ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 18




                                               

Kiva.org

Kiva.org er ein frivillig organisasjon som har som mål å sameine folk gjennom lån for å redusere global fattigdom. Gjennom bruk av Internett og eit verdsomspennande nettverk av mikrofinansinstitusjonar lèt Kiva enkeltpersonar låne ut ned til 25 a ...

                                               

Muhammad Yunus

Muhammad Yunus i Chittagong) er ein økonom frå Bangladesh. Han har utvikla omgrepet mikrokreditt; å gje små lån for å starte opp næringsverksemd til folk som er for fattige til få vanlege banklån. Yunus er grunnleggjaren av Grameen Bank. Banken o ...

                                               

Allmenningens tragedie

Allmenningens tragedie er eit omgrep som skildrar ein tilstand der eit felles ressursområde vert lagt under sterkare press enn det som er samfunnsøkonomisk gunstig. Dette kan til dømes skje når for mange kyr vert slept ut på beite i allmenningen, ...

                                               

Grøn skattepolitikk

Grøn skattepolitikk var eit omgrep som Grøn skattekommisjon nytta i innstillinga dei leverte til Finans- og tolldepartementet 6. juni 1996. Politikken kan ha ulike siktemål: Fremje berekraftige aktivitetar ved økonomiske insentiv. Internalisere i ...

                                               

Fellesføretak

Fellesføretak er ei juridisk eining stifta av to partnarar og som vert drive i fellesskap. Dei to partane skyt inn om lag like mykje midlar, deler kostnadar og forteneste likt mellom seg og kontrollerer føretaket saman. Eit Fellesføretak kan vert ...

                                               

Franchise

Franchise, franchising i tydinga avgiftsfridom) er ein modell for avtalefesta forretningsmessig samarbeid som går ut på at den eine parten gjev den andre parten rett til å etablere si eiga verksemd innanfor ramane av eit samla forretningskonsept ...

                                               

Internettleverandør

Ein internettleverandør er ei verksemd som gjev personar eller organisasjonar tilgang til Internett. Tenestene blir leverte frå NIX og heilt fram til kunden. Ein ISP kan anten ha eiga NIX-tilknyting og eige IP-nett mellom tenarmaskinane sine og a ...

                                               

Kunde

Kunde er eit individ eller ein institusjon som kjøper varer og tenester tilverka gjennom økonomien. I vidare samanheng er alle som kjøper varer eller tenester kundar, inkludert personar, husstandar, forvaltning og føretak. Kundebehov kan definera ...

                                               

Logistikk

Logistikk er kunnskapen om å planleggja, administrera og organisera vare- og informasjonsstraum i næringslivet eller militæret. Det handlar om å oppnå høgast mogleg effektivitet gjennom god service og låge omkostninger. Den som arbeider med logis ...

                                               

Næringsbygg

Næringsbygg er ein bygning som blir brukt til ulike typar næringsverksemd, til forskjell frå privat bruk som bustad eller fritidsbustad. Slike bygg kan nyttast både av offentlege og private verksemder, og kan omfatta produksjonsbygg, lagerbygg, k ...

                                               

Næringsliv

Næringsliv er offentleg eller privat økonomisk verksemd som skapar arbeidsplassar og gjev inntekt til dei tilsette, slik at dei livnærer seg. Primærnæringar som jakt og fiske er den eldste typen næringsliv. Seinare kom jordbruk til og i nyare tid ...

                                               

Produksjon

Produksjon er ein prosess der menneskje omskapar stoff frå naturen til produkt for å tilfredsstille materielle behov. Produksjonen krever både råstoff og menneskeleg arbeidskraft. Utviklinga av produksjonen krev stadig meir utvikla produksjonsmid ...

                                               

Sekundærnæringar

Sekundærnæringar er næringar der ein omformar råvarer til halvfabrikata eller ferdige produkt, salvarer. Nemninga viser særleg til industri i ulike former, som næringsmiddelindustri, tekstilindustri, prosessindustri, kjemisk industri og petrokjem ...

                                               

Strategisk allianse

Ein strategisk allianse er eit samarbeid mellom to eller fleire partnarar. Samarbeidet kan formast av uformelle og formelle avtalar, gjennom fellesføretak og felles eigarskap. Ein kjend motivasjon for å opprette strategiske alliansar er tilgang p ...

                                               

Sysselsetjing

Sysselsetjing er eit ord på det at folk er i arbeid. Uttrykket vert til dels brukt som synonym for arbeid i samanheng med arbeidsmarknadsstatistikk. I tider med normal arbeidsløyse brukast uttrykket for å skildre offentleg igangsett verksemd. Den ...

                                               

Tertiærnæringar

Tertiærnæringar, tenesteytande næringar eller servicenæringar er næringar som hovudsakleg driv tenesteytande verksemd og ikkje produserer varer. Ofte formidlar slike næringar produkt frå primær- og sekundærnæringar. Til dømes utfører transportind ...

                                               

Kauri

For kauritre, sjå slekta Agathis Kauri er namnet på skal av porselenssniglar, særleg Cypraea moneta, som har ei lang historie brukt som pynt, pengar og til spel i Afrika og Eurasia. Namnet "kauri" stammar frå hindi/urdu kauri. På engelsk er skjel ...

                                               

Skiljemynt

Skiljemynt er mynt som er tvunge betalingsmiddel berre for avgrensa summar. Den tida pengeverdien var knytt til ein metallverdi, hadde skiljemynten ikkje nødvendigvis full metallverdi. I Noreg gjaldt det koparmynt og sølvmynt med verdi opptil to ...

                                               

Særskiljemynt

Særskiljemynt er skiljemynt med avgrensa bruksområde. I Noreg og Danmark vart det frå 1924 prega særskiljemynt som, til forskjell frå ordinær skiljemynt, var tvunge betalingsmiddel i utmyntingslandet, men ikkje i dei andre landa +innanfor den ska ...

                                               

Sølvstandard

Sølvstandard eller sølvmyntfot er eit pengesystem der pengeeininga er uttrykt ei fast vektmengd sølv, og der ein kvar kan krevje å løyse pengesetlane inn med sølv, eller bytte sølv mot ei tilsvarande mengd setlar. Noreg hadde sølvstandard frå eta ...

                                               

LIBOR

LIBOR er ein referanseverdi for den renta bankane krev når dei gir kortsiktige, usikra lån til andre bankar i pengemarknaden i London. Med andre ord er LIBOR den renta som bankane krev for utlån seg imellom. LIBOR vert oppdatert dagleg av British ...

                                               

Myntsamband

Myntsamband, myntunion eller myntkonvensjon er ein avtale mellom to eller fleire statar om at landa skal ha sams mynteining av lik verdi, slik at myntar og setlar frå dei samarbeidande statane kan brukast om ein annan i alle desse landa utan kurs ...

                                               

Fattigdomsgrense

Ei fattigdomsgrense er det inntektsnivået der grensa går mellom å ha råd til å kjøpe alle ressursane som krevst for å overleve eller ikkje. Folk som har ei inntekt under fattigdomsgrensa har per definisjon inga disponibel inntekt. Kvar denne gren ...

                                               

Samfunnsøkonom

Ein samfunnsøkonom er ein person med eksamen på hovudsfagsnivå i samfunnsøkonomi, grada cand.oecon. Tittelen var tidlegare sosialøkonom. Både embetseksamen og hovudfagseksamen i økonomi gav tittelen samfunnsøkonom. Embetseksamen innebar et studie ...

                                               

Stagflasjon

Stagflasjon er eit økonomisk omgrep for stagnasjon i økonomisk vekst kombinert med inflasjon og auka arbeidsløyse. I ein normal konjunktursyklus brukar inflasjonen å auke under høgkonjunktur, samstundes som arbeidsløysa er låg, og arbeidsløysa br ...

                                               

Rånetto

Rånetto er eit foretaksøkonomisk omgrep som blir brukt i skogbruket som uttrykk for bruttoinntekt med frådrag av driftsavhengige kostnader bortsett frå kostnader til skogkultur. I dei driftsavhengige kostnadene inngår alle arbeidskostnadar, både ...

                                               

Georgisme

Georgisme er eit filosofisk og økonomisk teorisett oppkalla etter Henry George. Dei økonomiske teoriane kjem ut frå at sjølv om alle eig det dei skapar, så høyrer jordareal og alt anna i naturen til alle menneske. Georgistane argumenterer for at ...

                                               

Forbruk

Forbruk eller konsum er eit omgrep innan økonomi som vert brukt om forbruket av varer og tenester på siste hand, det vil seie hjå forbrukarar i sluttleddet i verdikjeda. Inntekter i sluttleddet som ikkje vert konsumerte går til sparing, anten i f ...

                                               

Bai Bang Paper Company

Bai Bang Paper Company er ein stor papirfabrikk i Bai Bang, ca. 100 km nordvest for Hanoi i Vietnam. Papirfabrikken var eit utviklingsprosjekt frå den svenske bistandsorganisasjonen Sida. Det var i mange år svært kontroversielt, både grunna kostn ...

                                               

Sida i Sverige

Sida eller Styrelsen för internationellt utvecklingssamarbete er ei statleg svensk styresmakt med hovudkontor i Stockholm og underordna Utrikesdepartementet. Målet til Sida er å bidra til å skapa forbetringar for fattige menneskje til å forbetra ...

                                               

Udenrigsministeriet

Dette oppsettet omhandlar Danmarks udenrigsministerium. For udenrigsministerier i almindelighed, sjå Udenrigsministerium. Udenrigsministeriet er eit ministerium under Danmarks regjering, der skjøttar Danmarks utenrigspolitik, europapolitikk, utvi ...

                                               

ISO 4217

ISO 4217 er ein internasjonal standard med ein kode på tre bokstavar som definerer namna på valuta etablert av the International Organization for Standardization eller ISO. Dei to første bokstavane er dei to første bokstavane av landkodar definer ...

                                               

Valuta

Valuta er ei eining eller eit omgrep på eit betalingsmiddel for eitt eller fleire land. Det kan òg brukast om pengeverdi, då som regel i ordsamansetjingar. Ordet kjem opphavleg frå det latinske ordet "va_leo", som tyder "gjeld" eller "er verdt". ...

                                               

Afghani

Afghani er valutaen i Afghanistan og har valutakoden AFN. Ordet afghani blir brukt i Sør-Asia med tydinga afghansk, sjå nedst i artikkelen. Lang tid med urolege tilstandar og mangel på styre i landet førte til at mange ulike grupperingar trykte s ...

                                               

Cubansk peso

Peso er den offisielle valutaen på Cuba, men grunna den spesielle situasjonen landet er i høve til den kommunistiske økonomien, kombinert med USA sin handelsblokkade, er det i praksis tre ulike valutaer på Cuba: Amerikansk dollar ISO 4217-kode US ...

                                               

Marokkansk dirham

Marokkansk dirham er valutaen i Marokko. 1 marokkansk dirham tilsvarar 100 santim. Valutakoden er MAD. Dirham var opphavleg namnet på ein sølvmynt som blei brukt i Marokko før 1882. Ein hadde også koparmyntar som blei kalla falus og gullmyntar so ...

                                               

Dollar

Dollar er namnet på den offisielle valutaen i mange land og andre regionar. Namnet er ei engelsk form av den gamle tyske valutaen taler. Valutaen blir symbolisert med teiknet $. Det seiest at bruken av $ stammar frå den meksikanske eller spanske ...

                                               

US-dollar

Amerikansk dollar eller US-dollar er valutaen i USA. Valutakoden er USD. Desimal-eininga til dollaren er "cent". US-dollar er ofte i bruk som reservevaluta utanfor USA. Mellom 50–65 prosent av valutaen er i sirkulasjon utanfor landet. USA er eitt ...

                                               

Australsk dollar

Australsk dollar er valutaen i Australia. Valutakoden er AUD. Australsk dollar vert òg nytta i desse statane: Tuvalu som òg har ein eigen valuta, tuvalsk dollar Nauru Kiribati

                                               

Estisk kroon

Estisk kroon eller krone var valutaen i Estland. Valutakoden er EEK. 1 Kroon = 100 senti. Noregs Bank noterer valutakurs for estikse kroner. Ei estisk krone er notert til mellom 50 og 60 øre. Valutaen vart innført i 1928 i staden for den tidlegar ...

                                               

Forint

Forint er mynteininga nytta i Ungarn. Ein forint består av 100 fillér, men grunna forinten sin låge verdi har ikkje fillér-myntar vore i sirkulasjon sidan 1999. Namnet på mynten kjem frå den italienske byen Firenze, der gullmyntar kalla fiorino d ...

                                               

Gullstandard

Gullstandard er eit pengesystem der pengeeinninga er uttrykt som ei fast vektmengd gull, og der ein kvar kan krevje få pengesetlane løyste inn i gull eller få gull i bytte for setlar. England innførte gullstandard i 1816, som det første landet i ...

                                               

Indisk rupi

Rupi er mynteininga i India. Ein rupi blir delt inn i 100 paisa. ISO 4217-koden for indisk rupi er INR. Indisk rupi blir også noko brukt i nabolanda Bhutan og Nepal. Indisk rupi har fast kurs med bhutansk ngultrum og nepalsk rupi, der 1 INR = 1.6 ...

                                               

Islandsk króna

Islandsk krone er mynteininga på Island. ISO 4217-valutakoden er ISK. Den islandske krona er delt opp i aurar, i eintal: eyrir.

                                               

Isle of Man-pund

Isle of Man-pund er berre i vanleg bruk på Isle of Man og har same verdi som eit britisk pund. På Isle of Man er Isle of Man-pundet og britisk pund tvungent betalingsmiddel. Isle of Man-pund er ikkje å rekna som ein eigen valuta, men som ein loka ...

                                               

Kroatisk kuna

Kroatisk kuna er mynteininga i Kroatia. Kunaen er delt inn i 100 lipa, og vart innførd i juni 1994, etter ei valutareform som erstatta den tidlegare kroatiske dinaren. Denne vart innførd berre tre år tidlegare, og hadde i sin tur erstatta den tid ...

                                               

Svensk krona

Svensk krona er valutaen i Sverige. 1 svensk krona = 100 öre. Valutakoden er SEK. Pengesetlane finst i fylgjande valørar med motiv av: 20 kr, Selma Lagerlöf 50 kr, Jenny Lind 500 kr, Karl XI og Christopher Polhem 1 000 kr, Gustav Vasa 100 kr, Car ...

                                               

Dansk krone

Dansk krone er valutaen i Danmark og på Grønland og Færøyane. Færøyane brukar danske myntar, men med færøyske motivar. 1 krone = 100 øre.

                                               

Liberisk dollar

Liberisk dollar er mynteininga i det afrikanske landet Liberia. Liberisk dollar har ISO 4217-kode LRD. Ein dollar er inndelt i 100 cent. Den liberiske dollaren blei innført i 1943, men var òg valutaen i landet mellom 1847 og 1907. I den første pe ...

                                               

Mauritisk rupi

Mauritisk rupi er mynteininga som vert brukt på den afrikanske øystaten Mauritius, i Indiahavet. Valutaen vart innført i 1877 og erstatta den mauritiske dollaren. Rupien vert utgjeven av Mauritius sin sentralbank, Bank of Mauritius, som har hovud ...