ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 23




                                               

Sampling

Sampling, tasting, eller punktprøving, er ein operasjon der ein måler amplituden til eit analogt signal ved faste tidspunkt. Sampling diskretiserer tidsaksen, slik at ein endar opp med ein sekvens av analoge måleverdiar. Med analoge måleverdiane ...

                                               

Digital lyd

Digital lyd eller digital audio er eit omgrep som vert nytta om prosessering, lagring og distribusjon av lydmateriale på digital form. Digital lyd stammar frå 1970-talet, då ein tok til å eksperimentere med å konvertere analoge lydsignal til sekv ...

                                               

Lydsignalhandsaming

Lydsignalhandsaming, eller berre Lydhandsaming, er nemninga som ofte vert nytta om signalhandsaming av ymse typar lydsignal. Lydsignalhandsaming er eit tverfageld område, i skjeringspunktet mellom signalhandsaming og elektroakustikk. Som døme kan ...

                                               

Lydteknologi

Lydteknologi er ein tverrfagleg vitskap, som tek opp i seg element frå fysikk, matematikk, romakustikk, psykoakustikk, elektronikk, signalhandsaming, kommunikasjon, programvare, etc. Fagområdet handlar om teknologien som ligg til grunn for opptak ...

                                               

Multimedia

Multimedia er eit omgrep som vert nytta om media som koplar saman fleire tradisjonelle media som lyd, bilete, video, kommunikasjon, etc. Omgrepet multimedia er gjerne knytt til datamaskiner som vert nytta for å spela av fleire media, men datamask ...

                                               

Implantat

Implantat er ei fellesnemning for kunstige innretningar og behandla biologisk materiale som kan setjast inn i mennekekroppen med teurapeutisk verknad. Døme på implantat er kunstige hjarteklaffar, naglar i bein og interne høyreapparat. Dersom det ...

                                               

Kondom

Kondom er eit prevensjonsmiddel i form av eit futteral, i dag hovudsakleg laga av lateks, som dekker penisen til mannen under samleie. Kondom reduserer risikoen for graviditet og for få kjønnssjukdomar som klamydia, gonoré, syfilis eller hiv. Kon ...

                                               

Magnetresonanstomografi

Magnetresonanstomografi, eller MR, er ein medisinsk teknologi for avbilding av indre organ, basert på at ulike kroppsvev i forskjellig grad lèt seg magnetisera i eit sterkt magnetfelt, og sender ut forskjellig stråling når dei blir påverka av rad ...

                                               

Ultralyd

Ultralyd er lyd med ein frekvens som er høgare enn det eit menneskeleg øyre kan høyre. Til vanleg er denne grensa om lag 20 kilohertz hos unge. Nokre dyr, til dømes hundar, delfinar og flaggermus kan høyre høgare frevensar enn mennesket, desse ka ...

                                               

Militærteknologi

Militærteknologi er teknologi utvikla for og brukt i krigføring. Slik teknologi er grunnleggjande for å krigføring. Menneske utan våpen har vanskar med å drepa, skada eller truga om å gjera dette effektivt. Teknologiske fordelar knytt til våpen o ...

                                               

Elbil

Ein elbil er ein bil som vert driven av elektrisk energi. Den elektriske energien vert lagra i oppladbare batteri. Ein elbil er mykje meir energieffektiv enn bilar med forbrenningsmotor, og motoren ureinar heller ikkje ved å sleppa ut gassar som ...

                                               

Hybridbil

Ein hybridbil er ein bil som er utstyrt med både forbrenningsmotor og elektrisk motor. Forbrenningsmotoren er som regel ein bensin- eller dieselmotor. Den elektriske motoren blir driven av batteri som blir ladde når forbrenningsmotoren er i drift ...

                                               

Fisjonsspor

Fisjonsspor er spor etter radioaktivitet i mineral og liknande. Dei kan mellom anna nyttast til å avgjere alder. Dei vert danna ved spalting av radioaktive isotopar i uranhaldige mineral og glas. I slike materialar vil isotopen 238 U fisjonere sp ...

                                               

Maxwells demon

Den andre termodynamikklova seier at entropien i eit lukka system aldri kan minke med tida. Om det finst to lukka gassbehaldarar ved same temperatur og ein ventil i mellom, så vil temperaturen bli verande den same.

                                               

Nanopartikkel

Ein nanopartikkel er kunstig produserte partiklar som består av ei samling atom frå 1 til 100 nanometer i diameter. 10 hydrogenatom ved sidan av kvarandre utgjer 1 nm. Desse ørsmå partiklane vert nytta innan mange område av nanoteknologi. Til døm ...

                                               

Amatørradio

Amatørradio er ei fritidsinteresse for radioamatørar, folk som har interesse for radioteknikk og samband og gjennom disse interessene har kvalifisert seg til få radioamatørsendarlisens. Radioamatørar er gjerne entusiastar som enten har kjøpt elle ...

                                               

Amplitudemodulasjon

Amplitudemodulasjon er ein modulasjonsteknikk der amplituden til ei berebølgje varierer direkte proporsjonalt med signalet som vert modulert. Ved AM vert det sendt ei berebølge som er rein radiofrekvens. Når berebølgja vert modulert med lyd, vert ...

                                               

Automatisk identifikasjonssystem

Automatisk identifikasjonssystem eller Automatic Identification System, kortform AIS, er eit antikollisjonshjelpemiddel og overvakingssystem for skipsfarten. Fartøy som har utstyr for AIS om bord sender ut og utvekslar informasjon om identitet, p ...

                                               

Bandbreidde

Bandbreidde er skilnaden mellom den øvre og den nedre frekvensen som til dømes vert brukt ved informasjonsoverføring i radiosamband eller som vert sleppt gjennom eit signalfilter. Ein måler bandbreidde i Hertz. Bandbreidde er eit sentralt begrep ...

                                               

Berebølgje

Ei berebølgje er den bølgja som ber modulasjonen i eit signal, uansett om det er ei elektromagnetisk bølgje eller eit elektrisk signal. Kjenneteiknet til ei berebølgje er at ho har fast frekvens, der ein stiller radiomottakaren inn på for å motta ...

                                               

Continous wave

CW er ei forkorting av engelsk continuous wave som eigentleg berre tyder berebølgje. Denne berebølgja har ein konstant frekvens og er nesten alltid i reint sinusformat. Grunnen til at denne berebølgja kan brukast til samband, er at ho kan slåast ...

                                               

Fjernskrivar

Fjernskrivar er ein elektromekanisk maskin sp, vart brukt til overføring av tekst over radio eller telelinje. I den vestlege verda mista han aktualitet med innføringa av Internett. Telegrafen vart etter kvart avløyst av teleks. Teleksnett vart fø ...

                                               

FM-radio

FM-bandet er eit kringkastingsband i VHF-området, frå 87.5 til 108 MHz. FM-bandet heiter så fordi ein berre sender radiofoni som frekvensmodulasjon FM av berebølgja. Radiofoni med frekvensmodulasjon har den fordelen i høve til amplitudemodulasjon ...

                                               

Frekvensmodulasjon

Frekvensmodulasjon er informasjon som skal overførast inn på ei berebølge som ein variasjon av frekvensen. Den mest kjende bruken av FM er lydkringkasting.

                                               

IFF-system

Identification Friend or Foe er eit elektronisk system, som gjer det mogeleg med ein trygg identifisering av eit radarekko. Systemet nyttast oftast av militære radarsystem til å skilja mellom kampfly som ven eller fiende. Systemet brukast òg i st ...

                                               

Kortbølgje

Kortbølgje er eit radiofrekvensområde som strekkjer seg frå 3 til 30 MHz, tilsvarande bølgjelengder mellom 10 m og 100 m. Kortbølgjesignal kan, avhengig av dei atmosfæriske tilhøva, verta reflekterte i ionosfæren. På grunn av dette vert kortbølgj ...

                                               

Låg frekvens

Langbølge viser ofte til den delen av LF-frekvensområdet som overfører kommersielle AM-kringkastingssendingar. Desse er i området frå 153 kHz til 279 kHz i Europa og store deler av verda. Bølgelengda er mellom 1 km og 10 km. Fram til 1995 vart NR ...

                                               

Mellombølgje

Mellomfrekvens eller mellombølgje dekker radiofrekvensområdet mellom 300 kHz og 3000 kHz. Om kvelden og natta vert signala reflekterte i ionosfæren og kan rekke langt, ofte over det meste av kontinentet dei vert sende frå. Mellombølga har difor v ...

                                               

Radiobølgjer

Radiobølgjer er elektromagnetiske bølgjer med bølgjelengd frå over 10.000 m til 1 mm, tilsvarande 30 kHz til 300 GHz. Radiobølgjer vert brukt til trådlaus overføring av informasjon. Ei radiobølgje blir generert når ei elektrisk ladning akselerere ...

                                               

Radiomottakar

Ein radiomottakar er eit apparat som tek imot radiobølgjer, som er modulerte elektromagnetiske bølgjer, og skil ut informasjonen som vert overført. Denne informasjonen kan vera eit analogt signal, som lyd, eller ulike former for digital data. Bes ...

                                               

Radiosamband

Radiosamband eller kommunikasjonsradio er eit samleomgrep for radioar som både kan senda og ta imot ei melding. Omgrepet vert brukt til å skilja utstyret frå kringkastingssendarar, kringkastingsmottakarar og mobiltelefonar. Radioane vert brukt so ...

                                               

Radiosendar

Radiosendar, òg kjend under omgrepet transmitter er ei elektronisk innretning som sender eit elektromagnetisk signal som formidlar innhald i form av radio, television, eller telekommunikasjon. Døme på radiosendarar er WLAN-sendar i berbar PC, mob ...

                                               

S-bandet

S-bandet er radiofrekvensområdet i øvre del av UHF-området og nedre del av SHF-området mellom 2 og 4 GHz. Frekvensområdet frå 2.4 GHz til 2.4835 GHz vert mellom anna brukt til trådlaust datasamband og trådlause telefonar.

                                               

Samband over fri siktelinje

Samband over fri siktelinje er ein eigenskap til elektromagnetisk stråling eller forplanting av lydbølger som går direkte frå kjelde til mottakar. Elektromagnetisk overføring inkluderer lysstrålar på ferd ei rett linje. Strålar eller bølgjar kan ...

                                               

Spektrumanalysator

Spektrumanalysator er eit måleinstrument for å måle frekvensinnhaldet til eit signal. Ein vanleg spektrumanalysator fungerer på den måten at han søkjer over mange frekvensar og sjekker om det er signal på dei og sidan viser styrken i eit diagram. ...

                                               

SSB-modulasjon

SSB-modulasjon, frå engelsk Single sideband, SSB, som tyder enkelt sideband er ein modulasjonstype for radio. Modulasjonstypen har utgangspunkt i amplitudemodulasjon, der AM-signalet, som er samansett av eit øvre og eit nedre sideband og berebølg ...

                                               

Trunking

Trunking er ein teknologi for radiosamband der eit radiosystem vert brukt til å maksimera den tilgjengelege kapasiteten på eit sambandsnettverk ved å gje grupper av brukarar ei logisk "samtalegruppe" på deling i staden for ein eigen radiofrekvens ...

                                               

Ultrahøg frekvens

Ultrahøg frekvens er elektromagnetisk stråling i området mellom 300 MHz og 3 GHz. Det har ei bølgjelengd på 0.1–1 meter. Øvre delen av ultrahøg frekvens ligg i mikrobølgeområdet.

                                               

Veldig høg frekvens

Veldig høg frekvens er elektromagnetisk stråling i området 30 til 300 MHz. VHF-området vert brukt til kringkasting og telefoni. Radiosignala har normalt ei rekkjevidde like langt som auga kan sjå Stråling innan synsvidde, og frekvensområdet er sæ ...

                                               

Envisat

ENVISAT er ein europeisk avansert jordobservasjonssatellitt kontrollert av den europeiske romfartsorganisasjonen ESA. Satellitten vart send opp med ein Ariane 5 rakett i mars 2002 i polar solsynkron bane. Oppgåvene til ENVISAT spenner vidt, frå o ...

                                               

Samferdsel

Samferdsel eller samferdsle er ferdsel eller samkvem mellom to eller fleire stader. Omgrepet er også nytta som ei nemning på dei næringane som lever av å transportere personar eller gods. Ordet kommunikasjon er ofte nytta som synonym til samferds ...

                                               

Allhjulsdrift

Allhjulsdrift vert ofte nytta på traktorar, skogsmaskiner, anleggsmaskiner, militære og andre sivile køyretøy som vert nytta i terrenget eller på glatt underlag. Mange personbilar vert òg leverte med allhjulsdrift.

                                               

Boggi

På skjenegåande køyretøy er boggien montert på ei svingar tralle, som gjer det mogeleg med lenge køyretøy og mindre svingradius med to boggiar enn med to skilde akslingar. Dessutan aukar lasteevna, noko som i ført og fremst er viktig for godstog. ...

                                               

Dekk

Dekk kan også vise til skipsdekk, dekket på eit havgåande fartøy. Eit dekk er ein del av hjulet på bilar, motorsyklar og mange andre køyretøy. Det er den sirkelforma delen som er montert rundt ein felg. Dekk er som regel pneumatiske gummiblanding ...

                                               

Fargreie

Fargreie, fartøy eller farkost er samleomgrep for framkomstmiddel eller transportmiddel. Fargreier er som regel menneskeskapte, sjølv om det òg finst nokre få naturskapte fargreier, som ein flytande trestamme. Fargreier kan dragast av trekkdyr el ...

                                               

Forstadsbane

Forstadsbane er skjenegåande persontransport mellom ein by og ein eller fleire forstadar. Han går helt på eigen trasé, skjerma frå annan trafikk. Forstadsbane er ein funksjon, ikkje ein spesiell type materiell, både sporvogn, tunnelbane og jarnba ...

                                               

Jarnbane

Ein jarnbane eller jernbane, på nynorsk òg kalla jarnveg, er ein køyreveg for jarnbanetog. Nemninga jarnbane vert òg nytta om heile systemet med køyrevegar, stasjonar, jarnbanetog og alt anna som høyrer med. Køyrevegen, skjenegangen eller sporet, ...

                                               

Sjøfart

Skipsfart viser til ferdsle og transport med fartøy til vatn, medan sjøfart kan visa spesifikt til slik ferdsle til sjøs. Skipsfart kan gå føre seg på havet, men også på innsjøar, elvar og kanalar. Han kan ha ulike føremål, som fiske, transport a ...

                                               

Skjene

Skjener er tradisjonelt stålprofilar lagt parvis som køyreveg. Samla blir dei to skjenene, med underlag kalla skjenegang eller berre spor. Skjener blir nytta av transportmiddel som jarnbane og sporvogn, men dei kan òg vera underlag t.d. for krane ...

                                               

Veg

Ein veg er ei smal strekning i terrenget skapt av og/eller for menneskeleg ferdsel og transport. Utviklinga av vegar starta som tråkk eller stiar i terrenget. Etter kvart trongst det tilrettelegging for køyring med hestekøyretøy. Mesteparten av t ...