ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 223




                                               

Kuldepol

Ein kuldepol er eit område på ei av jordhalvkulene med lågast middeltemperatur, anten for året eller for den kaldaste månaden. Kuldepolane ligg ikkje over dei geografiske polane, men er avhengig av fordelinga av land, hav, fjell og innlandsisar. ...

                                               

Katakombe

Ein katakombe er ein underjordisk gang med gravkammer i veggane. Ordet kjem frå gresk kata kumbas, som tyder ved dalsøkket, og var eit skildrande namn på St. Sebastian-katakombane i Roma. Først på 1700-talet fekk ordet "katakombe" tydinga underjo ...

                                               

Alpehovudkammen

Alpehovudkammen er ei tenkt linje over huvudvass- og vêrskiljet i Alpane. Med unntak av Val Cadlimo som høyrer til Rhinen sitt nedslagsfelt, vatnar områda sør for hovudkammen Po og – via Drava – Donau. På nordsida finn ein nedslagsfelta til Rhône ...

                                               

Det amerikanske vasskiljet

Det amerikanske vasskiljet er vasskiljet i Amerika som skil nedslagsfelta som renn ut i Stillehavet frå dei som renn ut i Atlanterhavet. Vasskiljet blir hovudsakleg danna av fjellkjeder. Vasskiljet byrjar i nordvest ved Kap Prince of Wales ved Be ...

                                               

Isskilje

Eit isskilje er grensa mellom isdekke, iskalottar eller isbrear som flyt i motsette retningar på same måte som eit vasskilje skil vatn som renn i forskjellige retningar. Slike isskilje er viktige for geokronologiske undersøkingar ved hjelp av isk ...

                                               

Ab Ubayd al-Bakri

Ab Ubayd Abdullah al-Bakri var ein muslimsk geograf og historikar frå Córdoba i Spania. Al-Bakri er ein av dei mest kjende arabiske geografane, og den viktigaste frå muslimsk Spania. Al-Bakri skildra Europa, Nord-Afrika, Den arabiske halvøya og K ...

                                               

Albert I av Monaco

Albert I av Monaco var fyrste av Monaco frå 10. september 1889 til han døydde. Han var son av fyrste Karl III av Monaco. Albert I var gift to gonger. Den første kona hans var Mary Douglas-Hamilton, dotterdotter til storhertug Karl av Baden, som v ...

                                               

Administrasjonssenter

Administrasjonssenter blir brukt som nemning på ein stad der ein finn tenesteyting, avgjerdstaking og administrasjon for eit område, som ein kommune, provins eller region. Ofte er det snakk om ein geografisk stad, til dømes eit kommunesenter, men ...

                                               

Amt

Amt var frå 19. februar 1662 eit namn på forvaltningsområda i Danmark-Noreg, og avløyste namna len og syssel. Den nye inndelinga var fyrst fire hovudamt og åtte underamt. Hovudamta var likt med bispedøma. Eit bispedøme vart kalla stift. Medan den ...

                                               

Arrondissement

Arrondissement er ei administrativ inndeling som vert brukt i Frankrike og dei fleste tidlegare franske koloniane, samt i ein del fransktalande land som Belgia og Nederland. Frankrike er delt inn i 342 arrondissement, der 13 av dei er oversjøiske ...

                                               

Distrikt

Distrikt er i fleire land nemninga på administrative område, tilsvarande kommunar eller fylke. Det kan òg visa til utkantstrøk, til skilnad frå byområde eller metropolar. Ordet "distrikt" stammar frå fransk district, avleidd frå mellomalderlatin ...

                                               

Formannskapsdistrikt

Formannsskapsdistrikt var ei administrativ eining som blei innført i Noreg gjennom formannskapslovene av 14. januar 1837. Det blei då oppretta 373 formannskapsdistrikt. I følgje § 1 av formannskapslovane skulle kvart prestegjeld i landet no utgje ...

                                               

Fyrstedøme

Eit fyrstedøme er nemninga på ein stat der monarken er ein fyrste eller fyrstinne. Fyrstedøme vert òg nytta somme tider om statar leia av kongelege av lågare rank, slik som storhertugdømer der monarken er ein storhertug eller storhertuginne. Det ...

                                               

Grensemark

Markgrevskap, mark eller grensemark er eit grenseområde eller eit grenseland. I motsetnad til ein buffersone, kunne eit mark vere dominert av eit enkelt land, og i staden for å vere ein demilitarisert sone, kunne det vere bygt mange forsvarsverk ...

                                               

Herad

Herad, norsk ord mest nytta i nynorsk skriftmål. Bokmålsforma er "herred". Forma herred er òg nytta i samanstillinga "herredskommune". Ordet "herad" kjem frå norrønt herað; Ei tyding av ordet er "bygd", som i namna "Krødsherad" og "Kvinnherad". E ...

                                               

Kjøpstad

Kjøpstad var ei nemning for bysamfunn med privilegium for å driva handel. Borgarar i kjøpstader hadde einerett på å kjøpa og selja varer og driva anna næringsverksemd. Kjøpstadsomgrepet kom til på 1100-talet, då handelen som regel var samla rundt ...

                                               

Kommune

Ein kommune er eit mindre administrativt område i eit land. Ordet "kommune" kjem av fransk commune, som blei til under den franske revolusjonen. Commune kjem igjen frå latinsk communia til communis. Det latinske ordet tyder ‘felles’ eller ‘sams’. ...

                                               

Köping

Ein köping var i Sverige og Finland ein administrativ tätort som hadde visse funksjonar som handelsplass, men til skilnad frå städer hadde den ikkje stadsrettigheter. Termen har hatt ulikt innhald i ulike periodar.

                                               

Ladestad

Ladestad er ei eldre nemning for byar med avgrensa privilegium samanlikna med kjøpstadene. I norsk lovgjeving var det viktigaste praktiske skiljet at ladestadene valde stortingsrepresentantar i lag med dei omkringliggjande landkommunane herada, m ...

                                               

Len

Len er innan føydalisme nemninga på eit område som ein person vert gjeven styringsrett over. Styringsretten kan verta gjeven av ein fyrste, konge eller keisar. Ein som styrte eit len vart gjerne kalla lensherre. I fleire land er len vorte ei nemn ...

                                               

Län

Län er på svensk språk nemninga på regional inndeling av Sverige og Finland tilsvarande norske fylke. Den norske nemninga på dette er Len. På finsk språk er nemninga Lääni.

                                               

Lääni

Lääni er på finsk språk nemninga på regional inndeling av Sverige og Finland tilsvarande norske fylke. Den parallelle nemninga på svensk, både i Sverige og Finland, er län. Den norske nemninga på dette er len.

                                               

Provins

For byen i Frankrike, sjå byen Provins Ein provins er ei under-nasjonal regjeringsform under direkte kontroll av den høgste regjeringa i nasjonen. I nokre land blir orda stat eller departement nytta i staden for provins. Ordet provins har røter i ...

                                               

Rajon

Rajon er eit uttrykk for nokre administrative distrikt i land i fleire post-sovjetiske land. I mellom anna Russland og Ukraina er det ei undereining til oblast og det kan då samanliknast med kommune. I andre land, som Aserbajdsjan, er det ei admi ...

                                               

Shire

Shire er eit opphavleg angelsaksisk omgrep for administrative område i det noverande Storbritannia. Dei blei styrt av ein ealdorman og seinare av ein sheriff. Ordet kjem frå gammalengelsk scir som kjem frå protogermansk skizo, som viser til ansva ...

                                               

Voivodskap

Eit voivodskap er eit område som er styrt av ein voivod i fleire land i Sentral- og Sør-Europa. Voivodskap har vorte skapa sidan mellomalderen i territoria som no omfattar Polen, Romania, Ukraina, Litauen, Kviterussland, Ungarn og Moldova. I slav ...

                                               

Tropane

Tropane er det geografiske området av jorda som ligg rundt ekvator, mellom dei to vendekretsane, om lag 23°30 N og 23°30 S. Dette området vert òg kalla den heite sona. Dette området inkluderer alle områda på jorda der sola i løpet av eit år står ...

                                               

Metropol

Metropol kan vera ein storby eller ein konurbasjon som har stor økonomisk, politisk og kulturell tyding for eit land eller ein region, og som er eit regionalt eller nasjonalt knutepunkt for næringsliv og offentlege kommunikasjonar og tenester. Om ...

                                               

Britiske oversjøiske territorium

Ρ er territorieum som er underlagde britisk overhøgleik utan å vera ein del av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland. Britiske oversjøiske territorium må haldast fråskilde frå kroneige, som har eit anna konstitusjonelt tilhøve til ...

                                               

Delstat

Ein delstat er ein semi-autonom stat som høyrer til ein føderasjon. Døme på delstatar er Bayern i Tyskland, Queensland i Australia, Quebec i Canada, Tirol i Austerrike og California i USA. Delstatar kan ha ulike nemningar: land fleirtall länder s ...

                                               

Guvernement

Guvernement er ei undernasjonal forvatlingseining leia av ein guvernør. Det kan samanliknast med norske fylke, men ofte med ein høgare grad av lokalt sjølvstyre. I dag vert guvernementa oftast nytta som omsetjing av arabiske muhafazah, og sjeldna ...

                                               

Mintaqah

Minţaqah er eit øvste forvaltingsnivå i Saudi Arabia, Israel og Tsjad, og andre forvaltingsnivå i fleire andre arabiske land. Det vert ofte omsett som "region" eller "distrikt". Den bokstavlege tydinga er "region" eller "område".

                                               

Oblast

Oblast er eit fellesnamn for undernasjonale politiske einingar i fleire land. Mogelege norske omsetjingar av ordet er område, sone, provins, region eller fylke. Følgjande land nyttar oblast eller kognatord av det som omgrep for undernasjonale ein ...

                                               

Sameint styresmakt

Ei sameint styresmakt er eit omgrep som vert nytta om administrative område som har lokalt sjølvstyre på eitt nivå, der område elles har fleire nivå. Slike ordningar gjeld gjerne byar som er store nok til å kunne dekka regional eller fylkesadmini ...

                                               

Annapurna I

Denne artikkelen omhandlar 8000 meters-fjellet Annapurna I. For massivet fjellet ligg på, sjå artikkelen Annapurna Himal. pd5 Annapurna I nepali अन्नपूर्ण Annapūrṇa; tidlegare òg Morshiadi er ein 8000 meter i Annapurna Himal-massivet i Himalaya, ...

                                               

Dhaulagiri

pd3 pd5 Dhaulagiri nepali धौलागिरी dhaulāgirī, kvitt fjell er med 8 167 m den sjuande høgaste fjelltoppen i verda og den høgste toppen i Dhaulagiri Himal-massivet i Himalaya. Fjellet ligg lengst aust i Dhaulagiri Himal, nord for sentrale Nepal. A ...

                                               

Gasherbrum I

pd5 Gasherbrum I òg Hidden Peak, tidlegare K5 er hovudtoppen i Gasherbrum-massivet i Karakoram-kjeda, og med 8 080 m det ellevte høgste fjellet på jorda.

                                               

Gasherbrum II

pd5 Gasherbrum II tidlegare K4 ; urdu گاشر برم; kinesisk 加舒尔布鲁木山, pinyin Jiāshūěrbùlǔmù Shān er eit 8 034 m høgt fjell i Gasherbrum-massivet på grensa mellom Gilgit–Baltistan i Pakistan og Xinjiang i Kina. Det er det trettande høgste fjell ...

                                               

K2

pd3 pd5 K2 urdu کے ٹو‎ – Ke Tu ; kinesisk Qogir er det nest-høgaste fjellet i verda, og det ligg på grensa mellom Kina og Pakistan med ei høgd på 8 611 moh. Grensa mellom Kina og Pakistan går gjennom topp-punktet på K2; Grensa går mellom Xinjiang ...

                                               

Kantjendjunga

pd3 pd5 Kantjendjunga tibetansk gangs chen mdzod lnga, engelsk Kangchenjunga er med ei høgd på 8 586 moh. det tredje høgaste fjellet i verda, det høgaste fjellet i India og det nest høgaste i Nepal. Fjellet ligg på grensa mellom den tidlegare sjø ...

                                               

Lhotse

Lhotse er eit fjell i Himalaya på grensa mellom Khumbu-regionen i Nepal og Tibet i Kina. Med sine 8 516 moh. er Lhotse det fjerde høgste fjellet i verda. Toppen ligg berre knapt tre kilometer frå Mount Everest, og den vesle avstanden og smålåtne ...

                                               

Manaslu

pd3 pd5 Manaslu nepali मनास्लु, òg kjend som Kutang) er med ei høgd på 8 163 m det åttande høgste fjellet i verda. Manaslu-massivet, som òg blir kalla Mansiri Himal eller Gurkha Himal, ligg i distriktet Gorkha. Om lag 60 km mot nordvest ligg fjel ...

                                               

Nanga Parbat

Nanga Parbat, også kjend som Diamir, er 8125 moh., verdas niande høgaste fjell, og det nest høgaste fjellet i Pakistan etter K2. Nanga Parbat tyder nakent fjell på urdu/hindi. Nanga Parbat ligg i den vestlegaste delen av Himalaya, og er det vestl ...

                                               

Shisha Pangma

pd3 pd5 Shisha Pangma òg Shishapangma ; offisielt Xixabangma, kinesisk Xīxiàbāngmǎ Fēng 希夏幫馬峰; sanskrit Gosainthan – forelda er med 8 027 m det lågaste av dei fjorten 8000-meterstoppane på jorda. Ulike kjelder oppgjev høgder mellom 8 013 m o ...

                                               

Kapp Baba

Kapp Baba er det vestlegaste punktet av den delen av Anatolia som ligg i Tyrkia, og det vestlegaste punktet i heile Asia. Det står eit fyr på Kapp Baba. I antikken vart neset kalla Kapp Lectum.

                                               

Bound Skerry

Bound Skerry er ein del av Out Skerries i Shetlandsøyane. I tillegg til at ho er den austlegaste i denne gruppa, er ho òg det austlegaste punktet i heile Skottland. Det står eit fyr på øya, som vart bygt i 1857 for £21 000. Familien til Robert Lo ...

                                               

Kataja

Kataja er ei lita øy sør for Haparanda i Norrbotten og det austlegaste punktet i Sverige. Øya har eit areal på 0.71 km², er om lag 2 km lang og 200-500 meter brei. Namnet "Kataja" er finsk for einer. Øya er delt mellom Sverige og Finland. Grensa ...

                                               

Lambay

Lambay er ei øy utanfor nordkysten i County Dublin i Republikken Irland, nord for Irelands Eye. Øya er det austlegaste punktet i Republikken Irland. Øya er i privat eige med delar av Baring-familien som eigarar. Øya har ein handfull innbyggjarar.

                                               

Geografiske ytterpunkt i Estland

Sør: Naha, Mõniste vald, Võrumaa 57°30′33″N 26°37′00″E Aust: Narva, Ida-Virumaa 59°22′13″N 28°12′36″E Vest: Nootamaa 58°19′20″N 21°45′51″E Nord: Vaindloo 59°49′17″N 26°21′31″E

                                               

Aragats

Aragats er det høgaste fjellet i Armenia, og ligg i provinsen Aragatsotn, nordvest for Jerevan. Fjellet er ein frittståande, utdøydd vulkan med fire toppar som dannar kanten av krateret, og er ein populær stad for lokale fjellklatrarar. I fjellsi ...