspråk i den eskimoisk-aleutiske språkfamilien. Det blir tala nord på Grønland. På dansk er det blitt kalla nordgrønlandsk, polareskimoisk og thulesproget, medan på grønlandsk er det kalla avanersuarmiutut. Inuktun blei først s ...

                                               

Iñupiaq

Iñupiaq eller inupiak er ei gruppe av dialektar av inuitt-språka som blir snakka i dei nordlege og nordvestre delane av Alaska. Til saman blir desse dialektane snakka av omtrent 10000 menneske.

                                               

Inuvialuktun

Inuvialuktun eller vest-kanadisk inuittspråk er tre inuitt-dialektar brukt nord i Nordvestterritoria blant dei kanadiske inuittane som kallar seg sjølv Inuvialuk-folk. Inuvialuktun er snakka blant inuittane i deltaet til elva Mackenzie i Nordvest ...

                                               

Irsk

Irsk er eit keltisk språk som vert tala og nytta på øya Irland. Det er det fremste offisielle språket i Republikken Irland, sjølv om eit stort fleirtal av folkesetnaden har engelsk som fyrstespråk. Irsk har fått ei formell godkjenning som minorit ...

                                               

Islandsk

Islandsk høyrer til den vestnordiske greina av dei germanske språka. Skrive islandsk språk har endra seg særs lite frå det norrøne skriftspråket på 1300-talet, og islendingar kan utan større problem lesa dei gamle sogene, som verka åt Snorre Stur ...

                                               

Italiensk

Italiensk er eit romansk språk som blir tala av omkring 70 millionar menneske, dei fleste av desse bur i Italia. Standard italiensk er bygd på toskansk dialekt frå regionen Toscana og ligg på ein måte mellom språket i Sør-Italia og Nord-Italia. D ...

                                               

Itza

Itza var eit mayaspråk i den yucatekanske greina som vart snakka ved Petén Itzá-sjøen i det nordlege Guatemala. Det var berre 12 talarar att av språket i 1986, og det vert no rekna som utdøydd. Dei attverande medlemmane av folkegruppa itza snakka ...

                                               

Jakutisk

Jakutisk eller sakha er eit tyrkisk språk med ca. 363 000 talarar som blir snakka i republikken Sakha i Russland. Talarane blir kalla jakutar, og kallar seg sjølv for sakha. Ved folketeljinga i 2010 oppgav 450 100 menneske at dei meistra jakutisk ...

                                               

Japansk

Japansk er eit språk som hovudsakleg blir snakka i Japan. Det utgjer den eine greina av ein språkfamilie som også omfattar ryukyu-språka som blir snakka på Ryukyu-øyane. Det er mange teoriar om slektskap mellom japanske og andre språk, mellom ann ...

                                               

Jaqaru

Jaqaru er eit språk i Peru, som i lag med aymara høyrer til dei aymaranske språka. Det blir snakka i Tupe i provinsen Yauyos i departementet Lima. Jaqaru tyder menneskespråk.

                                               

Javanesisk

Javanesisk er eit austronesisk språk som blir snakka av over 75 millionar menneske på øya Java i Indonesia. Det er dermed om lag det 13. mest tala språket i verda. Javanesisk høyrer til den malayopolynesiske språkgreina, og er dermed i slekt med ...

                                               

Jiddisch

Jiddisch, jiddisk eller jødetysk er eit vestgermansk språk som blir tala av om lag fire millionar hovudsakleg askenasiske jødar over heile verda. Før den andre verdskrigen og holocaust/shoah vart språket tala av kring ti millionar europeiske jøda ...

                                               

Jinyu

Jinyu er eit kinesisk språk som er morsmål for omkring 45 millionar menneske, flest i provinsen Shanxi, men òg i delar av Indre Mongolia og tilgrensande område i Shaanxi, Henan og Hebei. Jinyu har tradisjonelt vore rekna som ein variant av mandar ...

                                               

Joruba

Joruba blir skrive med det latinske alfabetet. Det har tre spesialteikn: Prikk under vokalane ẹ og ọ viser til vokalar litt opnare enn grunnvokalane e, o. S med prikk under, altså ṣ, står for. Joruba har fire nasale vokalar, som blir merkte med e ...